درگیری ایران و آمریکا در تنگه هرمز؛ «پروژه آزادی» یا جنگ دریایی؟

فرارو- پس از اعلام اجرای «پروژه آزادی» از سوی ترامپ برای باز کردن تنگه هرمز، تبادل آتش در منطقه و اعلام مسدود بودن تنگه هرمز از سوی ایران، بحران ایران – آمریکا وارد مرحله جدیدی می‌شود. بر خلاف مرحله پیش از آتش‌بس، این بار بحران وزن بحران در دریا بیشتر است. تا لحظه تنظیم این گزارش، درگیری به صورت رسمی و سنگین آغاز نشد.

به گزارش فرارو، دو طرف درگیری، هر کدام امکاناتی در اختیار دارند و از یک زاویه متفاوت به موضوع تنگه هرمز نگاه می‌کنند. ایران تنگه هرمز را اهرمی کارآمد برای فشار بر آمریکا و متحدانش می‌داند و ایالات متحده نیز در سوی دیگر، با اعمال محاصره دریایی به دنبال حفظ فشار اقتصادی بر ایران است. اما در این مرحله آمریکایی‌ها مدعی هستند که قصد دارند زمینه‌های عبور کشتی‌های تجاری کشورهایی که نقشی در درگیری خاورمیانه ندارند را فراهم کنند. سنتکام در بیانیه رسمی خود اعلام کرد که در این عملیات، از ناوشکن‌های موشک‌انداز، بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای مستقر در پایگاه‌های زمینی و ناوهای هواپیمابر، تجهیزات بدون سرنشین به همراه ۱۵۰۰۰ خدمه استفاده خواهد کرد.

محدوده عملیات آمریکا چیست؟

در پست ترامپ و بیانیه رسمی سنتکام، اشاره‌ای به این موضوع نشده است که آمریکایی‌ها می‌خواهند کشتی‌های تجاری محبوس در خلیج فارس را اسکورت کنند. چرا که کارشناسان مختلف بر این موضوع اتفاق نظر دارند که اسکورت صدها کشتی حاضر در خلیج فارس، عملیاتی نیست که امکانات دریایی موجود آمریکا در منطقه ظرفیت آن را داشته باشد. این موضوع از زمان آغاز انسداد تنگه توسط ایران پس از حمله آمریکایی – اسرائیلی اسفندماه سال گذشته، بارها مورد توجه قرار گرفت. آمریکایی‌ها قرار است کشتی‌ها را هدایت کنند که از کدام مسیر امن حرکت کنند و از تنگه هرمز خارج شوند و این عملیات ناوبری را با حضور نظامی دریایی و هوایی خود تکمیل می‌کنند. این موضوع نیز مطرح شده است که اگر نیروهای ایرانی بخواهند با این عملیات مقابله کنند، ارتش آمریکا از زور استفاده خواهد کرد؛ ادعایی که باید دید در صحنه عمل به کجا خواهد رسید.

ایران امروز محدوده جدید عملیات خود در تنگه هرمز و ممنوعیت تردد کشتی‌ها را اعلام کرد

درگیری احتمالی در کدام نقاط رخ خواهد داد؟

با توجه به شرایط و اخباری که طی روز دوشنبه منتشر شد، محدوده تنگه هرمز می‌تواند کانون اصلی درگیری باشد. ضمن این که خلیج فارس و دریای عمان نیز با توجه به این که آمریکایی‌ها از نیروی هوایی خود نیز استفاده می‌کنند، می‌تواند به منطقه درگیری تبدیل شود. علاوه بر این، آمریکایی‌ها خط محاصره خود را در مرز دریای عمان و دریای عرب تعریف کردند که این موضوع نیز می‌تواند ظرفیت درگیری در دریای عمان را بیشتر کند.

قایق‌های کوچک تندرو، بخش مهمی از تاکتیک‌های جنگ نامتقارن دریایی ایران را تشکیل می‌دهند

با توجه به اهمیت موضوع تنگه هرمز، امکان درگیر شدن هر دو نیروی دریایی سپاه و ارتش در این نبرد احتمالی وجود دارد. روز ۱۴ اردیبهشت، بر اساس اخبار رسمی اولین تیرها اخطار در دریای عمان از سوی نیروی دریایی ارتش شلیک شد. دریای عمان، محدوده عملیاتی ارتش و خلیج فارس محدوده نیروی دریایی سپاه است. اما هر دو نیروی دریایی جمهوری اسلامی، بر دو سوی تنگه هرمز که مناطق مسئولیتی آن‌ها را از یکدیگر جدا می‌کند، نظارت دارند. 

بخش دیگری از این درگیری نیز می‌تواند به کشورهای منطقه مربوط باشد. چرا که ایران بارها اعلام کرده است کشورهای میزبان نیروها و پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار خواهد داد. همانطور که از عصر روز چهارشنبه، اخباری مبنی حملات ایران به مناطقی از امارات منتشر شد.

تجهیزات و تاکتیک‌های ایران

سپاه پاسداران امروز دوشنبه ۱۴ فروردین، به صورت رسمی محدوده تحت کنترل ایران در تنگه هرمز را اعلام کرد. بر این اساس، «خط بین کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات (جنوب تنگه) و خط بین انتهای جزیره قشم در ایران و ام القیوین در امارات (غرب تنگه)» محدوده‌ایست که هرگونه تلاش برای عبور بدون مجوز از آن، با واکنش نیروهای سپاه مواجه خواهد شد.

ارتش و سپاه طیفی از موشک‌های مختلف ساحل به دریا و دریاپایه را در اختیار دارند

جمع‌بندی اخبار درگیری‌ها در تنگه هرمز طی بیش از ۶۰ روز گذشته و نگاهی به توانایی‌های دریایی ایران، نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی در درگیری‌های احتمالی دریایی، می‌تواند از شناورهای تندروی موشک‌انداز و انتحاری، پهپادهای انتحاری، پهپادهای رزمی و شناسایی، اژدرها، مین‌های دریایی و طیف مختلف موشک‌های ساحل به دریا و دریاپایه در کنار ناوهای عملیاتی موجود استفاده کند. همچنین هر دو نیروی دریایی ارتش و سپاه، دارای تیپ‌های تفنگداران دریایی هستند که در صورت لزوم، قابلیت عملیاتی شدن دارند. ایران در ۶۰ روز گذشته و همچنین رزمایش‌های سال‌های قبل، تاکتیک‌های مختلفی از جمله حملات انتحاری به کشتی‌های متخلف و نظامی را نمایش داده است. ضمن این که پیش از جنگ، شلیک موشک از مناطق مرکزی ایران به اهداف دریایی نیز در رزمایش‌ها دیده شد. ایران اعلام کرده است کشتی‌هایی که وارد این تلاش کنند وارد این محدوده شوند و عبور بدون مجوز داشته باشند را هدف قرار خواهد داد.

تفنگداران دریایی در ایران، به کلاه‌سبزها معروف هستند

آمریکا چگونه عمل می‌کند؟

اخبار مختلف می‌گوید که آمریکایی‌ها با حضور در منطقه با تجهیزات مختلف، قصد جلوگیری از عملیات ایران را دارند. ناوشکن‌های موشک‌انداز آن‌ها، قابلیت درگیری دریایی، حملات موشکی، دفاع هوایی را دارا هستند. داده‌های موجود نشان می‌دهد که این ناوشکن‌ها در دریای عرب، دریای سرخ و مدیترانه مستقر هستند.

آخرین داده‌های موجود از استقرار ناوگان‌های نیروی دریایی آمریکا در منطقه

آن‌ها همچنین بخشی از توان هوایی خود شامل جنگنده‌های اف – ۳۵ سی و اف – ۱۶، اف – ۱۸ را در منطقه در اختیار دارند و چند روز قبل نیز خبر ورود هواپیماهای پشتیبانی نزدیک اِی – ۱۰ به منطقه تحت نظارت سنتکام نیز منتشر شد. هواپیماهای شناسایی بدون سرنشین و هواگردهای جنگ الکترونیک نیز در منطقه هستند. در حال حاضر دو ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و جرج هربرت واکر بوش در دریای عرب استقرار دارند. ناوگروه آبی - خاکی تریپولی نیز در دریایی عرب مستقر بوده و ناوگروه باکسر هم در مسیر منطقه است. در اخبار آمده است که امروز دستورالعمل نیروهای آمریکایی در منطقه تغییر کرد و آن‌ها در صورت ورود به مرحله درگیری، تیراندازی مستقیم خواهند کرد.