نتانیاهو زیر فشار ترامپ و خشم داخلی اسرائیل
چرا اسرائیلیها توافق ترامپ با تهران را «فاجعه» میدانند؟
توافق آمریکا و ایران در اسرائیل با موجی از خشم و بدبینی روبهرو شده است. نتانیاهو اکنون میان فشار ترامپ برای پذیرش توافق و مخالفت داخلی از راست و چپ اسرائیل گرفتار شده است. حملات اسرائیل به لبنان، مخالفت با خروج از این کشور و فشار جریانهای تندرو، شکاف واشنگتن و تلآویو را عمیقتر کرده است. منتقدان میگویند نتانیاهو پس از جنگ ایران نفوذ خود بر ترامپ را از دست داده و پروژه امنیتی او در حال فروپاشی است.
فرارو– لیور سوروکا، خبرنگار بخش بینالملل روزنامه واشنگتنپست.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتنپست، در اسرائیل، خبر تفاهم میان آمریکا و ایران با موجی از بدبینی و خشم روبهرو شد. از نگاه بسیاری از حامیان و منتقدان بنیامین نتانیاهو، این توافق نه یک دستاورد دیپلماتیک، بلکه «فاجعه»، «توافقی بد» و حتی «طناب نجاتی برای نظام ایران» توصیف شده است.
نتانیاهو زیر فشار ترامپ و خشم داخلی
فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی در صبح دوشنبه نشان میداد که تفاهم دونالد ترامپ با ایران، دستکم در افکار عمومی و محافل سیاسی اسرائیل، با استقبال چندانی روبهرو نشده است. منتقدان معتقدند ایران حتی پس از اجرای این توافق نیز تهدیدی جدی برای اسرائیل باقی خواهد ماند.
پرسش اصلی اکنون این است که بنیامین نتانیاهو با این توافق چه خواهد کرد؟ آیا او ناچار میشود مسیر مورد نظر ترامپ را بپذیرد، یا تلاش خواهد کرد آن را مختل کند؟ دونالد ترامپ روز یکشنبه در مصاحبههایی تند، صراحتاً نخستوزیر اسرائیل را متهم کرده بود که با اقداماتش، توافق را در آستانه نابودی قرار داده است.
نتانیاهو اکنون میان دو لبه قیچی گرفتار شده است؛ از یک سو، ترامپ بهصورت علنی او را سرزنش میکند و از سوی دیگر، در داخل اسرائیل نارضایتی گستردهای نسبت به توافق با ایران شکل گرفته است. این وضعیت، او را در برابر یکی از دشوارترین آزمونهای سیاسی و امنیتی دوران حیاتش قرار داده است.
دو ماه آینده برای نتانیاهو دورهای تعیینکننده خواهد بود. در این مدت، واشنگتن و تهران قرار است درباره جزئیات مهمی چون بازگشایی تنگه هرمز، خارج کردن مواد هستهای ایران، آزادسازی میلیاردها دلار دارایی بلوکهشده، لغو تحریمهای آمریکا و پایان دادن به درگیریها در لبنان مذاکره کنند. این پروندهها میتواند روابط آمریکا و اسرائیل را بهشدت تحت فشار قرار دهد و آینده راهبردی نتانیاهو را دگرگون کند.
شورش داخلی علیه توافق؛ اسرائیل دیگر تابع آمریکا نیست؟
در هفتههای منتهی به توافق، نتانیاهو عملاً نشان داد که قصد دارد در مسیر دیپلماسی اخلال ایجاد کند. او با تشدید حملات به جنوب بیروت تلاش کرد معادلات را به هم بریزد؛ اقدامی که نهتنها با تهدید متقابل ایران به شلیک موشکهای بالستیک همراه شد، بلکه واکنش تند و آمیخته با ناسزای ترامپ علیه نتانیاهو را نیز در پی داشت.
در حالی که بسیاری از رهبران جهان از این توافق استقبال کردند، نتانیاهو در نخستین ساعات پس از اعلام آن سکوت مطلق پیشه کرد. اما سایر چهرههای افراطی کابینه او خیلی زود موضع خود را علنی کردند. ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، صبح دوشنبه در شبکه ایکس (توییتر) نوشت: «توافق ترامپ برای ما الزامآور نیست. اسرائیل تابع آمریکا نیست و خود را کشوری مستقل میداند.»
این موضعِ چالشبرانگیز نشان میدهد که مخالفت با توافق در داخل کابینه، به عاملی جدی برای فشار بر نتانیاهو تبدیل شده است. مقامهای اسرائیلی تأکید کردهاند که نه از حمله به حزبالله دست میکشند و نه نیروهای خود را از لبنان خارج میکنند؛ دو مطالبهای که هم تهران و هم واشنگتن بر آن پافشاری دارند.
در اردوگاه مخالفان نتانیاهو نیز موضع مشابهی وجود دارد. رقبای سیاسی او میگویند نتانیاهو نمیتواند امنیت اسرائیل را برای راضی کردن رئیسجمهوری (ترامپ) قربانی کند که منافعش هر روز بیشتر از منافع تلآویو فاصله میگیرد.
ترامپ خسته از جنگ، نتانیاهو نیازمند تداوم بحران
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در اواخر فوریه برای آغاز یک کارزار شدید نظامی علیه ایران در کنار یکدیگر قرار گرفتند؛ اما پس از آن، نیازهای سیاسی این دو رهبر از یکدیگر جدا شد.
برای ترامپ، «جنگ با ایران» به سرعت به یک بحران سیاسی داخلی تبدیل شد. افزایش قیمت بنزین، سقوط محبوبیت در نظرسنجیها و گسترش مخالفتها در کنگره، هزینه ادامه جنگ را برای او غیرقابل تحمل کرد. اما در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو که در آستانه انتخاباتی سراسری قرار دارد، انگیزه بالایی برای تداوم جنگ (بهویژه در لبنان) دارد تا بقای سیاسی خود را تضمین کند.
یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل، بهتازگی از دکترین نظامی جدیدی پرده برداشته که بر «حفظ مناطق حائل بهطور نامحدود» در لبنان و غزه استوار است. این موضع در تعارض کامل با طرح صلحی است که ترامپ در ماه اکتبر برای خروج ارتش اسرائیل از غزه میانجیگری کرده بود.
دانیل بی. شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل در دوره باراک اوباما، در این باره هشدار میدهد: «نتانیاهو نمیتواند بیش از این دونالد ترامپ را تحریک و خشمگین کند. او در گذشته از تقابل با اوباما یا بایدن سود سیاسی میبرد، اما در برابر ترامپ که محبوبیتی بیسابقه در اسرائیل (حتی بیشتر از خود نتانیاهو) دارد، نمیتواند بهراحتی بایستد.»
زیر آتش منتقدان؛ فروپاشی پروژه زندگی نتانیاهو
توافق آمریکا و ایران تنها از سوی راستگرایان اسرائیل نقد نشد. در جناح چپ نیز یائیر گولان، رهبر حزب دموکراتها، نتانیاهو را به شکست متهم کرد و گفت او به چهرهای «ضعیف، بیمار، منزوی و بینفوذ» تبدیل شده است. گولان با لحنی تند تأکید کرد: «نتانیاهو برای ایران خوب است، برای حزبالله خوب است، اما برای اسرائیل خوب نیست.»
گاییل تلشیر، استاد علوم سیاسی دانشگاه عبری، نیز معتقد است نتانیاهو با حمله اخیر به بیروت میخواست نشان دهد هنوز میتواند به ترامپ «نه» بگوید، اما نتیجه این اقدام، انزوای بیشتر او بود. تلشیر میگوید: «این حمله نهتنها موقعیت نتانیاهو را تقویت نکرد، بلکه آخرین فشار لازم را به ترامپ وارد آورد تا برای بستن مسیر تنش، توافق با ایران را نهایی کند؛ توافقی که بدترین سناریوی ممکن برای اسرائیل است.»
به گفته تلشیر، نتانیاهو کارزار خود را با اهدافی بلندپروازانه (مانند سرنگونی حکومت ایران و نابودی صنعت هستهای) آغاز کرده بود، اما اکنون پروژه سیاسی و امنیتی زندگی او در برابر چشمانش در حال فروپاشی است و او دیگر کسی را ندارد که مسئولیت این شکستها را به گردنش بیندازد.
