بولسونارو یک قدم تا کاخ ریاست‌جمهوری
لولا یا بولسونارو؛ برزیل کدام مسیر را انتخاب می‌کند؟
انتخابات برزیل با پیشتازی فلاویو بولسونارو و فاصله‌ای حدود دو درصدی از لولا داسیلوا به دور دوم کشیده شد. عملکرد قدرتمند جریان راست در کنگره و فرمانداری‌ها نیز نشان داد پایگاه بولسوناریسم فراتر از انتخابات ریاست‌جمهوری است. اکنون آرای نامزدهای حذف‌شده و رأی‌دهندگان میانه می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. دور دوم، علاوه بر تعیین رئیس‌جمهور، آزمونی برای آینده حزب کارگر، میراث ژائیر بولسونارو و روابط برزیل با آمریکا خواهد بود.
فرارو- تام فیلیپس، خبرنگار حوزه آمریکای لاتین روزنامه گاردین
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل به دور دوم کشیده شد؛ انتخاباتی که نتیجه دور نخست آن برخلاف بسیاری از برآوردهای اولیه، قدرت قابل‌توجه جریان راست و به‌ویژه هواداران ژائیر بولسونارو را نشان داد. فلاویو بولسونارو، پسر رئیس‌جمهور پیشین برزیل، با کسب ۴۷ درصد آرا در جایگاه نخست قرار گرفت، اما نتوانست اکثریت لازم برای پیروزی در دور اول را به دست آورد. لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای کنونی، نیز ۴۵.۱ درصد آرا را کسب کرد. بر اساس شمارش ۹۹.۹ درصد آرا، فلاویو بولسونارو حدود ۵۶.۱ میلیون رأی و لولا حدود ۵۳.۸ میلیون رأی به دست آورده‌اند. اکنون دو نامزد در ۲۵ اکتبر بار دیگر مقابل یکدیگر قرار خواهند گرفت.
پیروزی راست فراتر از رقابت ریاست‌جمهوری
اهمیت نتیجه دور نخست تنها به فاصله حدود دو درصدی میان دو نامزد محدود نمی‌شود. جریان راست و راست افراطی در انتخابات کنگره و فرمانداری ایالت‌ها نیز عملکرد قدرتمندی داشت. کارلوس بولسونارو، پسر دوم ژائیر بولسونارو، و میشل بولسونارو، همسر او، هر دو موفق به کسب کرسی سنا شدند. ژائیر رنان، کوچک‌ترین پسر بولسونارو، نیز به مجلس نمایندگان راه یافت. تارسیسیو دِ فریتاس، وزیر پیشین زیرساخت در دولت ژائیر بولسونارو، نیز بار دیگر به عنوان فرماندار سائوپائولو، پرجمعیت‌ترین و از نظر اقتصادی مهم‌ترین ایالت برزیل، انتخاب شد.
از مجموع ۵۴ سناتوری که در این انتخابات انتخاب شدند، ۳۴ نفر به جریان‌های راست یا راست افراطی تعلق دارند. این مسئله برای هواداران بولسونارو اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا سنا تنها نهاد قانون‌گذاری برزیل است که اختیار استیضاح قضات دیوان عالی را دارد؛ موضوعی که از زمان محکومیت ژائیر بولسونارو به یکی از مطالبات اصلی جریان بولسوناریست تبدیل شده است.
فلاویو بولسونارو: «پایان یک دوران»
فلاویو بولسونارو پس از اعلام نتایج، این نتیجه را نشانه «پایان یک دوران» برای حزب کارگر لولا دانست و گفت پدرش و جریان او به گذشته سیاسی برزیل تعلق دارند. در مقابل، لولا در سائوپائولو تلاش کرد شکست در دور نخست را به عنوان پایان کارزار خود تلقی نکند. او نتیجه انتخابات را «درسی برای دموکراسی برزیل» توصیف کرد و گفت نتایج انتخابات همیشه مطابق انتظار پیش نمی‌رود. لولا اعلام کرد که از روز بعد، کارزار انتخاباتی جدیدی را آغاز خواهد کرد؛ کارزاری که در آن تنها دو نامزد حضور دارند و او تلاش خواهد کرد تفاوت میان برنامه‌های خود و رقیبش را برای رأی‌دهندگان روشن کند.
بازگشت یک رقابت قدیمی
انتخابات کنونی در واقع ادامه رقابت سیاسی شدیدی است که در انتخابات ۲۰۲۲ میان لولا و ژائیر بولسونارو شکل گرفت. لولا در آن انتخابات پیروز شد و پس از یک دوره دوباره به ریاست‌جمهوری بازگشت. پس از شکست بولسونارو، طرفداران او در ژانویه ۲۰۲۳ در برازیلیا دست به اعتراض زدند و تلاش کردند نتیجه انتخابات را تغییر دهند. ژائیر بولسونارو نیز به اتهام طراحی کودتای نافرجام علیه نتیجه انتخابات به ۲۷ سال زندان محکوم شده است.
فلاویو بولسونارو اکنون امیدوار است پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری بتواند زمینه آزادی پدرش را فراهم کند. او پیش از انتخابات نیز از محافظه‌کارانی که الزاماً هوادار بولسوناریسم نیستند، اما خواهان کنار رفتن لولا هستند، خواسته بود به شکل تاکتیکی به او رأی دهند.
هزینه زندگی و ناامنی؛ عوامل تعیین‌کننده
در روزهای پایانی انتخابات، بولسونارو از فضای سیاسی مساعدتری برخوردار بود. نارضایتی عمومی از افزایش هزینه‌های زندگی و ناامنی شهری، از جمله عواملی بود که به موضوعات اصلی رقابت تبدیل شد. برخی رأی‌دهندگان نیز تأکید داشتند که انگیزه آنها بیش از حمایت شخصی از فلاویو، کنار زدن لولا از قدرت بوده است. یک رأی‌دهنده ۳۱ ساله بولسونارو در ریو دو ژانیرو گفت انتظار داشته نامزد مورد حمایت او در دور نخست پیروز شود، اما از پیشتازی وی در نتایج نهایی ابراز رضایت کرد. در همین حال، نظرسنجی‌های پیش از انتخابات نتوانسته بودند میزان پیشروی جریان راست را به‌طور کامل پیش‌بینی کنند؛ مسئله‌ای که اهمیت نتایج دور نخست را بیشتر کرده است.
ترامپ و رقابت بر سر آینده آمریکای لاتین
نقش دونالد ترامپ نیز به یکی از محورهای مهم انتخابات برزیل تبدیل شده است. لولا، رئیس‌جمهور آمریکا را متهم کرده که تلاش می‌کند نتیجه انتخابات برزیل را به سود فلاویو بولسونارو تغییر دهد تا نفوذ واشنگتن بر این کشور افزایش یابد. در مقابل، فلاویو بولسونارو وعده داده روابط نزدیک‌تری با دولت ترامپ برقرار کند. این موضع در شرایطی مطرح می‌شود که در سال‌های اخیر، برخی کشورهای آمریکای لاتین شاهد افزایش نفوذ جریان‌های راست‌گرا و نزدیک به ترامپ بوده‌اند. از این منظر، انتخابات برزیل فقط یک رقابت داخلی میان چپ و راست نیست و نتیجه آن می‌تواند بر جهت‌گیری سیاسی بزرگ‌ترین دموکراسی آمریکای لاتین و روابط این کشور با واشنگتن تأثیر بگذارد.
دور دوم؛ رقابت بر سر آرای میانه
اکنون دو نامزد باید برای دور دوم انتخابات آماده شوند؛ انتخاباتی که برخلاف دور نخست، تنها دو گزینه اصلی پیش روی رأی‌دهندگان قرار خواهد داد. فلاویو بولسونارو در دور نخست ۴۷ درصد آرا را به دست آورد و لولا ۴۵.۱ درصد. نامزدهای راست‌گرای دیگر نیز مجموعاً بخشی از آرای انتخابات را در اختیار گرفتند؛ از جمله رونالدو کایادو با ۲.۱ درصد و رنان سانتوس با ۲.۲ درصد.
نحوه توزیع این آرا در دور دوم می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. در کنار آن، نتیجه انتخابات کنگره و فرمانداری‌ها نشان داده است که جریان‌های راست در برزیل از پایگاه سیاسی قابل‌توجهی برخوردارند. به این ترتیب، دور دوم انتخابات برزیل نه تنها رقابت میان لولا و فلاویو بولسونارو، بلکه آزمونی برای میزان ماندگاری میراث سیاسی ژائیر بولسونارو و آینده حزب کارگر در یکی از مهم‌ترین کشورهای آمریکای لاتین خواهد بود.
