مجتبی مینوی؛ همتیمی صادق هدایت که بنیانگذار بیبیسی فارسی بود
مجتبی مینوی یکی از بزرگترین ادیبان تاریخ معاصر ایران است. او در کنار صادق هدایت و تنیچند از دیگر دوستانش، گروه ربعه را پایهگذاری کرد. مینوی همچنین درکنار حسن موقر، از بنیانگذاران بیبیسی فارسی بود.
فرارو- در آفاق ادبیات ایران، چهرههای بسیار درخشانی دیده میشوند که هرکدام از آنها ازمناظری دارای اهمیت ویژهای هستند.
به گزارش فرارو، مجتبی مینوی در 19 بهمن 1281 متولد شد و در 6 بهمن 1355 از دنیا رفت. از او بهعنوان یکی از برترین ادیبان و مصححان تاریخ معاصر ادبیات فارسی یاد میشود.
همتیمی صادق هدایت که بنیانگذار بیبیسی فارسی بود
مجتبی مینوی در تهران دیده به جهان گشود. بااینحال، روزگار کودکیاش را بیشتر در عراق بهسربرد. درحالیکه 9ساله بود بههمراه پدرش که روحانی بود، به ایران بازگشت و تحصیلاتش را در ایران ادامه داد. در دوران تحصیل در ایران با صادق هدایت آشنا شد و این شروع یک دوستی دیرپا و مهم شد.
بهسبب اشتغال پدرش در مجلس شورای ملی، مدتی را در مجلس به کار تُندنویسی مشغول بود و در همین دوران بود که یادگیری زبان پهلوی را آغاز کرد. سپس برای مدتی به فرانسه رفت تا در سمت معاون دفتر سرپرستی محصلین در سفارت ایران، در این کشور اشتغال داشته باشد. ورود به فرانسه، برای مینوی شروع یک سلسلهمهاجرت طولانی و درعینحال پربار بود.
درادامه یادگیری زبانهای فرانسوی و انگلیسی را با جدیت بیشتری پی گرفت و هر دوِ این زبانها را بهخوبی آموخت. سپس چند باری به انگستان مهاجرت کرد و در این رفت و آمدها، با تعداد زیادی از خاورشناسان غربی مراوده داشت. درنهایت بهمدت 15 سال، انگلیس را برای زندگی انتخاب کرد و روزگار طولانیای را در این کشور به کسب علم و معرفت گذراند.
مینوی همچنین مدتزمانی را نیز در ترکیه بهسربرد. در دوران اقامت در ترکیه افزونبر جستجویی که در کتابهای خطی داشت، تعدادی از این کتب را در قالب میکروفیلم تهیه کرد و به ایران آورد. مینوی همچنین در سال 1319 بههمراه حسن موقر به برپایی بخش بیبیسی فارسی همت گماشت و ازایننظر باید وی را یکی از پایهگذاران این بخش از بیبیسی دانست.
دوستی مینوی با صادق هدایت، دوستیِ بسیار دیرپا و صمیمانهای بود. دراینبین چهرههای دیگری نیز به حلقه دوستان صمیمی هدایت و مینوی اضافه شدند که ازآنمیان و ازمناظری دو چهره، یعنی بزرگ علوی و مسعود فرزاد از اهمیت ویژهای برخوردارند.
در روزگاری که گروهی از ادبای تهران خودشان را با نام گروه سبعه معرفی میکردند، مینوی بههمراه هدایت و علوی و فرزاد، بهطعنه و دهنکجی، نام گروه خودشان را گروه ربعه گذاشتند. گروه سبعه متشکل از شش چهره اصلی بود که در راس آنها ادیبانی مانند ملکالشعرای بهار و سعید نفیسی و بدیعالزمان فروزانفر قرار داشتند.
ازسویدیگر مینوی و یارانش نیز که گروه سبعه را ادیبانی کهنهجو و بهنوعی متحجر میدانستند، دست به فعالیتهایی در حوزه ادبیات زدند. این جدال به یکی از معروفترین جدالها در تاریخ ادبیات فارسی بدل شد. صادق هدایت، هسته اصلی گروه ربعه بود. اینهَرچهار، افرادی بودند که دنبال نوجویی و نوگویی در ادبیات فارسی بودند و اعتقاد داشتند که ادبیات ایران باید از مرزهای سنتی خودش –البته با حفظ ریشهها- فاصله گرفته و بهاصطلاح طرحی نو دراندازد.
درادامه تعداد دیگری از شاعران و نویسندگان و ادیبان نیز به این حلقه چهارنفره پیوستند که دراینبین باید از نیما یوشیج، پرویز ناتل خانلری و عبدالحسین نوشین نام برد. جالب اینکه بعضی از افراد گروه ربعه، در گذشته از شاگردان تعدادی از حاضرین در حلقه سبعه بودهاند. بهعنوان مثال، مجتبی مینوی، نقد را در محضر محمد قزوینی آموخته بود و بااینحال در ادامه به یکی از رقبای اصلی استاد خودش مبدل شده بود.
