پشت پرده خرید ۴ قسطه و بدون سود
پلتفرمهای اعتباری خرید چهارقسطه را بدون سود برای مشتری تبلیغ میکنند ولی در سوی دیگر معامله، فروشنده ممکن است با کارمزد و تاخیر در تسویه مواجه باشد. هزینهای که ممکن است وارد فرآیند قیمتگذاری شود.
فرارو- فرض کنید وارد یک فروشگاه شدهاید و یک شلوار یا پیراهن 2 میلیون تومانی انتخاب کردهاید. لباس را میخواهید ولی پرداخت 2 میلیون تومان در لحظه، شاید آنقدر هم برای همه ساده نباشد. همان موقع، اپلیکیشن یک پیشنهاد دیگر جلوی رویتان میگذارد: «۵۰۰ هزار تومان را حالا پرداخت کن، بقیه را ماههای بعد».
به گزارش فرارو، مواجه با انواع و اقسام تبلیغات خریدهای چهار قسطه دیگر عادی شده. هر روز یک فروشگاه به شما پیامک میدهد که امکان خرید اقساطی دارید و هر بار که در پلتفرمها اسکرول میکنید، این قبیل تبلیغها روی صفحه نمایشتان ظاهر میشود.
این روزها میشود تقریبا همه چیز را قسطی خرید. از لوازم دیجیتال و پوشاک گرفته تا حتی دارو.
البته مسئله خرید قسطی اتفاق تازهای نیست، نه در ایران و نه در کشورهای دیگر. سالهاست فروشگاههای لوازم خانگی، فرش و کالاهای گرانقیمت، امکان خرید اقساطی را برای مردم فراهم کردهاند. در این حالت، مشتری هزینه کالایی را که امروز تحویل گرفته، در ماههای بعد با میزان بهره مشخص پرداخت میکرد.
حالا اما شیوه فروختن اقساط تغییر کرده؛ چهار قسطه و بدون سود.
وقتی قسط، ابزار فروش میشود
به همین تبلیغات نگاه کنید.
اما مسئله اصلی این است که خرید چهار قسطه واقعا بدون هیچ سودی نیست.
در این پلتفرمها، خریدار در صفحه پرداخت به جای 2 میلیون تومان با 4 قسط 500 هزار تومانی مواجه میشود. در این مقطع شاید پرداخت اندک اندک یک مبلغ بالا، منطقیتر به نظر برسد، آن هم در شرایطی که مشتری هیچ سودی بابت این تقسیم پرداخت نمیکند.
با این حال، به نظر میرسد قیمت کالا تغییر نکرده، بلکه نحوه مواجهه مشتری با قیمت عوض شده است. پس دو پرسش در ذهن خریدار شکل میگیرد: «آیا 2 میلیون تومان برای تهیه این کالا دارم؟» و «آیا در حال حاضر ۵۰۰ هزار تومان دارم؟»
طرح این دو پرسش شاید از نظر حساب و کتاب تفاوتی نداشته باشد ولی در تصمیمگیری برای خرید نتیجه متفاوتی دارد. در واقع، بخشی از هزینه کالا به ماههای بعد منتقل شده و خریدی که شاید نیاز به صبر کردن یا پسانداز کردن داشت، حالا در دسترستر به نظر میرسد.
در این نقطه، روش پرداخت اقساطی به بخشی از فرآیند فروش و مارکتینگ تبدیل میشود.
پشت این پیشنهاد هم دیگر فقط مشتری و فروشنده قرار ندارند. پلتفرم اعتباری ضلع سوم معامله است. مشتری کالا را میخرد و اقساط را در موعدهای مشخص پرداخت میکند. فروشنده نیز طبق قرارداد خود با پلتفرم تسویه کرده و در مقابل، پلتفرم بابت ارائه این سرویس از پذیرنده هزینه یا کارمزد دریافت میکند. یعنی بسته به نوع قرارداد، زمان دریافت پول فروشنده نیز ممکن است با فروش نقدی متفاوت باشد.
در ظاهر ماجرا، همه طرفها چیزی به دست آوردهاند. مشتری راحتتر خرید کرده، فروشنده به مشتری بیشتری دسترسی پیدا کرده و پلتفرم نیز از شبکه اعتباریاش درآمد کسب میکند.
اما پشت صحنه ماجرای دیگری در جریان است.
یکی از فروشگاههای طرف قرارداد با این پلتفرمها درباره نحوه ثبت قیمت محصولات به فرارو میگوید: «فروشگاه ابتدا محصول و قیمت موردنظر خود را برای عرضه ثبت میکند اما اگر قیمت پیشنهادی پایینتر از قیمت مرجعی باشد که پلتفرم اعلام کرده، امکان ثبت کالا با همان قیمت وجود ندارد و فروشنده باید قیمت مرجع اعلامشده را لحاظ کند.»
این فروشنده ادامه میدهد: «در کنار این موضوع، تسویهحساب نیز معمولا با فاصله زمانی انجام میشود و بخشی از مبلغ فروش بهعنوان سهم یا کارمزد پلتفرم کسر خواهد شد.» به گفته او، این درصد ثابت نیست و بسته به شرایط میتواند حدود ۵ تا ۹ درصد باشد و در برخی موارد به ۱۵ درصد برسد.
او یک تجربه شخصی هم روایت میکند. این فروشنده قصد داشته یک خط چشم را با قیمت ماه گذشته عرضه کند اما به گفته خودش، پلتفرم قیمت پایین را برای ثبت کالا نپذیرفته: «اختلاف قیمت آنقدر فاحش بود که در نهایت تصمیم گرفتم محصول را اصلا در آن پلتفرم بارگذاری نکنم.»
هرچند قرارداد بین هر فروشنده و هر پلتفرم درباره نوع کالا، میزان کارمزد و شیوه تسویه ممکن است متفاوت باشد ولی این نکته را هم باید در نظر گرفت که پشت قیمتی که مشتری روی صفحه میبیند، مجموعهای از هزینهها و قواعد تجاری قرار گرفته که برای خریدار قابل مشاهده نیست.
اینجا یک نکته مهم وجود دارد. اگر فروشنده برای جبران کارمزد، تاخیر در تسویه یا سایر هزینههای همکاری با پلتفرم، قیمت کالا را افزایش دهد، این افزایش قیمت فقط متوجه خریدار اقساطی نخواهد بود. اگر قیمت جدید به قیمت عمومی کالا تبدیل شود، حتی آن مشتری که قصد خرید نقدی دارد نیز با همان قیمت مواجه میشود.
البته این قاعده عمومی برای همه پلتفرمها و فروشگاهها نیست و قیمتگذاری، میزان کارمزد و نحوه تسویه به قرارداد بین طرفین بستگی دارد.
برای مشتری، ماجرا ساده به نظر میرسد: کالا را انتخاب میکند، قسط اول را میپردازد و خرید انجام میشود. در آنسوی معامله اما فروشنده با مجموعهای از هزینهها و تعهدات روبهروست. از کارمزد گرفته تا زمان تسویه و شرایطی که ممکن است قیمتگذاری او را تحت تاثیر قرار دهد.
بنابراین، مدل خرید 4 قسطه هم شیوه مواجهه مشتری با قیمت را تغییر میدهد و هم میتواند شیوه قیمتگذاری فروشنده را متاثر کند.
