پایان دیدار تاریخی ترامپ، شی و پوتین؛ ماجرای ایران به کجا رسید؟
نخستین نشست سهجانبه دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در شنژن چین، پس از حدود یک ساعت و نیم به پایان رسید؛ نشستی تاریخی که در آن جنگ اوکراین، تنشهای ایران و آمریکا، تسلیحات هستهای و امنیت انرژی در کنار روابط اقتصادی و نظم جهانی مورد بحث قرار گرفت. در حالی که رهبران سه قدرت بزرگ بر ضرورت همکاری و گفتوگو برای حفظ ثبات جهانی تأکید کردند، ترامپ بار دیگر با طرح ادعاهایی درباره برنامه هستهای ایران، این موضوع را به یکی از محورهای سخنان خود تبدیل کرد.
اولین نشست سهجانبه روسای جمهور چین، آمریکا و روسیه امروز پنجشنبه در حاشیه اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (اپک) در شنژن در قالب میزگرد برگزار شد و بعد از حدود یک ساعت و نیم به پایان رسید.
بر اساس گزارش رسانههای خبری، نشست سهجانبه حساس و بیسابقه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، امروز پنجشنبه در حاشیه اجلاس سازمان همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (اپک) در شهر شنژن در جنوب چین برگزار شد.
این اجلاس سهجانبه تاریخی در محل مجموعه ویلای کیلین در شنژن برگزار شده و انتظار میرود این رهبران در این نشست درباره مسائل مورد توجه کشورهایشان و مسائل مهم جهانی شامل جنگ اوکراین، جنگ آمریکا علیه ایران و همچنین دیگر موضوعات تنشزا مانند تجارت، هوش مصنوعی و تسلیحات هستهای باشد گفتگو کنند.
پیشتر رهبران روسیه، آمریکا و چین روز چهارشنبه در مراسم پذیرایی از مهمانان اجلاس اپک در شنژن چین با یکدیگر دیدار کرده و گفتگوی کوتاهی پیش از نشست رسمی خودشان در روز پنجشنبه داشتند.
همچنین روسای جمهور روسیه و آمریکا صبح امروز پنجشنبه در حاشیه اجلاس سران و پیش نشست سهجانبه با رئیس جمهور چین نیز دیدار دوجانبه کوتاهی انجام دادند که کمتر از یک ساعت به طول انجامید و جزئیاتی از مذاکرات آنها به بیرون درز نکرده است.
«از تاریخ درس بگیریم»
خبرگزاری رویترز گزارش میدهد که رئیسجمهور چین به ترامپ و پوتین گفته است: ما باید از تاریخ درس بگیریم؛ قدرتهای بزرگ مسئولیت مشترکی دارند.
براساس این گزارش رئیس جمهور چین به همتایان آمریکایی و روسی خود گفته است: سه کشور باید برای مقابله با چالشهای جهانی با هم همکاری کنند.
همزیستی مسالمتآمیز، ثبات کلی و توسعه متوازن
رئیسجمهور چین خاطر نشان کرد پکن در سالهای اخیر نوعی از روابط قدرتهای بزرگ را ترویج کرده که با همزیستی مسالمتآمیز، ثبات کلی و توسعه متوازن مشخص میشود و به طرفهای درگیر و جهان به طور کلی سود میرساند. او از چین، روسیه و آمریکا خواست با همکاری برای مقابله با چالشهای جهانی و تسهیل صلح و ثبات، برای بقیه جهان الگو باشند.
شی جینپینگ همچنین تاکید کرد جهان امروز «دیگر مجموعهای از جزایر جداافتاده نیست».
او افزود: «بشریت در یک دهکده جهانی واحد زندگی میکند که سرنوشت همه در آن به هم پیوسته است» و قدرتهای بزرگ در این دهکده جهانی مسئولیت ویژه دارند. »
شی جینپینگ نیز پیش از دادن نوبت سخن به دیگر رهبران گفت «تعامل مثبت میان قدرتهای بزرگ نه یک انتخاب، بلکه یک الزام اجباری است». او با مثال زدن از چین گفت پکن «مشارکت راهبردی جامع هماهنگی با روسیه برای عصر جدید را پیش برده» و «فعالانه در پی ساختن رابطهای سازنده و راهبردی پایدار با آمریکا بوده است».
پوتین: اوکراین و امنیت انرژی در دستور کار نشست سهجانبه
در این نشست ولادیمیر پوتین از شی جینپینگ به خاطر ترتیب دادن این نشست سهجانبه تشکر کرد و پیشنهاد داد که درباره روابط جهانی و منطقهای و همچنین امنیت انرژی گفتگو شود.
رهبر روسیه اظهار داشت که در دیدار امروز با ترامپ، که به ابتکار رهبر ایالات متحده انجام شد، توجه قابلتوجهی به مناقشه اوکراین معطوف گردید.
پوتین در سخنان آغازین خود در نشست مشترک با ترامپ و شی گفت: کشورهای ما در زمینه حلوفصل مناقشات منطقهای، که قطعاً شامل مناقشه اوکراین نیز میشود، منافع مشترک بسیاری دارند.
ترامپ هم در دیدار با شی جینپینگ و پوتین اظهار داشت که روسیه، چین و ایالات متحده باید گفتگو میان خود را حفظ کنند. رئیسجمهور آمریکا خاطرنشان کرد که رهبران موضوعات بسیاری برای بحث دارند و بر آمادگی خود برای گفتگو در راستای دستیابی به آیندهای بهتر تأکید کرد.
در همین حال، رئیسجمهور چین خاطرنشان کرد که نخستین دیدار این سه رهبر، اهمیتی راهگشا و تعیینکننده دارد.
«تهدیدهای اشاعه سلاحهای هستهای»
شبکه الجزیره گزارش داد ترامپ در ابتدای این نشست سهجانبه همچنین گفت: ما مسئولیت ویژهای برای حفظ گفتوگویی سازنده و باز که بر مردم ما و جهان تأثیر میگذارد، بر عهده داریم. این نشست تاریخی به ما فرصت میدهد تا افقهای تازهای را برای همه ما بگشاییم. ما در این نشست در حال رقم زدن تاریخ هستیم؛ نشستی که برای نخستین بار آمریکا، روسیه و چین را گرد هم میآورد.
همچنین طبق این گزارش رئیسجمهور آمریکا به مساله تسلیحات هستهای اشاره کرده و بار دیگر با تکرار اتهامات ادعایی واشنگتن علیه برنامه هستهای صلحآمیز ایران ادعا کرده است: «ما ظرفیت آن را داریم که درباره چگونگی کاهش استفاده از سلاحهای هستهای در جهان گفتوگو کنیم. خطرات استفاده از سلاحهای هستهای در جهان باید کاهش یابد. همکاری برای جلوگیری از تهدیدهای اشاعه سلاحهای هستهای ضروری است و ما اجازه نخواهیم داد ایران این سلاح را در اختیار داشته باشد.»
در ادامه دونالد ترامپ از شی جینپینگ برای «پذیرایی بسیار گرم» در سفر دوبارهاش به چین تشکر کرد و حضور در آنجا را «افتخار» خواند. او برگزاری «نشست بسیار موفق اپک» را تبریک گفت و ابراز خوشحالی کرد که این فرصت برای نخستین نشست سهجانبه آمریکا، چین و روسیه فراهم شده و گفت آنها «واقعا در حال رقم زدن تاریخ هستند».
رئیسجمهور آمریکا همچنین با ذکر اینکه او و پوتین و شی «موضوعات زیادی برای گفتوگو دارند» افزود: تاکنون درباره موارد بسیاری صحبت کردهایم.
او اظهار کرد به عنوان رؤسای جمهور سه کشور از بزرگترین کشورهای جهان، مسئولیت ویژهای برای حفظ گفتوگویی سازنده دارند.
ترامپ گفت: رهبران گذشته اغلب از گفتوگو با کشورهایی که با آنها اختلاف داشتند پرهیز میکردند، اما ما دقیقا برعکس این را احساس میکنیم.»
دونالد ترامپ مدعی شد: هیچ صلحی هرگز با رد کردن فرصتهای تعامل و گفتار ساخته نشده است.
«ثبات جهانی» در گرو همکاری پکن-مسکو-واشنگتن
همچنین طبق این گزارش رئیسجمهور روسیه نیز تاکید کرد کشورش در صورت همکاری با پکن و واشنگتن توانایی کمک به پیشبرد صلح و ثبات را دارد و رئیسجمهور چین نیز خاطر نشان کرده است چین، روسیه و آمریکا باید برای حفاظت از صلح بینالمللی با یکدیگر همکاری کنند.
ولادیمیر پوتین همچنین تاکید کرد پکن، مسکو و واشنگتن در صورت همکاری سازنده میتوانند ثبات جهانی را تقویت کنند. او بیان کرد شی جینپینگ و دونالد ترامپ باید درباره مسائل جهانی و منطقهای و همچنین امنیت انرژی گفتوگو کنند.
به گزارش خبرگزاری تاس، پوتین معتقد است سه کشور نه تنها به دلیل جایگاهشان به عنوان کشورهای پیروز در جنگ جهانی دوم، بلکه به دلیل مسئولیتشان در حفظ صلح بینالمللی با هم متحدند.
طبق گزارش تاس، او گفته است وظیفه تقویت نظام قوانین بینالملل بر عهده روسیه، چین و آمریکا به عنوان اعضای مؤسس سازمان ملل است. پوتین همچنین اشاره کرد سه کشور در حل مناقشههای منطقهای، از جمله مناقشه اوکراین، منافع مشترک بسیاری دارند. به گفته او، به ابتکار ترامپ، توجه زیادی به مناقشه اوکراین شد و همه کشورها در حل آن منافع مشترک دارند.
تفکر دوران جنگ سرد را کنار بگذارید
خبرگزاری تاس روسیه همچنین در انعکاس صحبتهای رئیس جمهور چین در این نشست گزارش کرد شی جینپینگ تصریح کرده است: «چین، روسیه و آمریکا باید تفکر دوران جنگ سرد را کنار بگذارند.»
جلسه گفتگوی سهجانبه با حضور خبرنگاران
رئیس جمهور چین در عین حال در خصوص خطرات تسلیحات هستهای خاطر نشان کرد: سلاحهای هستهای باید به طور کامل ممنوع و نابود شوند. جنگ هستهای قابل پیروزی نیست و نباید آغاز شود؛ باید هر گونه تلاشی برای جلوگیری از جنگ هستهای به کار گرفته شود و پیمان منع اشاعه هستهای رعایت شود.
شی جینپینگ در ادامه با توجه به تاریخچه مربوط به جنگ جهانی دوم گفت: پیروزی چین، روسیه و آمریکا در جنگ جهانی دوم صلح و ثبات را برای جهان به ارمغان آورد؛ کشورها باید به اصلعدم مداخله در امور داخلی یکدیگر پایبند باشند؛ قدرتهای بزرگ باید به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند.
او با درخواست برای اینکه چین، روسیه و آمریکا به پیشبرد حل مناقشهها از طریق گفتوگو و دیپلماسی ادامه دهند افزود: چین، روسیه و آمریکا باید همکاری را گسترش دهند، نه اینکه روابط اقتصادی و زنجیرههای تأمین را قطع کنند؛ سه کشور باید قاطعانه از نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی و اهداف منشور سازمان ملل دفاع کنند.
شی ادامه داد: کشورها باید تبادلات منظم در سطح عالی را حفظ کنند؛ چین، روسیه و آمریکا نمیتوانند یکدیگر را تغییر دهند و باید انتخابهای مردمانشان را محترم بشمارند.
رئیس جمهور چین همچنین گفت: امنیت انرژی جهانی با چالشهای جدی روبهروست.
پیش از آغاز این نشست، ترامپ، شی و پوتین روی سکویی در برابر پسزمینهای آبیرنگ گرد آمدند که عبارت «نشست شنژن چین-روسیه-آمریکا» به سه زبان چینی، روسی و سپس انگلیسی روی آن نوشته شده بود. پرچم سه کشور روی سکو چیده شده بود، یک دسته در هر طرف رهبران. شی در مرکز ایستاد، ترامپ در سمت چپ او و پوتین در سمت راستش. این سه نفر یک دقیقه بعد سکو را ترک کردند و به سالنی رفتند که نشست سهجانبه در آن برگزار میشد.
۱۰ نکته مهم از سخنان شی جینپینگ
۱. نخستین نشست سهجانبه، رویدادی برجسته است: شی جینپینگ این نشست را رویدادی مهم دانست که محور اصلی آن حفظ صلح جهانی و تقویت ثبات راهبردی در روابط قدرتهای بزرگ است.
۲. صلح، آرمان همیشگی بشریت است: رئیسجمهور چین تأکید کرد که صلح خواستهای پایدار در تاریخ بشر است و جهان همچنان از پیامدهای جنگها رنج میبرد.
۳. بیش از ۶۰ درگیری در جهان ادامه دارد: شی با اشاره به تجربه بیش از ۱۰ هزار جنگ در تاریخ بشر و دو جنگ جهانی، گفت بیش از ۶۰ درگیری محلی همچنان در جهان جریان دارد.
۴. همکاری قدرتهای بزرگ، ضامن امنیت جهانی است: به گفته شی، روابط خوب میان قدرتهای بزرگ جهان را امنتر میکند، در حالی که تقابل آنها میتواند به بیثباتی و هرجومرج منجر شود.
۵. سه کشور سابقه همکاری در جنگ جهانی دوم دارند: شی یادآور شد چین، روسیه و آمریکا بیش از ۸۰ سال پیش در جبهه جهانی ضد فاشیسم در کنار یکدیگر جنگیدند و به پیروزی رسیدند.
۶. حفظ حافظه تاریخی ضروری است: رئیسجمهور چین بر ضرورت درس گرفتن از گذشته و استفاده از تجربه تاریخی برای ساختن آیندهای بهتر تأکید کرد.
۷. کشورها سرنوشت مشترکی دارند: شی جهان امروز را به دهکدهای جهانی تشبیه کرد که در آن کشورها به یکدیگر وابستهاند و در پیشرفتها و بحرانها سرنوشت مشترکی دارند.
۸. همکاری قدرتهای بزرگ یک ضرورت است، نه انتخاب: او تأکید کرد کشورهای بزرگ مسئولیت ویژهای در جهان دارند و همکاری میان آنها تنها راه پیشبرد منافع مشترک بشریت است.
۹. پکن به دنبال روابط باثبات با مسکو و واشنگتن است: شی از تلاش چین برای تقویت مشارکت جامع و هماهنگی راهبردی با روسیه و ایجاد روابط سازنده، راهبردی و پایدار با آمریکا سخن گفت.
۱۰. سه کشور مسئولیت مشترکی در قبال صلح جهانی دارند: شی با اشاره به جایگاه چین، روسیه و آمریکا بهعنوان قدرتهای پیشرو و اعضای دائم شورای امنیت، خواستار همکاری آنها برای مقابله با چالشهای جهانی، حفظ ثبات و کمک به پیشرفت بشریت شد.
۱۰ نکته مهم از سخنان ولادیمیر پوتین
۱. اهمیت تاریخی نخستین نشست سهجانبه: پوتین این نشست را رویدادی بیسابقه در قالب حضور رهبران سه عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل دانست و از شی جینپینگ برای برگزاری آن تشکر کرد.
۲. مسئولیت مشترک سه قدرت در حفظ صلح جهانی: به گفته پوتین، روسیه، چین و آمریکا بهدلیل جایگاه تاریخی خود بهعنوان کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم، مسئولیت مشترکی در حفظ صلح و امنیت بینالمللی دارند.
۳. نقش محوری سه کشور در تأسیس سازمان ملل: رئیسجمهور روسیه یادآور شد که سه کشور از بنیانگذاران سازمان ملل بودهاند و وظیفه دارند نظام حقوق بینالملل و اصول منشور این سازمان را حفظ و تقویت کنند.
۴. لزوم پایبندی به حقوق بینالملل: پوتین بر ضرورت صیانت از نظام حقوقی بینالمللی تأکید کرد و منشور سازمان ملل را از مبانی اصلی این نظام دانست.
۵. اقتصاد جهانی و منطقهای در دستور کار مذاکرات: او گفت روابط اقتصادی، امنیت غذایی و امنیت انرژی از جمله موضوعاتی هستند که سه کشور باید درباره آنها گفتوگو کنند.
۶. منافع مشترک در حل مناقشات منطقهای: پوتین تأکید کرد روسیه، چین و آمریکا در حل بحرانهای منطقهای منافع مشترکی دارند و بهطور مشخص به مناقشه اوکراین اشاره کرد.
۷. اوکراین، محور گفتوگوهای دوجانبه و سهجانبه: رئیسجمهور روسیه گفت این موضوع را روز گذشته با شی جینپینگ بررسی کرده و در دیدار دوجانبه با ترامپ نیز توجه ویژهای به آن داشته است.
۸. ضرورت همکاری در مقابله با تهدیدهای امنیتی: پوتین تروریسم بینالمللی و جرایم سازمانیافته فراملی را از جمله تهدیدهایی دانست که سه کشور در مقابله با آنها منافع مشترک دارند.
۹. همکاری سازنده به جای تقابل: او تأکید کرد روسیه، چین و آمریکا میتوانند با همکاری سازنده و بر پایه احترام متقابل، برابری و توازن منافع، نقش مهمی در تقویت امنیت جهانی ایفا کنند.
۱۰. تأکید بر ثبات و امنیت بینالمللی: پوتین همکاری سه کشور و مشارکت ملتهای آنها را عاملی مؤثر برای تقویت ثبات و امنیت جهانی دانست.
۱۰ نکته مهم از سخنان دونالد ترامپ
۱. نخستین نشست سهجانبه را رویدادی تاریخی دانست: ترامپ دیدار رهبران آمریکا، روسیه و چین را نخستین نشست در این قالب توصیف کرد و گفت این سه کشور با برگزاری آن تاریخساز شدهاند.
۲. از میزبانی چین و برگزاری اجلاس اپک تمجید کرد: رئیسجمهور آمریکا ضمن ابراز خرسندی از حضور در شنژن، به شی جینپینگ بابت میزبانی موفق اجلاس اپک تبریک گفت.
۳. سه کشور را قدرتهایی با مسئولیت جهانی خواند: ترامپ تأکید کرد آمریکا، روسیه و چین بهعنوان سه قدرت بزرگ، مسئولیت دارند گفتوگویی آزاد و سازنده درباره مسائل مؤثر بر زندگی مردم جهان داشته باشند.
۴. خواستار تداوم گفتوگو با وجود اختلافات شد: او با اشاره به سوءتفاهمها و اختلافنظرهای میان کشورها گفت این مشکلات نباید مانع ادامه مذاکرات و همکاریها شود.
۵. همکاری را راهکار حل چالشهای جهانی دانست: ترامپ تأکید کرد سه کشور باید با انتخاب مسیرهای جدید، فرصتهای مشترک را شناسایی و برای ساختن آیندهای امنتر تلاش کنند.
۶. از امکان گفتوگو درباره کاهش تسلیحات هستهای سخن گفت: او با اشاره به آمریکا، روسیه و چین بهعنوان سه قدرت بزرگ هستهای، خواستار بررسی راههای کاهش تعداد سلاحهای هستهای در جهان شد.
۷. کاهش زرادخانههای هستهای را دشوار اما ضروری توصیف کرد: ترامپ گفت کنار گذاشتن سلاحهای هستهای برای کشورهای دارنده این تسلیحات آسان نیست، اما همکاری برای کاهش خطر گسترش آنها اهمیت زیادی دارد.
۸. جنگ اوکراین را از محورهای اصلی مذاکرات اعلام کرد: رئیسجمهور آمریکا گفت در نشست سهجانبه درباره جنگ روسیه و اوکراین گفتوگو خواهد شد و پیشتر نیز این موضوع را بهتفصیل با پوتین بررسی کرده است.
۹. از حرکت مذاکرات در مسیر درست ابراز امیدواری کرد: ترامپ ابراز امیدواری کرد پوتین و طرف اوکراینی برای پایان دادن به جنگ تمایل داشته باشند.
۱۰. از دادگاه کیفری بینالمللی انتقاد کرد: ترامپ این دادگاه را نهادی فاقد نظارت و کنترل کافی بر عملکرد خود خواند و از همکاری برای محافظت از کشورها در برابر نهادهایی که آنها را غیرمسئول میداند، سخن گفت.