آسیب جدی به میراث فرهنگی اصفهان در بمباران شهرستان کوهپایه
در پی حملات به برخی نقاط شهرستان کوهپایه در استان اصفهان، بار دیگر میراث تاریخی ایران در معرض آسیب قرار گرفت؛ آثاری که نهتنها یادگار دوره ساسانی، بلکه بخشی از شناسنامه تمدنی مسیر کهن دادوستد در فلات مرکزی ایران به شمار میروند.
تجاوزها و حملات سه روز گذشته تروریستهای آمریکایی و صهیونیستی به شهرستان کوهپایه اصفهان موجب شد موج انفجار به قلب بافت تاریخی کوهپایه نفوذ کند و خسارات جدی به بناهای ارزشمند این منطقه وارد شود.
کوهپایه؛ گذرگاه باستانی جاده ابریشم
به گزارش ایلنا، شهرستان کوهپایه ازجمله سکونتگاههای کهن در شرق اصفهان است که پیشینه آن دستکم به دوره ساسانی بازمیگردد. این منطقه بهواسطه قرارگیری در امتداد جاده تاریخی ابریشم، از دیرباز نقشی کلیدی در ارتباطات تجاری، فرهنگی و نظامی ایفا میکرد. وجود کاروانسراها، بازارهای خطی، آتشکدهها و استحکامات دفاعی، نشاندهنده اهمیت راهبردی این ناحیه در شبکه مبادلاتی ایران باستان است.
بازار تاریخی کوهپایه که امتداد آن از کاروانسرای «حمام» تا مسجد جامع کشیده میشود نیز نمونهای از ساختارهای شهری ساسانی است که هنوز ردپای معماری خشتی و الگوی معیشتی آن دوران را در خود حفظ کرده است.
این بافت تاریخی، بههمراه برج و باروهای دفاعی و فضاهای زیرزمینی، تصویری زنده از سازمان شهری در یکی از ایستگاههای مهم جاده ابریشم ارائه میدهد.
تخریب کاروانسرا و برج و باروی ساسانی
سعید ملکیان، رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان کوهپایه، موج انفجار ناشی از بمباران پایگاه هوایی و نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه اصفهان را دلیل آسیبهای قابلتوجه وارد شده به آثار تاریخی این شهرستان دانست.
او گفت: یکی از مهمترین این خسارات، تخریب بخشی از کاروانسرای ثبت ملی شده «حمام» در دل بازار قدیم کوهپایه است؛ بنایی که تا پیش از این حمله، سردر و ورودی آن سالم باقی مانده بود، اما اکنون بخشهایی از سقف کاروانسرا فرو ریخته است.
رییس اداره میراث فرهنگی شهرستان کوهپایه افزود: بخشی از برج و باروی ساسانی واقع در مقابل کاروانسرا نیز دچار فروریختگی شده که اگر به سرعت فکری برای نجات آن نشود احتمال فروریختن کامل آن وجود دارد.
به گفته او، این سازه دفاعی که از عناصر کلیدی حفاظت شهری در دوره ساسانی محسوب میشود، اکنون در معرض خطر تخریب کامل است و نیازمند اقدام فوری برای نجاتبخشی است.
سعید ملکیان ادامه داد: علاوه بر این، سقف یکی از ورودیهای مجموعه نیز بهطور کامل از بین رفته است.
نامشخص بودن خسارات به شهر زیرزمینی زیر پای کاروانسرای ساسانی
در کنار آسیبهای آشکار، نگرانیها درباره تأثیرات پنهان این حملات بر ساختارهای زیرسطحی نیز افزایش یافته است.
به گفته ملکیان، زیر کاروانسرای ساسانی کوهپایه، یک شهر زیرزمینی گسترده با وسعتی حدود ۷ کیلومتر قرار دارد که براساس مطالعات باستانشناسی اخیر، به دوره ساسانی تعلق دارد.
این مجموعه دستکند که میتواند کارکردهای پناهگاهی، اقتصادی یا نظامی داشته باشد، یکی از مهمترین ظرفیتهای ناشناخته باستانشناسی منطقه به شمار میرود و در سه طبقه احداث شده است.
هنوز ارزیابی دقیقی از میزان آسیب احتمالی به این شهر زیرزمینی انجام نشده و بیم آن میرود که موج انفجار، بدون نشانههای ظاهری، به ساختارهای درونی آن نیز آسیب وارد کرده باشد.
کارشناسان میراث فرهنگی تأکید دارند که حفاظت از این آثار، نهتنها یک وظیفه ملی، بلکه ضرورتی جهانی است؛ چراکه کوهپایه، بهعنوان بخشی از مسیر تاریخی جاده ابریشم، دربردارنده لایههایی از تاریخ مشترک بشری است که تخریب آنها، به معنای از دست رفتن بخشی از حافظه تمدنی جهان خواهد بود.
