اقتصاد ایران در ایستگاه دو سوال بزرگ
اگر بنا باشد که چالش های اقتصادی و به طور خاص گرانی در ایران به نحوی ریشه ای مخاطب قرار گیرند؛ باید یک رویکرد عمیق و مورد اجماع نخبگان اقتصادی کشور در دستورکار باشد. رویکردی که البته از حمایت همه جانبه نظام حکمرانی در ایران نیز برخوردار باشد.
فرارو- در روزهای گذشته ایران درگیر اعتراضات عمومی با محوریت مسائل اقتصادی بوده است. اعتراضاتی که متکی به خواسته بحق مردم ایران جهت مهار گرانی و مقابله با تضعیف فزاینده قدرت اقتصادی مردم این کشور بوده است.
به گزارش فرارو؛ دولت و مجموعه حاکمیت در ایران نیز در واکنش به این اعتراضات تاکید داشته اند که اصل اعتراض مردم را به رسمیت می شناسند و بحق می دانند و حتی مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران در موضع گیری گفته که دولت به دنبال حل اساسی مشکلات اقتصادی و بالاخص گرانی است.
با این همه؛ علی رغم برقراری آرامش نسبی در کشور و برائت جویی طیف های قابل توجهی از مردم از آن دسته از افرادی که از اعتراضات مسالمت آمیز اقتصادی شهروندان ایرانی سواستفاده می کنند؛ به نظر می رسد که اقتصاد ایران به طور خاص با دو علامت سوال بزرگ رو به رو است.
اول اینکه مشخص نیست رویکرد و گفتمان دولت برای حل مشکلات اقتصادی در کشور چیست. اگر بنا باشد که چالش های اقتصادی و به طور خاص گرانی در ایران به نحوی ریشه ای مخاطب قرار گیرند؛ باید یک رویکرد عمیق و مورد اجماع نخبگان اقتصادی کشور در دستورکار باشد. رویکردی که البته از حمایت همه جانبه نظام حکمرانی در ایران نیز برخوردار باشد. ورای همه این ها باید این نکته را در ذهن داشت که تغییرات و اصلاحات بزرگ به صورت فوری از قابلیت اجرایی برخوردار نیستند و برای تحقق آن ها نیاز به زمان است.
حال سوال اصلی این است که آیا دولت زمان و سرمایه کافی برای اجرای اصلاحات مد نظر خود دارد یا خیر بار دیگر به دلیل کمبود زمان باید شاهد آشکار شدن جلوه های تازه ای از زنجیره اعتراض و تنش در کشور باشیم؟ دولت به ویژه در حوزه نظام ارزی مدعی اجرای برخی اصلاحات است. باید منتظر ماند و دید آیا این موضوع و اثرات جانبی آن به خوبی مدیریت خواهند شد یا خیر؟ این مسأله به خودی خود موضوع بسیار مهمی است.
نکته دوم اینکه آنطور که گزارش های مختلف نشان می دهند میزان فروش نفت ایران تا حدی کاهش یافته و البته که این مسأله تا حدی تحت تاثیر اوج گیری درگیری های ایدئولوژیک و ژئوپلیتیک در جهان است. تشدید خصومت ورزی دولت آمریکا علیه ایران و در عین حال تسلط آمریکا بر منابع نفتی ونزوئلا که بر کلیت معادلات انرژی در جهان اثرگذار بوده تا حدی بر روند فروش نفت و تجارت نفتی ایران اثرگذار است.
البته این تمام ماجرا نیست و در روند بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت ایران نیز این کشور با برخی چالش ها رو به رو بوده است. به طور خاص گزارش های مختلف حاکی از این هستند که مثلاً تراستی ها تا حدی در بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به کشور تعلل کرده اند و یا آنطور که علیرضا گچ پززاده معاون ارزی سابق بانک مرکزی گفته برخی فعالان اقتصادی به تعهدات ارزی خود عمل نکرده و مثلاً تنها ۱۵ نفر مسوول عدم بازگشت ۶ میلیارد دلار ارز به کشور هستند.
حال در این شرایط باید از خود بپرسیم آیا دولت می تواند اقدامات و تدابیری را در دستورکار داشته باشد که روند بازگشت ارز به اقتصاد ایران حالت مطمئن تری را به خود بگیرد و اینطور نباشد که تکانه های جدی؛ اقتصاد ایران را با نوسانات دوره ای مواجه سازند.
آنچه پاسخ به دو پرسش مذکور در گزارش فعلی را روشن می کند دو چیز است: جدیت دولت و البته حمایت همه جانبه و فراگیر از اصلاحات اجرایی توسط آن در حوزه اقتصادی. آنچه واضح است دولت در حوزه حکمرانی اقتصادی باید نگاه خود را از رویه های کلیشه ای تغییر دهد و جدی تر از گذشته به شیوه ای حل المسائلی رفتار کند و در پی حل واقعی مشکلات اقتصادی باشد. معادله ای که اگر محقق شود تا حد زیادی تقویت کننده امنیت ایران هم خواهد بود.
