جنگ ایران و انفجار هزینههای نظامی آمریکا
صورتحساب میلیارد دلاری جنگ ایران و آمریکا
جنگ آمریکا و ایران علاوه بر هزینههای مستقیم نظامی، بار مالی سنگینی بر مالیاتدهندگان و مصرفکنندگان آمریکایی تحمیل کرده است. برآورد پنتاگون از هزینه جنگ تا سپتامبر به ۳۷.۵ میلیارد دلار میرسد، اما کارشناسان رقم نهایی را بسیار بیشتر میدانند و احتمال هزینه یک تریلیون دلاری در بلندمدت را مطرح کردهاند. مصرف میلیاردها دلار مهمات، خسارت پایگاهها، افزایش قیمت سوخت، اختلال زنجیره تأمین و بستهشدن تنگه هرمز، هزینههای داخلی و جهانی جنگ را افزایش داده و فشار بر بودجه و بدهی آمریکا را تشدید کرده است.
فرارو- سامی وستفال، خبرنگار بخش بینالملل روزنامه واشنگتن پست، در گزارشی به بررسی ابعاد مالی جنگ ایران و آمریکا پرداخته است.
به گزارش فرارو به نقل از واشنگتن پست، در آستانه ششماهه شدن جنگ ایران و آمریکا، هزینههای این درگیری برای مالیاتدهندگان و مصرفکنندگان آمریکایی همچنان رو به افزایش است؛ هزینههایی که ابعاد کامل آنها هنوز بهطور دقیق مشخص نشده است. گزارشها نشان میدهد مخارج نظامی آمریکا در این جنگ از دهها میلیارد دلار فراتر رفته و فشار اقتصادی ناشی از آن، بسیار بیشتر از هزینه مستقیم عملیات نظامی بوده است.
قانونگذاران آمریکایی اکنون بر سر طرح تأمین بودجه جنگ اختلاف دارند. در همین حال، شهروندان عادی نیز با هزینههای دیگری، از جمله افزایش قیمت بنزین در پی اختلال در عرضه انرژی، روبهرو شدهاند. پیامدهای این بحران البته به آمریکا محدود نمانده است. اختلال گسترده در کشتیرانی تجاری از تنگه هرمز، کمبود برخی کالاها و افزایش قیمتها را در نقاط مختلف جهان به دنبال داشته است؛ آبراهی که در پی درگیریها، عملاً به روی بخش بزرگی از کشتیرانی تجاری بسته یا عبورومرور از آن بهشدت محدود شده است.
در چنین شرایطی، متحدان آمریکا بر واشنگتن فشار میآورند تا برای دستیابی به توافقی با هدف بازگشایی تنگه هرمز تلاش کند. همزمان، مقامهای آمریکایی درباره بحران تأمین بودجه پنتاگون و کمبود شدید مهمات هشدار دادهاند؛ کمبودی که بنا بر گزارش واشنگتن پست، حتی به اختلاف میان دونالد ترامپ و پیت هگست در هفته گذشته منجر شده است.
اختلاف بر سر هزینه واقعی جنگ
جنگ در ۲۸ فوریه و با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به اهدافی در ایران آغاز شد. بر اساس تازهترین برآورد پیت هگست، ارتش آمریکا تا ماه سپتامبر حدود ۳۷.۵ میلیارد دلار از منابع مالیاتدهندگان را در ارتباط با این جنگ هزینه خواهد کرد؛ رقمی که خسارت واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه بر اثر حملات ایران را دربرنمیگیرد.
هگست ماه گذشته در نشستی با قانونگذاران، این برآورد را ارائه و از کنگره خواست ۶۷ میلیارد دلار بودجه اضافی برای تأمین هزینههای جنگ، از جمله جایگزینی بخشی از ذخایر تسلیحاتی مصرفشده، تصویب کند.
مجلس نمایندگان آمریکا اواخر ماه گذشته حدود ۷۳ میلیارد دلار برای جنگ با ایران تصویب کرد، هرچند همه این رقم به وزارت دفاع اختصاص نخواهد یافت. سنای تحت کنترل جمهوریخواهان نیز در تلاش است این بودجه را همراه با لایحه موقت تأمین مالی دولت، پیش از تعطیلات تابستانی کنگره، تصویب کند.
جمهوریخواهان مجلس نمایندگان در ۲۲ ژوئیه، لایحه سیاست دفاعی ۱.۱۵ تریلیون دلاری را تصویب کردند و طرح بودجهای ۹۵ میلیارد دلاری را نیز پیش بردند که حدود ۷۳ میلیارد دلار آن به هزینههای نظامی و کمکهای اضطراری اختصاص دارد. این طرح همچنین شامل حمایت مالی از کشاورزان و شماری اقدامات دیگر، از جمله برخی طرحهای مرتبط با انتخابات، است.
با این حال، برخی تحلیلگران هزینه واقعی جنگ را بسیار بیشتر از ارقام اعلامشده پنتاگون میدانند. مارک اف. کانسیان از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالملل، در ماه ژوئن هزینه جنگ را بین ۳۵.۲ تا ۴۲.۵ میلیارد دلار برآورد کرد. او در محاسبات خود تنها هزینههای اضافی وزارت دفاع را که مستقیماً در نتیجه جنگ ایجاد شدهاند، لحاظ کرده است؛ زیرا بخش قابلتوجهی از فعالیتهای عملیاتی ارتش، پیشتر در بودجه عادی آن پیشبینی شده بود.
برآورد این اندیشکده بر پایه شش محور انجام شده است: استقرار نیروها، مهمات، افزایش شدت عملیات، خسارت به تجهیزات، آسیب به پایگاههای نظامی و افزایش قیمت سوخت. در این میان، مهمات مهمترین عامل افزایش هزینهها به شمار میرود. کانسیان هزینه مهمات مصرفشده را بهتنهایی بیش از ۲۶.۱ میلیارد دلار برآورد کرده است.
۶۷ میلیارد دلار؛ فقط نوک کوه یخ
آمریکا بخش قابلتوجهی از ذخایر موشکهای رهگیر پیشرفته پدافند هوایی خود را مصرف کرده است. بنا بر گزارش واشنگتن پست، ایالات متحده برای دفاع از اسرائیل، مهمات پیشرفته بیشتری از آنچه نیروهای اسرائیلی علیه ایران به کار بردهاند، مصرف کرده است. در مقابل، ایران از مهمات بسیار ارزانتری استفاده میکند و همین مسئله، عدم توازن چشمگیری در هزینههای جنگ ایجاد کرده است.
ترامپ هفته گذشته از هگست خواست توضیح دهد چرا به باور او، اطلاعات نادرستی درباره کمبود مهمات در اختیارش قرار گرفته است. دو منبع آگاه از این گفتوگو به واشنگتن پست گفتهاند این موضوع به تنش میان رئیسجمهور و وزیر دفاع آمریکا منجر شده است.
مقامهای آمریکایی در ماه مه به واشنگتن پست گفته بودند آمریکا برای دفاع از اسرائیل بیش از ۲۰۰ موشک رهگیر سامانه «تاد» شلیک کرده است؛ رقمی که تقریباً نیمی از کل ذخایر پنتاگون را تشکیل میدهد. هزینه هر فروند موشک رهگیر تاد حدود ۱۵ میلیون دلار است و تحلیلگران میگویند جایگزینی این ذخایر اکنون با هزینهای بهمراتب بیشتر انجام خواهد شد.
موشکهای کروز دوربرد تاماهاوک نیز هر فروند بیش از ۲ میلیون دلار قیمت دارند. لیندا جی. بیلمز، استاد سیاست عمومی در دانشکده کندی دانشگاه هاروارد، میگوید هزینه جایگزینی این موشکها ممکن است اکنون تا دو برابر افزایش یافته باشد. او همچنین تأکید کرده است هزینه جایگزینی سوخت مصرفشده از ذخایر موجود، بسیار بیشتر از قیمت اولیه آن خواهد بود.
به گفته بیلمز، ۶۷ میلیارد دلار درخواستی پنتاگون ممکن است تنها «بخش بسیار کوچکی از کوه یخ» هزینههای اولیه و کوتاهمدت مرتبط با نیروی انسانی، مهمات و سوخت را پوشش دهد.
روزهای نخست جنگ، پس از آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در فوریه، بهویژه پرهزینه بود. مقامهای آمریکایی گفتهاند پنتاگون تنها در دو روز نخست، ۵.۶ میلیارد دلار مهمات مصرف کرده است. آمریکا همچنین در چهار هفته نخست جنگ، بیش از ۸۵۰ موشک کروز تاماهاوک شلیک کرد؛ در حالی که تولید سالانه این موشک تنها چند صد فروند است.
با وجود کاهش شدت حملات پس از توافق آتشبس موقت در ماه ژوئن، هزینههای عملیات نظامی آمریکا در منطقه همچنان افزایش یافته است. در عین حال، خسارت واردشده به پایگاههای نظامی آمریکا نیز بار مالی سنگینی به همراه داشته و پنتاگون اعلام کرده است هزینه تعمیر این خسارات را هنوز در برآوردهای خود لحاظ نکرده است.
تحلیل تصویری واشنگتن پست از تصاویر ماهوارهای نشان میدهد میزان تخریب پایگاههای آمریکا احتمالاً بسیار بیشتر از آن چیزی است که دولت این کشور تاکنون اعلام کرده است. بر اساس این تحلیل، حملات هوایی ایران تا ماه مه دستکم ۲۲۸ سازه یا قطعه تجهیزات را در پایگاههای نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه آسیب زده یا منهدم کرده است.
مؤسسه امریکن اینترپرایز برآورد کرده خسارت واردشده به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، از جمله در قطر و امارات متحده عربی، ممکن است در مجموع حدود ۵ میلیارد دلار هزینه داشته باشد. این رقم، هزینه بازسازی، تعمیرات و هزینههای غیرمستقیم مانند طراحی و مهندسی را نیز شامل میشود.
سرویس پژوهشی کنگره آمریکا نیز در ماه مه اعلام کرد گزارشهایی درباره از دست رفتن یا آسیب دیدن دستکم ۴۲ فروند هواپیما منتشر شده است؛ موضوعی که میتواند پیامدهای قابلتوجهی برای بودجه نظامی آمریکا داشته باشد. الین مککاسکر، پژوهشگر ارشد مؤسسه امریکن اینترپرایز و از مقامهای ارشد پیشین پنتاگون، هزینه عملیات موسوم به «خشم حماسی» را تا ماه ژوئن حدود ۳۸.۶ میلیارد دلار برآورد کرده است.
مککاسکر میگوید ارزیابی هزینه جنگ باید با توجه به دستاوردی انجام شود که مردم آمریکا در برابر این هزینه به دست میآورند. بر اساس محاسبات او، هزینه عملیات نظامی تا این مرحله برای هر شهروند آمریکایی حدود ۱۱۵ دلار بوده است؛ رقمی که از تقسیم برآورد ۳۹ میلیارد دلاری هزینه عملیات بر جمعیت آمریکا به دست میآید.
بیلمز نیز معتقد است جنگها همواره «هزینههای دنبالهدار و بلندمدت» دارند؛ هزینههایی شامل مزایای کهنهسربازان و افزایش بودجه پنتاگون. به گفته او، بودجه پنتاگون حتی بدون وقوع جنگ نیز هر سال افزایش مییابد، اما جنگ ایران باعث میشود این افزایش از روند معمول فراتر برود.
بودجه دفاعی آمریکا در سال جاری حدود یک تریلیون دلار است و دولت ترامپ برای سال آینده بودجهای ۱.۵ تریلیون دلاری درخواست کرده است. این افزایش در کنگره نگرانیهایی ایجاد کرده، از جمله درباره تأثیر آن بر بدهی ملی ۳۹ تریلیون دلاری آمریکا.
بیلمز میگوید هزینههای کوتاهمدت و میانمدت جنگ از طریق استقراض تأمین میشود؛ آن هم در شرایطی که نرخ بهره نسبت به دهه ۲۰۰۰ بسیار بالاتر است. او پیشبینی کرده است هزینه نهایی جنگ، با احتساب جایگزینی همه مهمات مصرفشده، بازسازی تأسیسات، کمک به متحدان، پرداخت مزایای کهنهسربازان و بازپرداخت اصل و بهره بدهیها، در نهایت به حدود یک تریلیون دلار برسد.
صورتحساب سنگین برای خانوارهای آمریکایی
جنگ، علاوه بر هزینههای مستقیمی که به مالیاتدهندگان آمریکایی تحمیل کرده، هزینههای غیرمستقیم گستردهای نیز برای مصرفکنندگان ایجاد کرده است؛ از افزایش قیمتها گرفته تا اختلال در زنجیره تأمین. گِیب مورفی، تحلیلگر سیاستگذاری در مؤسسه «مالیاتدهندگان برای سیاستگذاری منطقی»، میگوید هزینه غیرمستقیم این جنگ ممکن است در سالهای آینده بهمراتب از هزینههای مستقیم آن بیشتر شود.
ترامپ افزایش قیمت بنزین را در مقایسه با تهدید دستیابی ایران به سلاح هستهای، «پول خرد» توصیف کرده است. با این حال، آزمایشگاه راهحلهای اقلیمی دانشگاه براون، در مقایسه با سناریوی فرضیِ نبود جنگ، برآورد کرده است آمریکاییها از آغاز درگیری تاکنون در مجموع بیش از ۷۹.۸ میلیارد دلار هزینه اضافی بابت بنزین و گازوئیل پرداخت کردهاند؛ رقمی معادل حدود ۶۰۹ دلار برای هر خانوار آمریکایی که همچنان رو به افزایش است.
مارک زَندی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مودیز آنالیتیکس، نیز میگوید یک خانوار معمولی آمریکایی در نتیجه جنگ حدود هزار دلار هزینه اضافی متحمل خواهد شد که تقریباً یکسوم آن به افزایش قیمت بنزین مربوط است. برآورد او هزینه گازوئیل را نیز دربرمیگیرد؛ هزینهای که بر قیمت کالاهای حملشده با کامیون، از جمله مواد غذایی، اثر میگذارد.
افزایش قیمت سوخت هواپیما و بالا رفتن نرخ بهره نیز در محاسبات زَندی لحاظ شده است. به گفته او، مالیاتهای ناشی از هزینههای مستقیم نظامی نیز حدود ۲۵۰ دلار دیگر به این رقم اضافه میکند. زَندی تأکید کرده تأثیر جنگ بر اعتماد اقتصادی را در این برآورد نگنجانده است؛ زیرا اعتماد مصرفکنندگان و صاحبان کسبوکارهای کوچک بهشدت آسیب دیده است.
او رقم هزار دلار را «برآوردی محافظهکارانه و در محدوده پایین هزینه واقعی» میداند. زَندی همچنین معتقد است کاهشهای مالیاتی توانسته بود بخشی از هزینههای جنگ را جبران کند، اما این اثر اکنون رو به کاهش است و با انباشته شدن هزینههای جنگ، فشار آن بر خانوارهای آمریکایی بیشتر خواهد شد.
تنگه هرمز و هزینه جهانی جنگ
جنگ ایران و آمریکا پیامدهای گستردهتری نیز برای اقتصاد جهانی داشته است. یکی از مهمترین این پیامدها، اختلال در تنگه هرمز است؛ آبراهی حیاتی برای تجارت جهانی و انتقال انرژی.
محاسبه دقیق هزینه اقتصادی این اختلال دشوار است؛ زیرا عوامل متعدد و بههمپیوستهای بر بازارهای انرژی، حملونقل، زنجیره تأمین و قیمت کالاها اثر میگذارند. تحلیلگران معتقدند دادههای موجود هنوز برای ارائه برآوردی دقیق از ابعاد واقعی هزینه جهانی این بحران کافی نیست.
