سی ان ان:
گفتگوی آمریکا و چین درباره بازدیدهای متقابل از تأسیسات هسته‌ای
آمریکا و چین در بحبوحه نگرانی‌ها درباره یک مسابقه تسلیحاتی جدید، در حال گفتگو درباره بازدیدهای متقابل از تأسیسات هسته‌ای هستند.
فرارو- به گفته منابع آگاه، دولت ترامپ درباره آغاز بازدیدهای متقابل از تأسیسات هسته‌ای با چین گفتگو کرده و قصد دارد در جریان دیدارهای حضوری ماه‌های آینده، پیگیری این موضوع را ادامه دهد.
به گزارش فرارو به نقل از سی ان ان، این گفتگوها که ماهیتی غیررسمی و مقدماتی داشته‌اند، در شرایطی صورت می‌گیرد که نگرانی‌های ایالات متحده نسبت به برنامه به‌سرعت در حال گسترش تسلیحات هسته‌ای چین افزایش یافته و همچنین پس از آن است که آخرین توافق‌نامه باقی‌مانده کنترل تسلیحات میان آمریکا و روسیه در سال گذشته منقضی شد. تلاش برای دستیابی به توافقی سه‌جانبه از دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ آغاز شد، اما هیچ پیشرفت ملموسی حاصل نشده و مذاکرات رسمی برای توافقی جدید نیز شروع نشده است؛ چرا که چین و روسیه عمدتاً تلاش‌های اساسی آمریکا برای برقراری ارتباط در این زمینه را نادیده گرفته‌اند.
یکی از منابع مدعی شد که ایده بازدیدهای متقابل نخستین بار توسط طرف چینی در جریان دیدار با مقامات آمریکایی در سال جاری مطرح شد. این منبع افزود که در این گفتگوها موضوع بازدید از آزمایشگاه‌های ملی وزارت انرژی آمریکا و تأسیسات مشابه در چین مطرح شده و ایالات متحده نیز برای بحث درباره بازدید از سایت‌های آزمایش هسته‌ای آمادگی دارد.
به گفته منابع آگاه، مذاکرات هسته‌ای در سطح کارشناسی میان مقامات ایالات متحده و چین در سال جاری، عمدتاً در حاشیه نشست‌های پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد (موسوم به P۵) برگزار شده است.
موضوعِ امکان بازدید از تأسیسات هسته‌ای می‌تواند به تلاش‌های آمریکا برای تعامل با چین در زمینه ثبات راهبردی تحرک ببخشد و احتمالاً به عنوان سنگ‌بنایی برای یک توافق سه‌جانبه عمل کند؛ با این حال، چین همچنان بر موضع خود پافشاری می‌کند که در مذاکراتی که منجر به محدود شدن توسعه توانمندی‌های هسته‌ای‌اش شود، مشارکت نخواهد کرد. در حال حاضر، ایالات متحده با در اختیار داشتن مجموعاً حدود ۵۰۰۰ کلاهک هسته‌ای، زرادخانه بسیار بزرگ‌تری نسبت به چین (با حدود ۶۰۰ کلاهک) دارد؛ اما چین در حال گسترش زیرساخت‌های تسلیحات هسته‌ای خود است و پیش‌بینی می‌شود که طی دهه آینده، صدها کلاهک دیگر تولید کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا پاسخ به پرسش‌ها را به کاخ سفید ارجاع داد، اما کاخ سفید در این باره اظهارنظری نکرد. شبکه سی‌ان‌ان نیز از سفارت چین در واشنگتن درخواست اظهارنظر کرده است. پنج‌شنبه گذشته، تعطیلات یک‌هفته‌ای «روز ملی» چین آغاز شد که طی آن تمامی ادارات دولتی تعطیل هستند.
پل دین، که پیش‌تر به عنوان سرپرست معاونت وزارت امور خارجه در امور نظارت بر تلاش‌های کنترل تسلیحات آمریکا فعالیت می‌کرد، به سی‌ان‌ان گفت که دولت باید با «هوشیاری کامل و درک واقع‌بینانه» به هرگونه مذاکره هسته‌ای با چین وارد شود. با این حال، او افزود که بازدیدهای متقابل، «اقدامی بسیار ارزشمند برای اعتمادسازی» خواهد بود و می‌تواند زیربنای اطلاعاتی و دیپلماتیک لازم را برای اقدامات بعدی جهت کاهش خطرات هسته‌ای میان دو کشور فراهم آورد.
دین که اکنون معاون سازمان غیرانتفاعی «ابتکار تهدید هسته‌ای» (Nuclear Threat Initiative) است، اظهار داشت: «این دوران بسیار خطرناکی است و سازوکارهای نظارتی و حفاظتی (موانع بازدارنده) بسیار اندکی بر روابط هسته‌ای آمریکا و چین حاکم است.»
به گفته یک مقام آمریکایی، دونالد ترامپ در دیدار ماه گذشته خود با شی جین‌پینگ، از مذاکرات سه‌جانبه کنترل تسلیحات میان آمریکا، روسیه و چین حمایت کرد؛ با این حال، آن‌ها در جریان گفتگوهایشان به موضوع امکان بازدید از تأسیسات نپرداختند.
این مقام افزود که شی با اشاره به اینکه زرادخانه‌های هسته‌ای آمریکا و روسیه بزرگ‌تر از زرادخانه چین است، راه را برای بحث درباره توافقی سه‌جانبه باز نگذاشت؛ استدلالی که مقامات چینی همواره از آن برای طفره رفتن از هرگونه مذاکره‌ای که ممکن است پیش از رسیدن توان هسته‌ای‌شان به سطح آمریکا منجر به محدود شدن ذخایر هسته‌ای‌شان شود، استفاده کرده‌اند.
با این وجود، موضوع کنترل تسلیحات هسته‌ای مدت‌هاست که مورد توجه ترامپ قرار دارد و انتظار می‌رود او در ادامه سال جاری دو بار دیگر با شی دیدار کند. منابع آگاه اظهار داشتند که پیش از دیدار مجدد این دو رهبر، انتظار می‌رود گفتگوهای بیشتری در سطوح پایین‌تر پیرامون امکان بازدید از تأسیسات هسته‌ای انجام شده باشد.
بازدید از تأسیسات هسته‌ای برای انجام بازرسی‌های میدانی، همواره به عنوان ابزاری حیاتی برای راستی‌آزمایی توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مورد استفاده قرار گرفته است تا اطمینان حاصل شود که کشورها به تعهدات خود مبنی بر استفاده از این تأسیسات برای مقاصد صلح‌آمیز پایبند هستند.
تردید درباره انگیزه‌های چین
کارشناسان و مقامات پیشین آمریکایی که با سی‌ان‌ان گفتگو کردند، از این مذاکرات استقبال کردند اما اطمینان نداشتند که این گفتگوها بلافاصله به پیشرفتی ملموس و دستیابی به توافقی تعیین‌کننده منجر شود.
یک مقام پیشین آمریکایی که در سال‌های اخیر در مذاکرات غیررسمی (موسوم به «کانال دوم») با چین پیرامون ثبات راهبردی مشارکت داشته است، گفت: «این موضوع باید جدی گرفته شود. می‌تواند شروعی عالی باشد.»
با این حال، مقامات پیشین و کارشناسانی که در اصالت چنین پیشنهادی تردید داشتند، خاطرنشان کردند که ممکن است چینی‌ها این ایده را صرفاً برای ایجاد فضایی مثبت یا نشان دادن جدیت خود در موضوع زرادخانه‌های هسته‌ای مطرح کرده باشند.
یکی دیگر از مقامات پیشین آمریکا که بر مسائل هسته‌ای تمرکز داشته است، مدعی شد: «اگر چینی‌ها بتوانند پیش از یک اجلاس بزرگ، سیگنال‌های مثبتی ارسال کنند، حتماً این کار را خواهند کرد. این کار باعث می‌شود در جریان تعامل دو طرف، آن‌ها سخاوتمندتر و منعطف‌تر به نظر برسند.»
حدود یک سال پیش، ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده آزمایش‌های هسته‌ای را بر مبنای «شرایط برابر» با چین و روسیه از سر خواهد گرفت، اما از زمان آن اظهارنظر، هیچ آزمایش هسته‌ای شناخته‌شده‌ای از سوی آمریکا انجام نشده است.
به گفته سخنگوی «اداره ملی امنیت هسته‌ای» (NNSA)، بخش منع اشاعه این اداره هفته گذشته یک انفجار زیرزمینی غیرهسته‌ای ۱۶ تنی را در «سایت امنیت ملی نوادا» انجام داد. این آزمایش، دومین مورد از مجموعه آزمایش‌هایی بود که طی چند سال و با هدف شبیه‌سازی آزمایش ادعاشده چین طراحی شده‌اند.
براندون ویلیامز، مدیر NNSA، در بیانیه خبری مربوط به این آزمایش گفت: «نمی‌توان از نوآوری آمریکایی گریخت.» یک مقام آمریکایی اظهار داشت که دولت ترامپ در حال تدوین پیشنهادی است که امکان راستی‌آزماییِ‌عدم انجام آزمایش‌های هسته‌ای با بازده پایین در تأسیسات هسته‌ای را فراهم می‌کند و می‌تواند اواخر امسال آن را با گروه «۱+۵» (P۵) به اشتراک بگذارد. هنوز مشخص نیست که چه نوع تجهیزات فنی‌ای ممکن است بخشی از این پیشنهاد باشد.
