ترامپ و نتانیاهو در مسیر تقابل تازه با ایران؛ دیپلماسی زیر سایه تهدید نظامی
آمریکا آماده حمله، ایران آماده پاسخ؛ چه کسی عقب می‌نشیند؟
گزارش‌ها از آماده‌سازی ارتش آمریکا برای ازسرگیری حملات گسترده به ایران، احتمال هدف قرار گرفتن تأسیسات انرژی و هسته‌ای و افزایش حضور نظامی واشنگتن در منطقه حکایت دارند. دونالد ترامپ هم‌زمان از احتمال حمله و توافق سخن می‌گوید. تهران نیز ضمن تأکید بر ادامه مذاکرات، از تغییر دکترین نظامی و پاسخ تهاجمی خبر داده است. تشدید تحرکات نظامی، فشار اسرائیل و تهدید زیرساخت‌های منطقه، خطر گسترش جنگ و محاسبه اشتباه را افزایش داده‌اند.
فرارو- کائولان مگی، خبرنگار بخش بین الملل شبکه الجزیره
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به هشتمین ماه خود نزدیک می‌شود، گزارش‌های تازه از آماده‌سازی ارتش آمریکا برای ازسرگیری حملات گسترده حکایت دارند؛ تحولاتی که احتمال بازگشت منطقه به یک جنگ تمام‌عیار را افزایش داده است.
وب‌سایت آمریکایی «هیل» گزارش داده است که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا ( سنتکام) طرح‌هایی برای حملات جدید به ایران آماده کرده و گزینه‌های مختلفی را در اختیار پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا قرار داده است. اجرای این طرح‌ها به تأیید کاخ سفید و تصمیم نهایی دونالد ترامپ بستگی دارد.
اگرچه تمرکز برخی گزارش‌ها بر احتمال آغاز حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر است، ترامپ روز شنبه احتمال حمله‌ای زودهنگام را نیز مطرح کرد و گفت چنین اقدامی ممکن است حتی از روز بعد انجام شود. او در عین حال، احتمال دستیابی به توافقی «بزرگ و زیبا» با تهران را منتفی ندانست.
اهداف احتمالی حملات جدید آمریکا
گزارش‌های پیشین رسانه‌های آمریکایی نشان می‌دهد که پنتاگون در حال تکمیل مقدمات ازسرگیری عملیات نظامی گسترده است. وب‌سایت آکسیوس پیش‌تر گزارش داده بود که سنتکام مأمور شده آمادگی‌های لازم را برای احتمال بازگشت به عملیات رزمی عمده تکمیل کند.بر اساس این گزارش‌ها، اهداف احتمالی حملات جدید می‌تواند تأسیسات انرژی، زیرساخت‌های حیاتی و مراکز هسته‌ای ایران را در بر بگیرد.
روزنامه نیویورک‌تایمز نیز روز چهارشنبه گزارش داد که آمریکا و اسرائیل طرح‌های مشترکی برای حمله به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آماده کرده‌اند. با این حال، آماده‌سازی طرح‌های نظامی به معنای صدور دستور حمله نیست. تصمیم نهایی همچنان در اختیار ترامپ است؛ رئیس‌جمهوری که اظهاراتش هم‌زمان راه را برای اقدام نظامی و ادامه مذاکرات باز گذاشته است.
جولی نورمن، پژوهشگر وابسته به اندیشکده چتم‌هاوس می‌گوید این تحرکات هم می‌تواند بخشی از فشار و بازدارندگی کوتاه‌مدت باشد و هم مقدمه‌ای واقعی برای حمله پس از انتخابات. به گفته او، ترامپ همواره گزینه نظامی را روی میز نگه می‌دارد.
افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه
آمریکا هم‌زمان در حال تقویت حضور نظامی خود در خاورمیانه است. بر اساس گزارش‌ها، قرار است تا پایان نوامبر سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر به همراه حدود ۱۰ هزار نیروی اضافی و یگان سیزدهم تفنگداران دریایی به منطقه اعزام شوند. این تحرکات در شرایطی انجام می‌شود که واشنگتن نسبت به تهدیدهای ادعایی ایران علیه نیروهای آمریکایی در خارج از این کشور هشدار داده است.
به گزارش رسانه‌های آمریکایی، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا در یادداشتی که روز جمعه برای مارکو روبیو، وزیر خارجه ارسال کرد، مدعی شد ایران تلاش‌های خود برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی را به‌طور چشمگیری افزایش داده است. وزارت خارجه آمریکا نیز در پی این هشدارها دستور کاهش شمار کارکنان برخی سفارتخانه‌های منطقه را صادر کرده است. با این حال، اطلاعات منتشرشده جزئیات مشخصی درباره اهداف احتمالی یا زمان وقوع حملات ادعایی ارائه نمی‌کند. ترامپ روز جمعه در یک گردهمایی انتخاباتی گفته بود که واشنگتن ممکن است بار دیگر عملیات «خشم حماسی» را اجرا کند؛ نام عملیاتی که آمریکا و اسرائیل در جنگ علیه ایران از آن استفاده کرده‌اند.
پاسخ تهران؛ از ادامه مذاکرات تا تغییر دکترین نظامی
ایران در واکنش به تهدیدهای آمریکا، هم‌زمان بر ادامه تلاش‌های دیپلماتیک تأکید کرده و هشدار داده است که حملات جدید با پاسخی گسترده‌تر روبه‌رو خواهند شد. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران روز شنبه واشنگتن را به برهم زدن روند مذاکرات متهم کرد، اما گفت تلاش‌ها برای دستیابی به توافق باید ادامه پیدا کند. او در اظهاراتی که از رسانه‌ها پخش شد، گفت دو طرف در حال مذاکره بودند، اما آمریکا روند را مختل کرد. این موضع نشان می‌دهد تهران، دست‌کم در سطح رسمی، هنوز مسیر توافق را کاملاً بسته نمی‌داند. در همین حال، سفارت ایران در هند اعلام کرد محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران به دلیل «شرایط پیش‌بینی‌نشده» در دوازدهمین مجمع پارلمانی بریکس در دهلی‌نو شرکت نخواهد کرد.
خبرگزاری تسنیم نیز روز یکشنبه گزارش داد که ارتش ایران یک پهپاد آمریکایی از نوع «لوکاس» را بر فراز بندرعباس سرنگون کرده است. از سوی دیگر، رویترز به نقل از مقام‌های امنیتی ایرانی گزارش داده است که تهران در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل، طرح‌هایی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس تدوین کرده است.
تهران از راهبرد دفاعی به رویکرد تهاجمی می‌رود؟
ایران روز چهارشنبه از تغییری مهم در آنچه دکترین نظامی خود می‌خواند، خبر داد. بر اساس اظهارات حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، راهبرد پیشین ایران بر پاسخ به حمله متمرکز بود، اما اکنون تهران علاوه بر پاسخ‌گویی، از اقدام تهاجمی نیز سخن می‌گوید. او هشدار داد کشورهایی که پایگاه‌های مورد استفاده در حملات آمریکا را در اختیار قرار دهند، ممکن است خود به هدف تبدیل شوند. این موضع خطر گسترش جنگ به دیگر کشورهای منطقه را افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه اگر زیرساخت‌های انرژی یا تأسیسات کشورهای همسو با واشنگتن هدف قرار گیرند.
نورمن می‌گوید ایران نیز در حال تهیه فهرست اهداف احتمالی خود است؛ فهرستی که می‌تواند زیرساخت‌های انرژی و کشورهای هم‌پیمان آمریکا را شامل شود. به گفته او، هر دو طرف برای دور تازه‌ای از تشدید درگیری آماده می‌شوند و هم‌زمان تلاش دارند این آمادگی را به طرف مقابل نشان دهند. او هشدار می‌دهد که در چنین شرایطی، خطر محاسبه اشتباه و گسترش سریع درگیری بسیار بالاست. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اکتبر به بدترین ماه حملات به کشتی‌ها از زمان آغاز جنگ در فوریه تبدیل شده و شمار حملات گزارش‌شده تاکنون از ۱۲۰ مورد فراتر رفته است.
آیا حمله جدید به سود ترامپ خواهد بود؟
زمان‌بندی احتمالی حمله از نظر سیاسی برای ترامپ حساس است. رئیس‌جمهوری آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای با فشارهایی برای جلوگیری از تشدید دوباره جنگ روبه‌روست. در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل که با کاهش حمایت در نظرسنجی‌ها پیش از انتخابات سه‌شنبه مواجه است، برای اقدام نظامی علیه ایران فشار می‌آورد.
محمد المصری، استاد مؤسسه مطالعات عالی دوحه معتقد است تحولات اخیر بیش از آنکه نشانه پیشرفت دیپلماسی باشند، از احتمال ازسرگیری درگیری‌ها حکایت دارند. او به سفر اخیر هگست به اسرائیل و گزارش‌های مربوط به خروج یا کاهش حضور کارکنان در برخی مراکز دیپلماتیک و نظامی آمریکا در منطقه اشاره می‌کند و می‌گوید مجموعه این نشانه‌ها می‌تواند حاکی از آمادگی واشنگتن و تل‌آویو برای دور تازه‌ای از حملات در آینده نزدیک باشد. المصری هشدار می‌دهد که دور بعدی جنگ ممکن است از مرحله قبلی خطرناک‌تر و ویرانگرتر باشد.
مسئله اصلی تنها این نیست که آیا حمله‌ای تازه رخ خواهد داد، بلکه این است که چنین حمله‌ای قرار است چه هدفی را محقق کند و چگونه از تبدیل شدن آن به جنگی طولانی‌تر و منطقه‌ای جلوگیری خواهد شد. تا زمانی که پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها وجود نداشته باشد، افزایش توان نظامی دو طرف ممکن است بیش از آنکه راه را برای توافق هموار کند، خطر تشدید درگیری و یک محاسبه اشتباه فاجعه‌بار را افزایش دهد.
