اظهارات مهم فیدان درباره ایران، آمریکا و تنگه هرمز
هاکان فیدان گفت: دستیابی به توافقی میان ایالات متحده و ایران، نه تنها برای تضمین باز ماندن تنگه هرمز، بلکه برای کمک به کاهش احتمال وقوع یک بحران مالی جهانی، بسیار حائز اهمیت خواهد بود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، در شبکه خبری تیجیآرتی به پرسشهایی پیرامون مسائل روز پاسخ داد.
به گزارش فرارو به نقل از آناتولی، نکات کلیدی مطرحشده توسط وزیر امور خارجه به شرح زیر است:
مشاهده میکنیم که نظام سلطهگر که بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت و بر ۵۵ کشور مستقل حاکم بود امروزه دیگر کارایی چندانی ندارد.
احتمال وقوع درگیری میان ایالات متحده و ایران
بار اقتصادی ناشی از چنین مناقشهای - و همچنین تداومِ فقدانِ راهحل - برای بسیاری از کشورها به باری تبدیل شده که تحمل آن روزبهروز دشوارتر میشود. این وضعیت میتواند پیامدهای بسیار ویرانگری به همراه داشته باشد و از منظر سیاسی، مسئلهای عمیقاً بحرانزا محسوب میشود.
وضعیت تنگه هرمز در حال حاضر به بنبست رسیده است. دستیابی به توافقی میان ایالات متحده و ایران، نه تنها برای تضمین باز ماندن تنگه هرمز، بلکه برای کمک به کاهش احتمال وقوع یک بحران مالی جهانی، بسیار حائز اهمیت خواهد بود.
پیشتر، بسیاری از اقدامات تحت عنوان «حفاظت از منافع آمریکا» در نظر افکار عمومی، قابلتوجیه و مدیریتشدنی به نظر میرسیدند. اما هنگامی که کشوری وارد مناقشهای میشود که گویی به نیابت از کشوری دیگر عمل میکند، منطقِ بنیادینِ آن اقدام - درست در همان حوزهای که ادعا میشود نقطه قوت آن کشور است - ناگهان زیر سوال میرود. آیا اولویت با آمریکاست؟ یا با اسرائیل؟
رابطهای بسیار مهم میان رئیسجمهور ما و ترامپ وجود دارد؛ نمونهای بارز از دیپلماسی رهبران. بسیاری از مسائل، چه آنهایی که به عرصه عمومی راه یافتهاند و چه آنهایی که مطرح نشدهاند، بهطور مؤثری مدیریت شدهاند.
در خصوص موضوعاتی که به قانون تبدیل شدهاند - مانند تحریمهای «کاتسا» - قوه مجریه هیچگونه اختیاری ندارد و دامنه مانور آن بسیار محدود است.
در مورد نسلکشی در غزه، روشن است که هر بازیگری که حمایت مستقیم یا غیرمستقیم ارائه دهد، همچنان هزینه سیاسی آن را خواهد پرداخت.
خروج احتمالی ایالات متحده از سوریه و عراق، موضوعی حیاتی برای چشمانداز ما جهت ایجاد منطقهای عاری از تروریسم بود.
بسیاری از کشورها سامانههای دفاعی روسی خریداری کردهاند؛ اما ایالات متحده واقعاً علیه کدامیک از آنها تحریمهای «کاتسا» را اعمال کرده است؟
موضع و عزم ترکیه در منطقه، مورد استقبال برخی قدرتهای بزرگ منطقهای - بهویژه اسرائیل - قرار نمیگیرد؛ قدرتهایی که به لابیگری گسترده در ایالات متحده میپردازند.
لابیها نقش مهمی در سیاست آمریکا ایفا میکنند؛ برای نمونه، لابیهای اسرائیل و یونان برای تأثیرگذاری بر فرآیندهای سیاسی داخلی مداخله میکنند. با این حال، ارادهای آشکار در دولت [برای رسیدگی به این مسائل] وجود دارد و اطمینان دارم که این مانع برطرف خواهد شد.
از آنجا که ترکیه از قدرت و نفوذ خود برای ترویج صلح، ثبات و رفاه بهره میگیرد، به بازیگری تبدیل شده است که همگان خواهان مشارکت او هستند.
مفاهیم و اصطلاحات سیاست خارجی که توسط ترکیه تدوین شدهاند، اکنون در سایر نقاط جهان نیز مورد پذیرش و استفاده قرار میگیرند.
ما تا حد زیادی موفق شدهایم از سرایت بحرانهای حیاتی - چه منطقهای و چه جهانی - به داخل کشورمان جلوگیری کنیم. برعکس، با اتخاذ رویکردی پیشدستانه، هر آنچه در توان داشتهایم انجام دادهایم و همچنان انجام خواهیم داد.
تلاشهای نهادی در خصوص «ائتلاف مکه» بهخوبی پیش میرود؛ تصمیمات بنیادین اتخاذ شده و سازوکارهای اصلی ایجاد شدهاند؛ اکنون جزئیات دقیقتر در حال تدوین و تکمیل است.
جناح مخالف به ریخته شدن خون سربازان ترک در بیابانهای یمن
مکانی که شما از آن با عنوان «بیابان یمن» یاد میکنید، در آن زمان تفاوتی با هیچیک از سرزمینهایی که امروزه در مرزهای ترکیه مدرن قرار دارند، نداشت. تعمیم دادن آن نمونهی تاریخی به شرایط امروز، کار درستی نیست.
کشورهای عضو یک ائتلاف به یکدیگر اطمینان میدهند که: من به تو حمله نخواهم کرد، و اگر کس دیگری به تو حمله کند، من در کنار او نخواهم ایستاد.
هیچ تصمیمی برای استقرار نیرو در داخل یمن اتخاذ نشده است؛ با این حال، حمایتهای لازم برای دفاع از عربستان سعودی ارائه میشود.
عربستان سعودی در حال حاضر در خصوص وضعیت یمن با نزدیک به ۳۰ کشور همکاری میکند. ایالات متحده، بریتانیا و چندین کشور اروپایی نیز بارها اهدافی را در یمن بمباران کردهاند.
روالهای فنی و قانونی مشخصی وجود دارد که باید طی شوند. بهعلاوه، فارغ از اینکه عضو چه ائتلافی باشید، ورود به یک جنگ تمامعیار نیازمند مصوبهی پارلمان است. خودِ آنها نیز بهخوبی از این موضوع آگاه هستند.
جنگ حوزهی تخصصی ماست. وقتی صحبت از نبرد به میان میآید، خیالتان راحت باشد؛ پرسشها از حوزهای مطرح خواهند شد که ما کاملاً بر آن مسلط هستیم.
نسلکشی در غزه
کشورهایی نظیر کشور ما واکنشهای خود را نسبت به مسئلهی فلسطین ابراز کردهاند، اما این موضوع عمدتاً از دریچهی جهان عرب مطرح شده است.
همانطور که در سازمان همکاری اسلامی (OIC) نیز گفتم، این مسئله آنقدر اهمیت دارد که نمیتوان آن را صرفاً به کشورهای عربی واگذار کرد؛ ضمن اینکه چنین کاری در حق خودِ آنها نیز بیانصافی خواهد بود.
نشستهای R۴
هر کشوری، بر اساس حساسیتهای سیاسی خاص خود، میتواند مواضع معینی را بهصراحت بیان کند؛ در حالی که ممکن است دیگران قادر به انجام این کار نباشند. هیچ تعهد الزامآوری در کار نیست. ما صرفاً مسائل را روی میز میگذاریم و به بحثهای اساسی و باکیفیت میپردازیم.
ما ماه آینده دومین نشست را در برلین برگزار خواهیم کرد.
کانتینرهای در نظر گرفته شده برای غزه
اسرائیل اجازه ورود آنها را نمیدهد، زیرا از جنس فلز هستند.
تهدید اسرائیل در سوریه
خوشبختانه، روندی در سوریه در جریان است که باثبات بوده و با گامهایی استوار - هرچند گاهی کند - به پیش میرود.
در سوریه ویرانی چنان عظیم است که تنها به فرو ریختن ساختمانها یا از دست رفتن جان انسانها محدود نمیشود؛ نهادها از بین رفتهاند، سیستمها نابود شدهاند؛ دیگر چیزی باقی نمانده است.
مسئله اصلی این است که اسرائیل دستورکار بنیادین منطقهای خود را در سوریه نیز پیاده میکند. اسرائیل خواهان همسایگانی قدرتمند نیست، بلکه ترجیح میدهد همسایگانی داشته باشد که گرفتار مشکلات و از همگسیختگی هستند.
درگیریها در سایر نقاط منطقه نیز بر روند احیای سوریه تأثیر میگذارند. بسیاری از بازیگران حوزه خلیج فارس که میتوانستند در سوریه نقشآفرینی کنند، اکنون درگیر بحرانهای داخلی خود شدهاند. در واقع، بازیگران اقتصادی و سیاسی که میتوانستند جایگاه سوریه را تقویت کنند، اکنون با محدودیتهایی مواجه شدهاند.
زمانی که ترامپ برای نخستین بار به قدرت رسید، بارها پرسید: «ما با ماندن در اینجا چه سودی میبریم؟ چرا من در اینجا از پکک حمایت میکنم؟ کسی این را برایم توضیح دهد. چرا نیروهایمان را اینجا نگه داشتهام و چرا هزینه میکنم؟» با وجود صدور دستورالعملهایی از سوی او، این امر در دوره نخست ریاستجمهوریاش محقق نشد.
سالهاست که اسرائیل از ایالات متحده به عنوان یک بولدوزر برای دستیابی به اهداف خود در منطقه استفاده میکند و این کار را در پوشش بحرانهای گوناگون و سازمانهای خاص انجام میدهد. اما اکنون کل منطقه نسبت به این موضوع آگاه شده است.
حملات به کشتیهای تجاری در دریای سیاه
توصیه ما این است که کشتیهای حامل شهروندان ما وارد منطقه جنگی نشوند.
اجلاس ترکیه و آفریقا
این اجلاس بسیار حائز اهمیت خواهد بود.
در خصوص عبدالحمید دبیبه، نخستوزیر لیبی گفتگوهای بسیار سازندهای داشتیم و مشخص بود که او نیز مشتاقانه منتظر سفر رئیسجمهور اردوغان به لیبی است.
نشست ترکیه و اتحادیه آفریقا
این نخستین سفر رئیسجمهور ما به لیبی پس از سالها خواهد بود.
رئیسجمهور ما در قبال لیبی نقشی کلیدی ایفا کرده است؛ چه در دفاع از طرفِ مستقر در غرب در جریان درگیریها، و چه در جلوگیری از فروپاشی کامل «دولت وحدت ملی».
علاوه بر این، اگرچه ما در طول درگیریها جانب یکی از طرفین را گرفتیم، اما همزمان مجموعهای پیچیده از راهبردها و تاکتیکهای دیپلماتیک را برای ایجاد و استقرار صلح به کار بستهایم تا اطمینان حاصل شود که جنگ دوباره شعلهور نمیشود.
ثانیاً، ما سطح روابط خود با شرق لیبی را به جایگاهی تقریباً همتراز با روابطمان با غرب لیبی رساندهایم که موجب تقویت اعتماد میان طرفین شده است. اکنون ما از پیوندهای خود با هر دو سو بهره میگیریم تا به یکپارچگی کشور کمک کنیم.
تعامل با هر دو بخشِ شرق و غرب، بهویژه در کنار سفر رئیسجمهور ما، از اهمیت نمادین بسیار بالایی برخوردار است.
در حال حاضر، مردم و دولت لیبی بیصبرانه در انتظار این سفر هستند.
نکته مهم دیگر این است که ترکیه میزبان نشستی میان اتحادیه آفریقا و ترکیه با محوریت لیبی خواهد بود.
کشورهای بسیار اندکی قادر به تدوین یک راهبرد جامع و کلنگر در قبال آفریقا هستند؛ نه به این دلیل که دیگران تمایلی به این کار ندارند، بلکه به این خاطر که مسئله، مسئلهی «ظرفیت» است. اتحادیه آفریقا به این موضوع واقف است و آن را ارج مینهد.
تعامل ترکیه با آفریقا فرآیندی کاملاً نظاممند و روشمند است که در آن تمامی نهادهای ذیربط در هماهنگی کامل با یکدیگر عمل میکنند.
طی چهار تا پنج سال گذشته، ما همچنین سیاستهای مستحکمی را برای آن دسته از کشورهای آفریقایی که خواهان همکاریهای دفاعی با ما بودهاند، تدوین کردهایم. این رابطهای است که بر پایه همکاری بنا شده، نه بر پایه استعمار یا سلطهجویی.