محسن پاکآیین، دیپلمات پیشین:
امریکاییها عملا آرایش جنگی گرفتهاند اما در عین حال از آتشبس سخن میگویند
به گفته سفیر پیشین ایران، امریکاییها به دنبال آن هستند که رویکرد ایران درباره تنگه هرمز را که کاملا برحق و منطبق با موازین بینالمللی است، خدشهدار کنند و اجازه ندهند ایران بتواند در آبهای سرزمینی خود اعمال حاکمیت کند.
محسن پاکآیین، دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل بینالملل، در پاسخ به پرسش درباره ارزیابیاش از سفر عباس عراقچی، رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان به مسقط در میانه تنشهای حاکم بر این آبراه استراتژیک توضیح داد: در روزهای اخیر اتفاقاتی رخ داده که نشاندهنده آن است امریکا همچنان به تعهدات خود پایبند نیست و در عین حال وضعیت جنگی را دنبال میکند.
به گزارش اعتماد، به گفته او، امریکاییها عملا آرایش جنگی گرفتهاند اما در عین حال از آتشبس سخن میگویند؛ وضعیتی که کاملا تضاد میان این دو حالت را نشان میدهد.
پاکآیین تاکید میکند: ایران در برابر حملاتی که امریکا در روزهای اخیر به مناطق جنوبی انجام داده، پاسخ شایستهای داده و بیش از مواردی که امریکاییها اهدافی را در ایران مورد اصابت قرار داده بودند، ایران در منطقه و حتی در عرصه فرامنطقه، مانند اردن و کشورهایی که مبدا حمله امریکا بودهاند، اقداماتی انجام داده است؛ همچنین اعلام شده چنانچه امریکاییها بخواهند ادامه دهند و دامنه حملات خود را گسترش دهند، قطعا زیرساختهای اسرائیل نیز در امان نخواهد بود.
این دیپلمات پیشین میافزاید: واقعیت این است که همانطور که اشاره شد، امریکا به دلیل ملاحظات افکار عمومی و نمایندگان کنگره، چه در سنا و چه در مجلس نمایندگان، تمایل دارد چهرهای صلحطلب از خود نشان دهد و اینگونه القا کند که به دنبال صلح و برقراری و حفظ آتشبس است، اما در منطقه و در میدان، به دنبال آن است که حملات خود به ایران را افزایش داده و ادامه دهد و سعی کند آرایش جنگی خود را حفظ کند؛ وضعیتی که برای ایران قابل پذیرش نیست و رزمندگان سلحشور ارتش و سپاه پاسخ درخور را به امریکاییها دادهاند.
پاکآیین در ادامه به فعالیتهای میانجیگری اشاره میکند و میگوید: در این میان، تلاشهای میانجیگرانه نیز انجام شده؛ قطریها هیاتی را به ایران فرستادند و در مشهد با وزیر امور خارجه دیدار داشتند و همچنین پاکستانیها در تماسهای تلفنی خود با مقامات ارشد ایران سعی کردند وضعیت میانجیگری را حفظ کنند.
او توضیح داد: سفر عراقچی به عمان نیز برای هماهنگیهای لازم در ارتباط با تنگه هرمز و پافشاری بر این موضع انجام شد که تنها کشورهایی که حق مدیریت تنگه هرمز را دارند ایران و عمان هستند و امریکا حق دخالت در این موضوع را ندارد و ایران برای حفظ امنیت عبور کشتیها از این تنگه، مسیرهای امن را معرفی کرده است و کشتیها موظفاند از مسیرهای امن معرفیشده ازسوی ایران عبور کنند.
به گفته سفیر پیشین ایران، امریکاییها به دنبال آن هستند که رویکرد ایران را که کاملا برحق و منطبق با موازین بینالمللی است، خدشهدار کنند و اجازه ندهند ایران بتواند در آبهای سرزمینی خود اعمال حاکمیت کند که تاکنون موفق نبودهاند و در آینده نیز موفق نخواهند بود.
محسن پاکآیین در پاسخ به پرسشی در ادامه گفتوگو درباره رویکرد ایران در برابر ادعاهای مقامهای ایالاتمتحده مبنی بر ضرورت روشن شدن مواضع کشورمان درباره هرمز و هموار شدن بستر برای آزادی عبور و مرور کشتیها نیز خاطرنشان کرد: براساس بند پنج یادداشت تفاهم امضا شده بین روسای جمهور ایران و امریکا، جمهوری اسلامی ایران مسوول اداره آتی تنگه هرمز و ارایه خدمات دریایی است.
به گفته پاکآیین درحالی که ایران تعهدات خود را با جدیت پیگیری میکند، امریکا با حمله به مناطق جنوبی ایران، آتشبس را نقض کرده و مانند همیشه عهدشکنی میکند.
پاکآیین تاکید کرد: بهطور طبیعی انتظار میرود کشورهای منطقه، به ویژه قطر که به عنوان میانجی در جریان جزییات یادداشت تفاهم است، باید از شرکتهای کشتیرانی بخواهند تا از هر اقدامی که مغایر با مفاد یادداشت تفاهم مزبور باشد خودداری کنند و قطر و پاکستان نیز باید از امریکا بخواهند به اجرای مفاد تفاهمنامه پایبند باشد و در مسیر استقرار امنیت در خلیجفارس مانع ایجاد نکند.
این دیپلمات پیشین کشورمان سپس با اشاره به رفتار برخی شناورهای تجاری، خاطرنشان کرد: اقدام برخی کشتیهای تجاری در تردد از مسیرهای غیرهماهنگ شده با ایران، همراه با خاموش کردن یا دستکاری ردیاب یا جیپیاس کشتی (AIS) به منظور خارج کردن شناور از دید سامانههای نظارتی و ایمنی، موجب بروز خطر تصادم، مشکلات زیستمحیطی، ناامن شدن مسیر و اخلال در تلاشهای جمهوری اسلامی ایران برای تسهیل تردد ایمن در تنگه هرمز خواهد شد.
او اضافه کرد: اگر موضع سخنگوی وزارت امور خارجه را مبنای نگاه ایران به عملکرد قطر طی هفته گذشته قرار دهیم، قاعدتا طرف قطری باید در این سفر توضیح دهد که چرا بهرغم اطلاع دقیق از مفاد بند پنج تفاهم اسلامآباد، درصدد همدستی با امریکا برای دور زدن مسیر موردنظر ایران برآمده بوده و چرا قبل از هرگونه تماس با ایران، با سرعت جمهوری اسلامی را متهم کرده است.
در ادامه، پاکآیین یادآور شد که تنگه هرمز تا قبل از حمله امریکا در نهم اسفند ۱۴۰۴ به ایران و آغاز جنگ چهل روزه، باز بود و عبور و مرور کشتیها به صورت عادی در آن انجام میشد و در واقع، حمله امریکا به ایران موجب ایجاد ناامنی در این آبراه و انسداد آن شد.
او تاکید میکند: با این وصف، تا رفع کامل عامل ناامنی در تنگه هرمز یعنی امریکا، انسداد این تنگه باید ادامه یابد و پس از خروج نیروهای نظامی امریکا که عامل اصلی ناامنی هستند، رفتوآمد کشتیها از این تنگه آغاز شود.
به گفته او، طبیعتا چنین تصمیمی ازسوی ایران، در صورت اتخاذ، دارای منطقی قوی و ماهیتی بازدارنده است و در واکنش به حملات و فشارهای واشنگتن اعمال خواهد شد؛ امریکا اگر میخواهد علت انسداد تنگه هرمز را بداند، باید به عملکرد خود نگاه کند و با خروج از منطقه، زمینه ایجاد امنیت و باز شدن تنگه هرمز را فراهم آورد.
پاکآیین میگوید: تردیدی نیست که نیروهای مسلح ایران، در حمایت از مطالبات ملت همیشه در صحنه، با قدرت از منافع ملی دفاع کرده و اجازه نخواهند داد تردد در تنگه هرمز تحت فشار نظامی و رسانهای امریکا به صورت عادی به وضعیت پیشین بازگردد.
این کارشناس در بخش دیگری از گفتوگو، در پاسخ به پرسشی درباره رویکرد ایران در برابر ادعای مقامهای امریکایی مبنی بر اینکه همزمان تهران باید مواد غنیشده خود را تحویل دهد نیز توضیح داد: ایران در مجموع، چه در صحنه نظامی و چه در عرصه سیاسی، رویکردی قاطع دارد. بدین معنا که ایران در صحنه نظامی حملات احتمالی امریکا را قاطعانه پاسخ میدهد و در عرصه سیاسی نیز بدون سازش و بدون رویکرد انفعالی، بر مواضع جمهوری اسلامی پافشاری میکند و بر اجرای مفاد تفاهمنامهای که میان روسای کشورها امضا شده، اصرار میورزد، درحالیکه امریکاییها نشان دادهاند چنین علاقهای ندارند و ترامپ که خود امضاکننده این تفاهمنامه بوده، تاکنون بارها آن را نقض کرده است؛ رویکردی که از نظر پاکآیین نمیتواند منجر به حفظ تداوم آتشبس شود و قطعا امنیت منطقه را در خطر میاندازد.
او میافزاید: غیر از کشورهای میانجی، سایر کشورهای جهان، اعضای سازمان ملل متحد، دبیرکل سازمان و اعضای شورای امنیت و به خصوص کشورهای منطقه که امنیت آنها به خاطر حمایتی که امریکا از منافع اسراییل در منطقه میکند به خطر افتاده، باید فعالتر از گذشته وارد عمل شوند و جلوی زیادهخواهیهای امریکا را بگیرند؛ جمهوری اسلامی ایران بارها نشان داده و اگر لازم باشد باز هم نشان خواهد داد که در مقابل تجاوزات امریکا محکم میایستد و این کشور را از تداوم این تجاوزات پشیمان خواهد کرد.
این دیپلمات پیشین در پاسخ به پرسشی دیگر درباره ادامه فعل و انفعالات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن و اینکه آیا با توجه به سفر هیات قطری در میانه تنشها به ایران، این کنشها میتواند زمینه را برای احیای دیپلماسی هموار کند، توضیح داد که سفر هیاتهای میانجی مثل قطر به ایران و عمان و سایر سفرهایی که انجام میشود با هدف جلوگیری از تشدید تنشها و ایجاد شرایطی است که به برقراری امنیت پایدار در منطقه کمک کند.
او در عین حال تصریح کرد: اینکه این حرکتها چه اندازه تاثیر دارد، در عمل بستگی به امریکا دارد؛ یعنی این امریکاییها هستند که توجهی به تلاشهای میانجیها ندارند، به مفاد تفاهمنامهای که رییسجمهورشان امضا کرده اعتنا نمیکنند و نسبت به موازین و مقررات بینالمللی بیاعتنا هستند و هر زمان که اراده کنند فشارها را افزایش داده و برای گرفتن امتیاز از حربههای ارعاب و تجاوز بهره میگیرند، لذا بهواقع نمیتوان گفت این رفتوآمدها چه تاثیری خواهد داشت.
پاکآیین اضافه میکند: این رفتوآمدها در عین حال مواضع کشورهای خلیجفارس را بههم نزدیک میکند؛ اکنون نیز مواضع ایران و کشورهای خلیجفارس نزدیک است و همه به دنبال آن هستند که امنیت در منطقه ایجاد شود، اما امریکا مخل این امنیت است و به طور طبیعی اسرائیل که این امنیت را به نفع خود نمیداند و به دنبال حفظ جنگ و ناامنی در منطقه است، با دادن اطلاعات غلط به امریکا و هدایت واشنگتن در مسیر خطاهای محاسباتی، سعی میکند وضعیت جنگی را حفظ کند، بنابراین اینکه تاثیر این حرکتهای میانجیگرانه چقدر باشد، به نوع رویکرد امریکا و اینکه کشورهای میانجی تا چه میزان میتوانند بر رویکردهای امریکا تاثیر بگذارند، بستگی دارد که به نظر او این تاثیر چندان زیاد نخواهد بود.
محسن پاکآیین در بخش پایانی این گفتوگو، در پاسخ به پرسشی درباره نقش مخرب اسراییل و همچنین لغو معافیت صادرات نفت ایران و بازگشت بخشی از تحریمها و تاثیر این دو متغیر بر تداوم تنشها توضیح داد که باید بدانیم اسراییل با تفاهمنامه امریکا و ایران مخالف است و اعتقاد دارد این سند هیچیک از اهداف اسراییل از جنگ را محقق نمیکند.
به گفته پاکآیین، نتانیاهو که برای پیروزی در انتخابات آتی هیچ دستاورد قابل ارایهای ندارد، سعی دارد با سنگاندازی و تحریک ترامپ وضعیت جنگی در خلیجفارس را تداوم بخشد؛ تحولات آینده نشان خواهد داد آیا ترامپ بار دیگر فریب نتانیاهو را خواهد خورد یا به منافع ملی امریکا خواهد اندیشید.
