از اختلاف بر سر جنگ تا رقابت بر سر قدرت؛ معادله تازه در حزب جمهوری‌خواه
ونس در دو راهی ترامپ و رأی‌دهندگان؛ آیا می‌تواند از جنگ ایران فاصله بگیرد؟
اظهارات جی‌دی ونس درباره نقش جنگ با ایران در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، اختلاف‌نظر در دولت ترامپ بر سر هزینه‌های این درگیری را آشکار کرده است. ونس می‌کوشد با انتقاد از جنگ، خود را از تصمیمات پرهزینه ترامپ متمایز کند و موقعیت سیاسی‌اش را برای رقابت‌های احتمالی ۲۰۲۸ تقویت کند؛ هرچند همچنان به حمایت پایگاه ترامپیسم نیاز دارد. از سوی دیگر، دموکرات‌ها می‌توانند با نظارت بر بودجه دفاعی، هزینه ادامه جنگ را افزایش دهند، اما لزوماً قادر به جلوگیری فوری از عملیات نظامی نیستند. آینده درگیری به تصمیم ترامپ، فشار کنگره و امکان توافق با ایران بستگی دارد.
فرارو- اظهارات تازه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا درباره تأثیر جنگ با ایران بر شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، بار دیگر اختلاف‌نظرها در دولت دونالد ترامپ بر سر هزینه‌های سیاسی و راهبردی این درگیری را آشکار کرده است. جی دی ونس که پیش‌تر نیز نسبت به ورود آمریکا به جنگ ابراز تردید کرده بود، اکنون از درستی درخواست‌های قبلی خود برای پایان دادن به درگیری سخن می‌گوید. هم‌زمان، گزارش‌هایی منتشر شده که حاکی از انتقاد محرمانه او از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به دلیل ارائه ارزیابی‌های نادرست درباره جنگ است.
به گزارش فرارو، ترامپ نیز با وجود پذیرش نقش جنگ با ایران در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، همچنان از تصمیم خود برای آغاز این درگیری دفاع می‌کند. تفاوت مواضع رئیس‌جمهور و معاون او، پرسش‌هایی درباره آینده سیاست آمریکا در قبال ایران، احتمال ازسرگیری عملیات نظامی و جایگاه ونس در رقابت‌های احتمالی ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ ایجاد کرده است.
ونس و تلاش برای فاصله‌گذاری با تصمیمات پرهزینه ترامپ
تحلیلگران، اظهارات جی دی ونس را بخشی از بازآرایی سیاسی و انتخاباتی در حزب جمهوری‌خواه ارزیابی می کنند. بر اساس این دیدگاه، بعید است چنین موضع‌گیری‌هایی بدون هماهنگی با بخشی از بدنه حزبی و مشاوران راهبردی او مطرح شده باشد. در این ارزیابی، پیامدهای غیرمستقیم جنگ از جمله افزایش هزینه سوخت، اختلال در زنجیره تأمین و فشار بر قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی، در کنار عواملی مانند تعرفه‌های تجاری، به کاهش حمایت از جمهوری‌خواهان کمک کرده است. از این منظر، ونس با برجسته کردن مخالفت خود با جنگ تلاش می کند میان مواضع شخصی‌اش و تصمیمات پرهزینه دولت ترامپ تمایز ایجاد کند.
به باور این تحلیلگران، چنین موضعی در صورت ورود ونس به رقابت‌های انتخاباتی آینده می‌تواند به امتیازی سیاسی تبدیل شود؛ زیرا او قادر خواهد بود خود را از تصمیمی که بخشی از رأی‌دهندگان آن را عامل افزایش فشار اقتصادی و سیاسی می‌دانند، جدا کند. با این حال، فاصله گرفتن از ترامپ برای ونس آسان نیست. جریان ترامپیسم همچنان نیروی مسلط در حزب جمهوری‌خواه به شمار می‌رود و نامزدهای آینده برای جلب حمایت این جریان ناچارند نسبت خود را با ترامپ و پایگاه سیاسی او به‌دقت تنظیم کنند.
جمهوری‌خواهان همچنان به قدرت سیاسی ترامپ تکیه دارند
تحلیلگران دیگری تاکید می کنند که جی دی ونس در عمل از ترامپ فاصله نخواهد گرفت؛ زیرا ترامپ همچنان رهبر اصلی حزب جمهوری‌خواه است و حمایت او می‌تواند در تعیین نامزد آینده این حزب نقشی تعیین‌کننده داشته باشد. بر اساس این استدلال، انتخابات میان‌دوره‌ای مستقیماً رقابتی برای انتخاب شخص ترامپ نبود، بلکه نامزدهای جمهوری‌خواه در حوزه‌های مختلف در معرض رأی مردم قرار داشتند. با این حال، بخشی از رأی‌دهندگان میانه‌رو عملکرد حزب را ارزیابی کردند و درباره آن به قضاوت نشستند.
نماینده جمهوری‌خواهان، با وجود پذیرش تغییر در فضای انتخاباتی، همچنان بر این باور بود که جایگاه ترامپ در میان بدنه اصلی حزب تضعیف نشده است. در سوی دیگر، نمایندگان دیدگاه دموکرات‌ها و برخی تحلیلگران سیاسی معتقد بودند نتایج انتخابات نشان داده است سیاست‌های دولت ترامپ از جمله جنگ با ایران، تعرفه‌های تجاری و تصمیمات اقتصادی و درمانی، برای حزب جمهوری‌خواه هزینه سیاسی ایجاد کرده است.
کنگره جدید چگونه می‌تواند مانع ازسرگیری جنگ شود؟
یکی از محورهای اصلی تحلیل، حدود اختیارات کنگره آمریکا در برابر تصمیم رئیس‌جمهور برای ادامه یا ازسرگیری عملیات نظامی بود. بخشی از تحلیلگران بر این نظر هستند که با آغاز به کار اعضای جدید کنگره در ژانویه، دموکرات‌ها می‌توانند از طریق نظارت بر بودجه وزارت دفاع و محدود کردن تخصیص منابع مالی، فشار بیشتری بر دولت وارد کنند. کنگره لزوماً نمی‌تواند به‌صورت مستقیم مانع هرگونه اقدام نظامی رئیس‌جمهور شود، اما کنترل بودجه و هزینه‌های عملیات نظامی یکی از ابزارهای مهم آن برای مهار قوه مجریه است. همچنین این استدلال مطرح می شود که نمایندگان دموکرات احتمالاً تمایلی به تأمین هزینه جنگی که آن را مغایر منافع آمریکا می‌دانند، نخواهند داشت و فشار کنگره می‌تواند دولت ترامپ را به سمت راه‌حل سیاسی سوق دهد.
البته این ابزارها به معنای اختیار مطلق کنگره برای متوقف کردن فوری عملیات نظامی نیستند. دولت ممکن است اقدامات محدود نظامی را در چارچوب اختیارات اجرایی تعریف کند و از این طریق، موضوع را از الزام دریافت مجوز رسمی برای اعلام جنگ جدا سازد.
برخی از تحلیلگران معتقدند که پیروزی دموکرات‌ها لزوماً به سود تهران نخواهد بود. بر اساس این دیدگاه، تغییر ترکیب کنگره حتی می‌تواند روند دستیابی به توافق را دشوارتر کند؛ زیرا نمایندگان دموکرات ممکن است خواهان نظارت بیشتر بر جزئیات توافق و دریافت امتیازهای گسترده‌تر از ایران باشند. در این ارزیابی، تهران با دو محدودیت هم‌زمان مواجه است: از یک سو نمی‌خواهد امتیازهایی بدهد که آن‌ها را تهدیدی علیه بقای ساختار سیاسی خود تلقی می‌کند و از سوی دیگر، توان و ظرفیت لازم برای تحمل یک جنگ گسترده دیگر را نیز ندارد.
در مجموع جنگ با ایران به یکی از نقاط حساس اختلاف در حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است. جی دی ونس تلاش می کند از پیامدهای سیاسی جنگ فاصله بگیرد، اما همچنان با این واقعیت روبه‌روست که پایگاه اصلی حزب تا حد زیادی تحت تأثیر جریان ترامپیسم قرار دارد. از سوی دیگر، پیروزی دموکرات‌ها در کنگره می‌تواند هزینه سیاسی و مالی ادامه جنگ را برای کاخ سفید افزایش دهد، هرچند به‌تنهایی تضمینی برای جلوگیری از عملیات نظامی جدید نیست.
در نهایت، آینده جنگ به سه عامل اصلی وابسته خواهد بود: میزان تمایل ترامپ به بازگشت به گزینه نظامی، توان کنگره برای اعمال محدودیت‌های مالی و سیاسی و آمادگی دو طرف برای پذیرش توافقی که از مرحله تبادل پیام‌ها و شروط فراتر برود. در چنین شرایطی، موضع‌گیری ونس نه‌فقط درباره جنگ، بلکه بخشی از معادله قدرت و جانشینی سیاسی در حزب جمهوری‌خواه نیز به شمار می‌رود.
