مهدی پازوکی در گفتگو با فرارو تحلیل کرد
«کالابرگ» قرار است سفره مردم را نجات دهد یا تورم را بیشتر کند؟
سیاست حمایتی دولت در بنبست تامین مالی گرفتار شده است. یک اقتصاددان میگوید تا زمانی که منابع واقعی و شفاف مشخص نشده، هرگونه وعده برای افزایش اعتبار کالابرگ، بازی با معیشت طبقات آسیبپذیر است.
فرارو- کالابرگ قرار بود پاسخی به کوچک شدن سفره خانوارها باشد؛ راهکاری که دولت بتواند از طریق آن، دستکم بخشی از فشار تورم بر دهکهای پایین درآمدی را جبران کند. اما حالا خود این سیاست حمایتی در برابر یک معمای اقتصادی جدی قرار گرفته است: وقتی دخل دولت با خرج آن نمیخواند، افزایش اعتبار کالابرگ از چه مسیری باید تأمین شود؟
به گزارش فرارو، مسئله فقط این نیست که دولت چه میزان اعتبار بیشتری به مردم اختصاص میدهد؛ بلکه چالش اصلی، تامین منابع واقعی و پایدار برای این تخصیص است. بر اساس لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، رقمی بالغ بر ۹۹۶ هزار میلیارد تومان (همت) برای اجرای طرح کالابرگ در نظر گرفته شده است؛ این در حالی است که پرداخت یارانه ماهانه یک میلیون تومانی به ۸۷ میلیون ایرانی، سالانه به بیش از ۱۰۴۴ همت منابع نیاز دارد که نشاندهنده کسری بودجه ۴۸ همتی، تنها در همین یک ردیف هزینهای است.
اگر منابع پایدار برای افزایش کالابرگ وجود نداشته باشد، پر کردن شکاف منابع و مصارف دولت با چاپ پول، حمایت معیشتی را وارد چرخهای متناقض میکند؛ چرخهای که در یک سوی آن پول بیشتری به خانوار داده میشود و در سوی دیگر، تورمِ حاصل از آن، ارزش همان پول را میبلعد.
در چنین شرایطی، وعده افزایش کالابرگ بیش از آنکه یک تصمیم ساده برای حمایت از مردم باشد، به آزمونی برای توان مالی دولت و نحوه مواجهه آن با ناترازیها تبدیل شده است؛ آزمونی که بدون تعیین دقیق منابع، نمیتوان از نتیجهاش دفاع کرد. اخیراً سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد درباره چالشهای تامین مالی این طرح گفت: «شرایط جنگی تأمین منابع افزایش اعتبار کالابرگ را با مشکل مواجه کرد، اما دولت در حال تدوین برنامهها و اتخاذ تصمیمات جدید برای تأمین منابع مورد نیاز است.»
مهدی پازوکی، اقتصاددان، در گفتگو با فرارو به بررسی ابعاد این موضوع پرداخته است:
کالابرگ بیشتر، کسری بودجه بیشتر؟ هشدار رشد نقدینگی و تورم
مهدی پازوکی در پاسخ به این پرسش که آیا دولت هماکنون توانمندی لازم برای پرداخت کالابرگ با ارقام بالاتر را دارد یا خیر، گفت: «سالهاست که معضل اصلی اقتصاد ما بیثباتی است و آنچه این بیثباتی را تشدید میکند، نرخ فزاینده تورم است. اگر قرار باشد همچنان در حالت نه جنگ، نه صلح ادامه دهیم و وضعیت فعلی پابرجا بماند، نه تنها انتظارات تورمی بالاتر خواهد رفت، بلکه نقدینگی نیز افزایش مییابد.»
وی با اشاره به ناترازیهای مالی دولت توضیح داد: «در حال حاضر، توازنی میان منابع درآمدی و مخارج دولت وجود ندارد؛ به این معنا که هزینهها از درآمدها پیشی گرفته و دولت با کسری بودجه مواجه است. این کسری بودجه، خود را در خلق پول به وسیله بانک مرکزی از طریق دستور دولت برای پرداخت حقوق بازنشستگان، کارکنان، صندوق لشکری و کشوری و امثالهم نشان میدهد. این موارد مخارج دولت را به شدت بالا میبرد. وقتی دولت بدون پشتوانه کافی، مبلغ کالابرگ را هم افزایش دهد، با کسری بزرگتر، رشد نقدینگی و در نهایت تورم بالاتری روبهرو خواهد شد.»
پازوکی افزود: «اولین راهکار برای خروج از بحران اقتصادی موجود، خروج از جنگ است. هر یک دقیقهای که این جنگ زودتر خاتمه پیدا کند و کشور از حالت نه جنگ و نه صلح خارج شود، به نفع اقتصاد کشور و زندگی طبقات زحمتکش و تودههای مردم است. آنچه اکنون جامعه ایران را رنج میدهد، تورم فزایندهای است که طبقات ضعیف را به شدت آسیبپذیر کرده و در مقابل، ثروت اقلیتی را به شکلی نامتعارف افزایش داده است. اگر دولت درآمد شفافی ندارد، نباید با وعدههای بیاساس درباره افزایش کالابرگ، انتظارات مردم را بالا ببرد.»
کالابرگ به چه کسانی میرسد؟ ایراد بزرگ در سیستم توزیع یارانه
این اقتصاددان با انتقاد از سیستم توزیع یارانهها گفت: «در حال حاضر، بسیاری از افرادی که اصلاً نباید مشمول دریافت کالابرگ باشند، در حال استفاده از این اعتبار هستند. جمعیت ایران زیر ۸۹ میلیون نفر است؛ با این حال آمارها نشان میدهد که بالغ بر ۸۷ میلیون نفر در حال دریافت کالابرگ هستند. این بدان معناست که بین ۴ تا ۶ میلیون ایرانی خارج از کشور نیز همچنان مشمول این طرح تلقی میشوند که یک ایراد ساختاری و بزرگ است.»
وی تاکید کرد: «حداقل کاری که دولت میتواند انجام دهد، حذف طبقاتی است که در ایران سکونت ندارند تا روند دریافت یارانه و کالابرگ هدفمندتر شود. بحث اصلی این است که سیستمهای توزیع یارانه و کالابرگ ما از اساس دچار اشکال هستند.»
پازوکی با اشاره به آمارهای کسری بودجه خاطرنشان کرد: «دامنه کسری بودجه دولت بین ۸۰۰ همت تا ۱۵۰۰ همت برآورد شده است.. حتی اگر ناترازیهای حداقلی را هم ملاک قرار دهیم، همین حالا با کسری بودجه شدیدی مواجهیم؛ آن هم در شرایطی که دولت مبالغ هنگفتی را از طریق بانک مرکزی و خلق پول تامین کرده است. بنابراین، شعار دادن در خصوص حمایت از مردم یا افزایش رقم کالابرگ، با اجرای عملی آن زمین تا آسمان تفاوت دارد.»
کسری بودجه ۶۱۵ همتی دولت؛ وعده کالابرگ بیشتر با کدام منابع؟
مهدی پازوکی در پایان، با اشاره به اینکه هرگونه وعده برای افزایش یارانهها بدون معرفی منابع جدید، در نهایت از جیب خود مردم و از طریق تورم پرداخت خواهد شد گفت: «نمیشود با احساسات و هیجانات به مردم وعدهای داد که تحقق آن در عمل غیرممکن است. دولت در حال حاضر با کسریهای متعدد مالی دستوپنجه نرم میکند. هنگامی که دولت درآمد کافی ندارد و همزمان تصمیم به دو برابر کردن کالابرگ میگیرد، مفهوم اقتصادی آن دخالت بانک مرکزی و خلق پول است. این خلق پول، فشار تورمی را چند برابر کرده و مشکلات معیشتی مردم را تشدید میکند. دولت تا زمانی که از تخصیص منابع بودجه کالابرگ اطمینان کامل حاصل نکرده، نباید به جامعه وعدهای بدهد.»
