شريف، تهران و صنعتي اصفهان برترين دانشگاههاي كارشناسي دنيا
استاد دانشگاه صنعتی اصفهان گفت: مجله نیوزویک در مقالهای اعلام کرد که دانشگاههای تهران، صنعتی اصفهان و صنعتی شریف در مقطع کارشناسی جزو بهترین دانشگاههای دنیا هستند و حتی از دانشگاههای برکلی و استنفورد نیز برترند.
به گزارش فارس، موضوع خروج دانشجویان و نخبگان از کشور و ادامه تحصیل در دانشگاههای غربی و آمریکایی یکی از دغدغههای وزارت علوم دولت دهم بوده است و مسئولان وزارت علوم سعی داشتند تا با ایجاد شرایط و تسهیلاتی، میزان خروج این دانشجویان و نخبگان را کاهش دهند.
غلامرضا قربانی استاد دانشگاه صنعتی اصفهان که مدت 22 سال است که در رشته کشاورزی با گرایش علوم دامی مشغول به تدریس است، از جمله اساتیدی است که 13 سال از عمر علمی خود را در دانشگاههای آمریکا به سر برده و مدارک کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری خود را از 2 دانشگاههای ایالتی اوکلاهاما و کنتاکی آمریکا اخذ کرده است. وی اخیراً برای یک فرصت مطالعاتی سفری به مدت 6 ماه به آمریکا داشته است.
خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس در گفتوگو با قربانی از وی دلایل خروج دانشجویان و نخبگان کشورمان و همچنین وضعیت علمی دانشگاههای آمریکا و غربی را جویا شده است که متن این مصاحبه به شرح ذیل است:
در ابتدا وضعیت علمی دانشگاههای آمریکا را تشریح کنید؟
- قربانی: اگر بخواهیم وضعیت علمی دانشگاههای آمریکا را ارزیابی کنیم میتوانیم به سایتهای این دانشگاهها مراجعه کنیم. دانشگاههای آمریکا در چند دهه گذشته جزو بهترین دانشگاههای دنیا بودهاند و از 10 دانشگاه برتر دنیا 8 دانشگاه مربوط به کشور امریکاست.
علت پیشرفتهای علمی این کشور، سیاستهایی بوده است که 70 سال پیش عملی شده است. آمریکا در سال 1945 با تصویب قانونی اعلام داشت که مسیر پیشرفت این کشور باید از طریق دانشگاه طی شود.
دولتمردان آمریکایی این قانون را از سوی رئیس جمهور وقت در مجلس سنا به تصویب رساندند و از آن موقع بود که آمریکا توانست جهش فوقالعاده علمی را در جهان داشته باشد.
جهش علمی آمریکا مصادف با نابودی زیرساختهای اروپا پس از جنگ جهانی دوم بود و این فرصت مناسبی بود تا آمریکا از سایر کشورهای دنیا پیشی بگیرد و به جایی برسد که امروز قرار دارد.
در حال حاضر فعالیتهای دانشجویانی که در دانشگاههای آمریکا تحصیل میکنند، در چه حدی است؟
- قربانی: بنده حدود 13 سال در آمریکا تحصیل کردم و مشاهده کردم که بودجه بسیار هنگفت یعنی 3.5 تا 4 درصد درآمد ناخالص ملی آمریکا به بخش تحقیقاتی اختصاص پیدا میکند.
حسن کشور آمریکا و برخی کشورهای اروپایی این بود که علاوه بر سرمایهگذاری دولت، بخش صنعت نیز در زمینه تحقیقات و پژوهش ورود پیدا کرده و به همین دلیل در دهههای گذشته پیشرفتهای قابل توجهی را داشتهاند و توانستهاند حرف اول و آخر را در علم و فناوری در جهان بزنند.
پس از 22 سال تدریس در دانشگاههای ایران، تفاوتهای فاحشی را اکنون در دانشگاههای آمریکا نسبت به سالهای گذشته مشاهده میکنیم.
در گذشته امکانات فوقالعاده، گرندهای بالا و حجم اساتید و دانشجویان در آمریکا قابل توجه بود اما اکنون روند فعالیتهای دانشگاههای آمریکایی نشان میدهد طی یک دهه گذشته افول فعالیتهای علمی در آمریکا آغاز شده و به جای آن کشورهای دیگر فعالیتهای علمی دارند.
بر اساس این روند، پیشبینی میشود کشورهایی مانند چین در سال 2015 دانشگاههای آمریکایی را کاملاً در ابعاد چاپ مقالات علمی عقب بزنند.
این در حالی بود که روزی تمامی دانشگاههای قاره اروپا نمیتوانستند به اندازه دانشگاههای آمریکایی مقاله چاپ کنند.
اکنون کشور چین با تربیت نیروهای علمی و ارسال هزاران نخبه به کشورهای دنیا گوی سبقت را از آمریکا گرفته است.
ارزیابی شما از امکانات دانشگاههای ایران در مقایسه با امکانات دانشگاههای آمریکایی و اروپایی چیست؟
-قربانی: ایران از نظر فعالیتهای علمی فاصله زیادی با کشورهای غربی و آمریکا دارد. درست است که رشد 11 برابری نسبت به متوسط جهانی داشتهایم اما در حال حاضر کشوری مانند آمریکا سالانه 500 هزار مقاله علمی چاپ میکنند اما دانشگاههای ایران کل مقالات علمی را که در سال منتشر میکنند حدود 20 هزار است. از نظر تعداد مقالات علمی و کیفیت این مقاله تفاوتها میان دانشگاههای کشورمان و دانشگاههای غربی و آمریکایی فاحش است.
اما به دلیل توجه ویژهای که مقام معظم رهبری به بحث علم و فناوری داشتند وکمکهای دولتهای نهم و دهم اکنون نسبتاً رشد علمی خوبی داشته اما اکنون فاصله زیادی با دانشگاههای کشورهای پیشرفته داریم و این فاصله آنقدر نیست که نتوان آن را پیمود.
اگر بتوانیم مانند کشورهای آمریکایی و غربی 3.5 تا 4 درصد تولید ناخالص ملی خود را به بحث پژوهش اختصاص دهیم و امکانات پژوهشی را در دانشگاهها فراهم کنیم، میتوانیم به این مهم دست پیدا کنیم. البته نباید فراموش کرد که امکانات پژوهشی باید هدفمند باشند و نباید صرفاً به چاپ مقاله ختم شود.
محققان و دانشجویان کشورمان نشان دادند که از پتانسیل بالایی برخوردارند. کشوری که روزگاری کمتر از هزار مقاله علمی داشت اکنون تعداد مقالههای آن حدود 30 برابر افزایش یافته و این نشان میدهد پتانسیل بالایی برای پیشرفت داریم.
تاریخ کشورمان نشان میدهد که ایران مرجعیت علمی داشته است اما متاسفانه به دلیل وابستگی مسئولان در رژیمهای گذشته، تنزل کرده و به وضعیت کنونی رسیدیم.
باید بودجه هدفمند به دانشگاهها اختصاص داده شود تا دانشگاهها در تمامی موارد هدفمند عمل کنند. باید شرایطی را فراهم کنیم تا نخبگان کشورمان نخواهند ایران را ترک کنند. ما بهترین نیروهای علمی خود را در سالهای اخیر از دست دادهایم و باید توجه داشت که نیروی انسانی بزرگترین ثروت یک کشور است و حرف اول را میزند.
متاسفانه طی چند سال اخیر بزرگترین ضربه را به کشور وارد کردیم و نتوانستیم نخبگان خود را جذب کنیم و سالانه هزاران نیروی خود را از دست دادیم.
به نظر شما راه حل عدم خروج دانشجویان و نخبگان از کشور تا تحصیل آنان در دانشگاههای خارجی چیست؟ اکنون شاهد افزایش ظرفیت پذیرش در دورههای تحصیلات تکمیلی هستیم اما هنوز درصد خروج دانشجویان و نخبگان در کشور پایین نیامده است.
- قربانی: به نظر من نه تنها درصد خروج دانشجویان و نخبگان از کشور پایین نیامده، بلکه افزایش هم یافته است. چندی پیش به عنوان نماینده رؤسای دانشگاهها در مقابل رئیس جمهور سخنرانی کردم و در آنجا اشاره کردم که راه حل جلوگیری از خروج نخبگان از کشور فراهم کردن نیازهای تحقیقاتی آنان است.
یک دانشجوی کارشناسی و یا کارشناسی ارشد ایرانی چرا باید کشورمان را ترک کند؟ آیا برای این ایران را ترک میکنند تا در کشورهای غربی بتوانند زندگی مادی بهتری داشته باشد یا اینکه نیازهای تحقیقاتی خود را برطرف کند؟ این دست از دانشجویان و نخبگان مشاهده میکنند در کشورمان نمیتوانند نیازهای تحقیقاتی خود را برآورده کنند و چون میدانند دارای پتانسیل و ایده هستند به کشورهای دیگر عزیمت میکنند تا بتوانند نیازهای تحقیقاتی خود را برآورده کنند.
مجله نیوزویک در حدود 3 سال پیش در مقالهای اعلام کرد که دانشگاههای تهران، صنعتی اصفهان و صنعتی شریف در مقطع کارشناسی جزو بهترین دانشگاههای دنیا هستند و در این مقاله تاکید شده است که این سه دانشگاه ایرانی حتی از دانشگاههای برکلی و استنفورد نیز برتر هستند. اما متأسفانه علیرغم داشتن چنین پتانسیلی نتوانستهایم در سطوح تحصیلات تکمیلی سرمایهگذاری خوبی داشته باشیم.
در حال حاضر آزمایشگاههای دانشگاههای کشورمان از نظر امکانات فوقالعاده فقیرند و اساتید ما از نظر ایدهپردازی ضعیف هستند چون دانشگاهها با بخش صنعت ارتباط ندارند.
من هنوز بر روی صحبتهای خود پافشاری میکنم و تأکید میکنم که اگر به بخش تحقیقات در دانشگاهها ارزش گذاشته نشود و نیازهای کشور از مسیر دانشگاه طی نشود، قطعا دانشجوی ایرانی احساس مفید بودن نخواهد کرد و برای تحصیل و تحقیقات در کشور حضور نخواهد یافت.
همانطور که مقام معظم رهبری تأکید داشتهاند، میتوانیم مرجعیت علمی از دست رفته خود را بازپس بگیریم. اگر بتوانیم نیازهای نیروی انسانی، تحقیقاتی و تجهیزاتی دانشگاهها را تأمین کنیم و در این مسیر هدفمند حرکت کنیم، میتوانیم در عرض یک دهه به جایگاه اصلی خود برسیم.
آیا هنوز هم کشورهای غربی قائل به این هستند که دانشگاههای معروف کشورمان در مقطع کارشناسی نسبت به سایر کشورهای دنیا برتر هستند؟
- قربانی: قطعا همین طور است. من فارغالتحصیل مقطع کارشناسی در دانشگاه آمریکا هستم. اساتید دانشگاههای کشورمان عمدتاً برای تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور سفر کردهاند و بنابراین خبر از کیفیت مقطع کارشناسی کشورمان نسبت به سایر دانشگاههای جهان ندارند.
هنگامی که کیفیت مقطع کارشناسی دانشگاههای بزرگ ایران را با سایر کشورهای دنیا مقایسه میکنیم اصلا قابل قیاس نیستند و واقعا دانشگاههای بزرگ ایران در مقطع کارشناسی سرآمد هستند.
حیف است که نیروهای نخبه تربیت کنیم اما به راحتی و برای ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی آنان را در اختیار کشورهای غربی بگذاریم. ضربه بزرگتر از این نمیتوان به یک کشور وارد کرد که این همه نخبه داشته باشیم و آنان را تا مقطع کارشناسی تربیت کنیم اما نتوانیم استفاده بهینه از آنان داشته باشیم و در نهایت این نخبگان را دو دستی تقدیم کشورهای دیگر کنیم.
در پایان اگر مطالبی دارید، بفرمایید؟
- قربانی: امیدوارم مسئولان کشور قدر نیروهای نخبه را بدانند و بیش از این به دانشگاهها اهمیت دهند و سعی کنند فقط مسائل علمی را در دانشگاهها مطرح کنند تا به این وسیله بتوانیم نخبگان کشورمان را نگاه داریم.
