اسپانیا انتخابات زودهنگام را کلید زد

فرارو- پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، امروز دوشنبه و تنها چند روز پس از شکست ائتلاف چپ‌گرای دولتش در تصویب بسته‌ای از اقدامات اضطراری در حوزه مسکن، خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد. دولت سانچز در پارلمان از اکثریت برخوردار نیست و ناکامی اخیر در تصویب قانون مسکن، بار دیگر شکنندگی موقعیت سیاسی او را آشکار کرد. 

به گزارش فرارو به نقل از نیویورک‌تایمز، سانچز و دیگر سیاستمداران چپ‌گرا قصد دارند انتخابات پیش‌رو را عمدتاً حول بحران مسکن در اسپانیا شکل دهند؛ بحرانی که در روزهای اخیر هزاران نفر را برای اعتراض به افزایش اجاره‌بها و قیمت مسکن به خیابان‌ها کشانده است. در مقابل، انتظار می‌رود حزب محافظه‌کار مردمی و حزب راست افراطی ووکس، تمرکز خود را بر بحران مهاجرت و شخص سانچز قرار دهند؛ نخست‌وزیری که در میان رأی‌دهندگان راست‌گرا از محبوبیت اندکی برخوردار است. 

تحلیلگران معتقدند تصمیم سانچز برای برگزاری انتخابات زودهنگام، اگرچه پس از شکست لایحه مسکن اتخاذ شد، می‌تواند فرصتی برای فعال کردن بخشی از رأی‌دهندگان غیرفعال جناح چپ فراهم کند. 

تلاش چپ برای بازگرداندن رأی‌دهندگان خاموش

پابلو سیمون، استاد علوم سیاسی دانشگاه کارلوس سوم، می‌گوید حدود یک میلیون رأی‌دهنده حزب سوسیالیست کارگران اسپانیا و حدود ۴۰۰ هزار رأی‌دهنده حزب «سومار» در حال حاضر غیرفعال و بی‌انگیزه هستند. 

به گفته او، سانچز احتمالاً کارزار انتخاباتی خود را بر خطراتی متمرکز خواهد کرد که ائتلاف جناح راست می‌تواند برای حقوق اجتماعی، از جمله مسکن، ایجاد کند. 

سیمون معتقد است این رویکرد می‌تواند بخشی از رأی‌دهندگان چپ‌گرا را دوباره به صحنه بازگرداند و فاصله میان دو بلوک سیاسی راست و چپ را کاهش دهد؛ هرچند به گفته او، تشکیل دوباره یک دولت چپ‌گرا همچنان بعید به نظر می‌رسد. 

تردید درباره سلامت انتخابات

ایزابل دیاس آیوسو، رهبر راست‌گرای منطقه مادرید و یکی از سرشناس‌ترین رقبای سیاسی سانچز، روز دوشنبه نسبت به سلامت انتخابات پیش‌رو ابراز تردید کرد. 

به گزارش خبرگزاری اسپانیایی «افه»، آیوسو از مردم خواست حتی به رأی‌گیری پستی فکر نکنند؛ در حالی که دولت اسپانیا این شیوه رأی‌دهی را ایمن و قابل اعتماد می‌داند. 

نظرسنجی‌های ماه‌های اخیر نیز از وضعیت دشوار اردوگاه چپ حکایت دارند و حمایت گسترده‌تری از احزاب راست‌گرا را نشان می‌دهند. بر اساس پیش‌بینی‌های فعلی، بلوک تحت رهبری سانچز فاصله قابل توجهی با تعداد کرسی‌های لازم برای دستیابی به اکثریت پارلمانی دارد. 

سانچز؛ سیاستمداری که بارها بازگشته است

با وجود این، تحلیلگران در مورد کنار رفتن سانچز محتاط هستند. او پس از نزدیک به یک دهه حضور در رأس سیاست اسپانیا، به توانایی بازگشت سیاسی شهرت پیدا کرده است. 

در سال ۲۰۲۳، در شرایطی که نظرسنجی‌ها از پیشتازی حزب محافظه‌کار مردمی حکایت داشت، بسیاری انتظار داشتند جناح راست بتواند سانچز را از قدرت کنار بزند. با این حال، نخست‌وزیر اسپانیا در نهایت با جلب حمایت حزب جدایی‌طلب راست‌گرای کاتالونیا، موسوم به جونتس، توانست دوره دیگری از نخست‌وزیری خود را تضمین کند. 

از این منظر، شکست هفته گذشته در تصویب قانون مسکن اگرچه ضربه‌ای سیاسی برای دولت بود، اما همزمان فرصتی در اختیار سانچز قرار داد تا پایگاه رأی خود را حول یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی اسپانیا بسیج کند. 

مسکن؛ محور اصلی کارزار انتخاباتی

سانچز هنگام اعلام انتخابات زودهنگام گفت رأی‌دهندگان باید میان حفظ اسپانیا به عنوان «دژی برای عدالت اجتماعی» و آنچه او «موج راست افراطی» خواند، انتخاب کنند؛ موجی که به گفته او هرجا به قدرت برسد، با خود عقب‌گرد به همراه می‌آورد. 

او خواستار شکل‌گیری اکثریتی بسیار بزرگ‌تر و ترقی‌خواه در پارلمان شد؛ اکثریتی که به گفته او بتواند در برابر نخبگان بایستد، اصلاحات اجتماعی جدیدی را پیش ببرد و روند تحول اسپانیا را ادامه دهد. 

دلیل اصلی اهمیت یافتن بحران مسکن در این کارزار، ماجرای اخراج ماریا دل کارمن آباسکال، مستمری‌بگیر ۸۷ ساله، از خانه‌اش بود. اگرچه این زن در نهایت اجازه بازگشت به خانه خود را پیدا کرد، تصاویر مربوط به ورود مأموران پلیس و شکستن در خانه او در ماه گذشته، در کشوری که نارضایتی از هزینه‌های مسکن در آن افزایش یافته، بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد. 

این حادثه موجی از اعتراضات را به دنبال داشت و فشار بر دولت را افزایش داد؛ دولتی که پیش‌تر وعده داده بود مسکن را در اولویت قرار دهد. تلاش برای تصویب قوانین جدید حمایت از مستأجران نیز در هفته گذشته، به دلیل نداشتن اکثریت پارلمانی، شکست خورد؛ شکستی که بار دیگر محدودیت توان دولت سانچز برای پیشبرد قوانین کلیدی را نشان داد. 

اقتصاد اسپانیا؛ نقطه قوت سانچز

با وجود بی‌ثباتی سیاسی، اقتصاد اسپانیا همچنان یکی از نقاط قوت اقتصاد اروپا محسوب می‌شود. بر اساس برآورد گلدمن ساکس، انتظار می‌رود اقتصاد این کشور در سال جاری ۲.۱ درصد رشد کند؛ رقمی که تقریباً سه برابر نرخ رشد پیش‌بینی‌شده برای کل منطقه یورو است. 

اگرچه دولت سانچز در قبال مهاجرانی که به‌صورت غیرقانونی از شمال آفریقا وارد اسپانیا می‌شوند سیاست سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کرده، رویکرد نسبتاً باز دولت او در قبال مهاجرت از مناطقی مانند آمریکای لاتین نیز به افزایش نیروی کار و رشد اقتصادی کمک کرده است. 

نرخ بیکاری اسپانیا نیز اندکی کمتر از ۱۰ درصد است که پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۰۸ تاکنون محسوب می‌شود. 

مهاجرت؛ سلاح انتخاباتی جناح راست

در مقابل، جناح راست قصد دارد بخش مهمی از کارزار انتخاباتی خود را به مسئله مهاجرت اختصاص دهد. سانچز و دیگر سیاستمداران چپ‌گرا تلاش دارند انتخابات را حول بحران مسکن شکل دهند، اما حزب مردمی و حزب راست افراطی ووکس احتمالاً بر بحران «سئوتا» و همچنین شخص نخست‌وزیر تمرکز خواهند کرد. 

سئوتا، قلمروی اسپانیا در شمال آفریقا، در پی هجوم گسترده مهاجران در تابستان گذشته به یکی از نقاط حساس سیاست مهاجرتی این کشور تبدیل شد. 

سانتیاگو آباسکال، رهبر حزب ووکس، ضمن اعلام آمادگی برای انتخابات، از نحوه مدیریت دولت در قبال بحران سئوتا انتقاد کرد. او روز دوشنبه گفت این انتخابات در شرایطی برگزار می‌شود که سئوتا «مورد هجوم قرار گرفته» و فردی نامزد نخست‌وزیری است که به ادعای او با منافع مراکش همسوست. 

این اظهارات بار دیگر ادعای قدیمی جناح راست اسپانیا درباره روابط سانچز و مراکش را برجسته کرد؛ ادعایی که دولت و حامیان نخست‌وزیر آن را رد می‌کنند. 

رشد محبوبیت حزب ووکس

نظرسنجی‌های اخیر از افزایش حمایت از حزب ووکس حکایت دارد. این حزب در برخی نظرسنجی‌ها حدود ۱۸ درصد آرا را به خود اختصاص داده و در جایگاه سوم قرار گرفته است؛ در حالی که در انتخابات سال ۲۰۲۳ حدود ۱۲.۴ درصد آرا را به دست آورده بود. 

هجوم ده‌ها هزار مهاجر به سئوتا فشار بیشتری بر دولت سانچز وارد کرد. در جریان این عبورها دست‌کم ۱۴۱ نفر جان باختند. اگرچه بیشتر مهاجران به‌سرعت به مراکش بازگردانده شدند، هزاران نفر در این قلمرو باقی ماندند و چالش‌های لجستیکی و اجتماعی قابل توجهی برای دولت ایجاد کردند. 

منتقدان سانچز معتقدند سیاست‌های مهاجرپذیر دولت، انگیزه مهاجران برای ورود به اسپانیا را افزایش داده است. اوایل سال جاری نیز دولت به بیش از یک میلیون مهاجر فاقد مدارک قانونی اجازه داد برای دریافت وضعیت اقامت قانونی درخواست دهند تا بتوانند وارد نیروی کار رسمی کشور شوند. 

چپ‌ها مسکن را به محور انتخابات تبدیل می‌کنند

مونیکا گارسیا، وزیر بهداشت دولت سانچز، انتخابات زودهنگام را فرصتی برای «دفاع از حق مسکن در برابر دلالان» توصیف کرده است. 

او در شبکه‌های اجتماعی نوشت که مردم اسپانیا در انتخابات پیش‌رو با این مسئله روبه‌رو خواهند شد. گارسیا یکی از پنج وزیر متعلق به مجموعه‌ای از احزاب چپ‌گراست که در کنار حزب سوسیالیست سانچز در دولت حضور دارند. 

او همچنین از چهره‌هایی است که نامش برای رهبری یک حزب چپ‌گرای جدید به نام «فرنته آمپلیو» مطرح شده است؛ حزبی که احتمالاً در صورت شکل‌گیری ائتلافی تازه، می‌تواند در کنار سوسیالیست‌ها قرار گیرد. 

اتهامات فساد؛ پاشنه آشیل سانچز

در کنار مسائل مسکن و مهاجرت، سانچز با فشار دیگری نیز مواجه است: افزایش اتهامات فساد علیه اعضای حلقه نزدیک به او. 

از جمله این پرونده‌ها می‌توان به خوزه لوئیس آبالوس، مقام ارشد سابق حزب سانچز، اشاره کرد که در ماه ژوئن به اتهام فساد به ۲۴ سال زندان محکوم شد. 

دیوید، برادر سانچز، نیز پس از محکومیت مرتبط با دریافت یک شغل حمایتی، از سمت‌های دولتی محروم شد. بگونیا گومز، همسر سانچز، نیز به اتهام فساد و اعمال نفوذ تحت بازجویی قرار دارد. 

همچنین خوزه لوئیس رودریگز زاپاترو، نخست‌وزیر سابق سوسیالیست، با اتهام دریافت رشوه تحت بازجویی قرار گرفته است. 

در اقدامی دیگر، پلیس به دفتر مرکزی حزب سوسیالیست یورش برد؛ اقدامی که در جریان آن مأموران به دنبال شواهدی درباره یک کارزار تخریبی علیه قضاتی بودند که در حال تحقیق درباره خانواده سانچز بودند. 

افراد و مجموعه‌های مورد اشاره، تمامی این اتهامات را رد کرده‌اند. 

فیخو: مردم اسپانیا تصمیم خواهند گرفت

آلبرتو نونیس فیخو، رهبر حزب محافظه‌کار مردمی و اصلی‌ترین رقیب سانچز، از تصمیم نخست‌وزیر برای برگزاری انتخابات زودهنگام استقبال کرد. 

فیخو در یک نشست خبری گفت: «سرانجام اسپانیا حرف خود را خواهد زد؛ سرانجام مردم اسپانیا تصمیم خواهند گرفت.» 

او انتخابات پیش‌رو را انتخابی میان «چهار سال دیگر» ادامه دولت چپ‌گرا و «فرصتی برای تغییر» توصیف کرد. 

فیخو با انتقاد از عملکرد دولت گفت مشکلات مردم اسپانیا طی سال‌های گذشته انباشته شده است. به گفته او، دولت با وجود در اختیار داشتن منابع بیشتر از هر زمان دیگر، نتوانسته بحران مسکن را حل کند و اکنون مسکن برای بسیاری از مردم غیرقابل‌دسترس شده است. 

او همچنین کمبود پزشک، افزایش اعتصابات، افت استانداردهای آموزشی و خارج شدن وضعیت مهاجرت از کنترل را از دیگر مشکلاتی دانست که به اعتقاد او، رأی‌دهندگان اسپانیایی باید در انتخابات درباره آن‌ها تصمیم بگیرند. 

بازارها نیز به انتخابات اسپانیا واکنش نشان دادند

اعلام انتخابات زودهنگام تنها فضای سیاسی اسپانیا را تحت تأثیر قرار نداده و بر نگرانی‌ها در بازارهای مالی اروپا نیز افزوده است. 

روز دوشنبه، ارزش یورو در برابر دلار آمریکا به حدود ۱.۱۲ دلار کاهش یافت؛ سطحی که پایین‌ترین میزان آن از ماه مه ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. 

یورو طی هفته‌های اخیر تحت فشار قرار داشته و در ماه گذشته بیش از سه درصد افت کرده است؛ روندی که بخشی از آن به افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران درباره چالش‌های سیاسی و مالی اروپا نسبت داده می‌شود. 

در هفته‌های اخیر بخش قابل توجهی از توجه بازارها معطوف به فرانسه بوده است؛ کشوری که دولت آن با دشواری‌های جدی برای کنترل سطح بدهی مواجه است. با این حال، تصمیم اسپانیا برای برگزاری انتخابات زودهنگام نشان می‌دهد بی‌ثباتی سیاسی و نگرانی‌های مالی ممکن است تنها به چند اقتصاد بزرگ اروپا محدود نماند و دامنه آن به دیگر کشورهای منطقه نیز گسترش پیدا کند.