بازگشت لولا چه پیامی برای ترامپ دارد؟
پیامدهای شکست ترامپ در حیاط‌خلوت آمریکا
لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا با کسب ۵۱٫۸ درصد آرا، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل فلاویو بولسونارو را شکست داد. بسیج نیروهای مترقی، استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی و نگرانی از بازگشت خانواده بولسونارو به قدرت، در پیروزی او نقش داشت. بااین‌حال، افزایش کرسی‌های راست‌گرایان در پارلمان، مشکلات اقتصادی و اختلافات نهادی، حکمرانی لولا را دشوار می‌کند. پیروزی او همچنین می‌تواند به استقلال منطقه‌ای آمریکای لاتین و تقویت چندجانبه‌گرایی کمک کند.
فرارو- کاترین آزبورن، خبرنگار بخش بین الملل نشریه فارن پالیسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه فارن پالیسی، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۵ اکتبر با اختلاف بیش از ۳٫۵ واحد درصد پیروز شد و به دوران طولانی فعالیت سیاسی خود ادامه داد. او با کسب ۵۱٫۸ درصد آرا در برابر ۴۸٫۲ درصد آرای فلاویو بولسونارو، سناتور راست‌گرا و پسر ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین تاریخ‌ساز شد. لولا نخستین نامزد ریاست‌جمهوری برزیل است که پس از عقب‌ماندن در دور نخست، توانسته در دور دوم پیروز شود. او در سخنرانی پیروزی خود گفت: «این کشور نمی‌پذیرد که حیاط‌خلوت هیچ‌کس باشد. ما با همه کشورهای جهان، از موضع برابر گفت‌وگو می‌کنیم.»
پیروزی لولا در شرایطی رقم خورد که بسیاری از دولت‌های آمریکای لاتین به فشارهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نزدیک‌تر شده‌اند. بااین‌حال، فلاویو بولسونارو نتیجه انتخابات را نپذیرفته و اعلام کرده است که به دلیل تمدید دو ساعته زمان رأی‌گیری از طریق دیوان عالی، آن را به چالش قانونی خواهد کشید. قضات ارشد انتخاباتی معتقدند این اعتراض احتمالاً به نتیجه نخواهد رسید؛ زیرا هر دو کارزار انتخاباتی خواستار تمدید زمان رأی‌گیری در برخی مناطق شده بودند.
واکنش ترامپ و استقلال منطقه‌ای
تا ظهر دوشنبه، ترامپ هنوز درباره نتیجه انتخابات اظهارنظر نکرده بود. او از زمان بازگشت به کاخ سفید بارها با لولا اختلاف داشته، از انتقادهای خانواده بولسونارو از دولت برزیل حمایت کرده و پیش از انتخابات نیز با فلاویو دیدار کرده بود؛ هرچند حمایت رسمی از او اعلام نکرد. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که دو مقام وزارت خارجه آمریکا بارها برای پیشبرد سیاست‌هایی فشار آورده‌اند که می‌توانست موقعیت سیاسی لولا را تضعیف و به خانواده بولسونارو کمک کند. در واکنش، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تأکید کرد که مردم برزیل حق دارند رهبران خود را از طریق انتخابات آزاد و عادلانه انتخاب کنند.
نکته قابل‌توجه آن است که شماری از رهبران راست‌گرای منطقه از جمله رؤسای جمهور شیلی، کلمبیا، اکوادور و پرو، پیروزی لولا را تبریک گفتند؛ کشورهایی که با دولت ترامپ همکاری داشته‌اند. این واکنش‌ها پیش از موضع‌گیری ترامپ، نشانه‌ای از تمایل برخی دولت‌های منطقه برای حفظ استقلال تصمیم‌گیری تلقی شده است.
بسیج مردمی، عامل تعیین‌کننده پیروزی
پیروزی لولا نتیجه بسیج گسترده نیروهای اجتماعی در هفته‌های پایانی کارزار بود. فلاویو پس از پیروزی در دور نخست انتخابات در چهارم اکتبر، ظاهراً خود را رئیس‌جمهور آینده می‌دانست. این در حالی بود که میزان نارضایتی از لولا در بخش بزرگی از دو سال گذشته از میزان رضایت عمومی بیشتر بود و نامزدهای راست‌گرای حذف‌شده از دور نخست می‌توانستند آرای خود را به فلاویو منتقل کنند.
چالش‌های پیش روی دولت جدید
با وجود پیروزی انتخاباتی، مسیر لولا برای حکمرانی آسان نخواهد بود. حزب لیبرال، تشکل راست‌گرای فلاویو، در انتخابات پارلمانی چهارم اکتبر سهم خود از کرسی‌ها را افزایش داد. این حزب برای استیضاح لولا به حمایت نیروهای میانه‌رو نیاز دارد، اما ائتلاف مشابهی در سال ۲۰۱۶ توانسته بود دیلما روسف، رئیس‌جمهور وقت از حزب لولا، را از قدرت برکنار کند. بدهی بالای دولت و احتمال بروز مشکلات اقتصادی نیز می‌تواند موقعیت رئیس‌جمهور را تضعیف کند.
انتخابات اخیر همچنین نگرانی‌هایی درباره سیاسی‌شدن بیشتر دیوان عالی برزیل ایجاد کرده است. در جریان انتخابات ۲۰۲۲، برخی محافظه‌کاران اقدامات قضایی علیه محتوای نادرست یا ضددموکراتیک در شبکه‌های اجتماعی را بیش از حد سخت‌گیرانه می‌دانستند. اما در انتخابات امسال، به گفته میگل لاگو، دانشمند علوم سیاسی برزیلی، برخی قضات فعالانه‌تر برای تأثیرگذاری بر رقابت انتخاباتی وارد عمل شدند. برای نمونه، قاضی کاسیو نونس مارکس تلاش کرد کانال واتس‌اپ حامی لولا را به دلیل انتشار اطلاعات نادرست مسدود کند، اما پس از انتقاد کارشناسان حقوقی و برخی قضات دیگر عقب‌نشینی کرد.
پیامدهای بین‌المللی پیروزی لولا
پیروزی لولا می‌تواند به تلاش‌ها برای حفظ استقلال آمریکای لاتین در برابر قدرت‌های خارجی، تداوم همکاری‌های اقلیمی و تقویت چندجانبه‌گرایی کمک کند. این نتیجه همچنین بر اهمیت انتخابات و رقابت دموکراتیک در شرایطی تأکید دارد که سیاست بین‌الملل بیش از پیش تحت تأثیر منطق قدرت قرار گرفته است. تبریک‌های رهبران جهان به لولا، فراتر از پیام‌های تشریفاتی، حامل این معنا بود که نفوذ دولت ترامپ تمام معادلات بین‌المللی را تعیین نمی‌کند و جامعه جهانی همچنان گسترده‌تر و ماندگارتر از هر دولت منفردی است.
