تایوان، تراشه و نفت ایران؛ سه پرونده حساس روی میز ترامپ و شی
ترامپ و شی درباره چه چیزهایی در واشنگتن مذاکره میکنند؟
دیدار دونالد ترامپ و شی جین پینگ بر تمدید آتشبس تجاری، تایوان، فناوری، خرید نفت ایران و هوش مصنوعی متمرکز است. چین با وجود مشکلات اقتصادی، همچنان قدرت صنعتی و فناوری مهمی دارد و آمریکا نیز از برتری اقتصادی، نظامی و شبکه متحدان برخوردار است؛ بنابراین، هدف اصلی مذاکرات، مدیریت رقابت و جلوگیری از جنگ است.
فرارو- جنیفر لیند دانشیار علوم سیاسی در کالج دارتموث در ایالت نیوهمپشایر و همچنین پژوهشگر وابسته به مؤسسه مطالعات ژاپن «رایشهاور» در دانشگاه هاروارد
به گزارش فرارو به نقل از اندیشکده چتم هاوس، دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در واشنگتن در شرایطی برگزار میشود که طیف گستردهای از مسائل اقتصادی، امنیتی و فناوری در دستور کار دو طرف قرار دارد. تمدید آتشبس تجاری که در ماه نوامبر منقضی میشود، از مهمترین محورهای مذاکرات است؛ توافقی که در چارچوب آن چین محدودیتهای صادرات عناصر کمیاب را متوقف کرده و آمریکا نیز اعمال برخی محدودیتها بر تراشهها را به تعویق انداخته است. موضوع تایوان، بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری آمریکا برای این جزیره، خرید نفت ایران از سوی چین و گفتوگو درباره خطرات امنیت ملی مرتبط با هوش مصنوعی نیز از دیگر مسائل مورد بحث خواهد بود.
ضعفهای اقتصادی چین در برابر توان صنعتی
چین با مشکلات اقتصادی قابلتوجهی مواجه است. رشد اقتصادی این کشور با چالش روبهرو شده، مصرف داخلی خانوارها همچنان پایین است و مازاد تولید چین، واکنش تجاری آمریکا، اتحادیه اروپا و دیگر کشورها را به دنبال داشته است. بحران بخش مسکن که زمانی حدود یکچهارم اقتصاد چین را تشکیل میداد، وارد پنجمین سال شده و بدهی پنهان دولتهای محلی نیز میتواند برای سالها بر رشد اقتصادی فشار وارد کند.
با این حال، این مشکلات لزوماً به معنای ضعف راهبردی چین نیست. این کشور همچنان قدرت صنعتی گستردهای دارد و در حوزههایی مانند خودروهای برقی، باتری، انرژی خورشیدی، پهپادها و تجهیزات مخابراتی جایگاه قدرتمندی دارد. چین همچنین در حوزه هوش مصنوعی به آمریکا نزدیک شده و برخی مدلهای چینی با هزینهای کمتر، توان رقابت با سامانههای پیشرفته آمریکایی را پیدا کردهاند.
مدل متفاوت چین برای نوآوری
مدل نوآوری چین بر انتخاب صنایع راهبردی از سوی دولت، سرمایه ارزان، یارانه و تضمین تقاضا استوار است. رقابت شدید میان شرکتها، بازار داخلی گسترده و ظرفیت عظیم تولیدی نیز باعث میشود فناوریهای جدید با سرعت بالایی به تولید انبوه برسند. این مدل البته با مشکلاتی مانند اتلاف منابع و ظرفیت مازاد همراه است، اما حتی در صورت قرار گرفتن چین در جایگاه دوم فناوری جهان، همچنان رقیبی مهم برای آمریکا خواهد بود.
تایوان؛ محور اصلی محاسبات امنیتی
قدرت اقتصادی چین همچنین مانع جاهطلبیهای راهبردی این کشور نشده است. پکن طی دهههای گذشته توان نظامی قابلتوجهی ایجاد کرده و موازنه قدرت در آسیا را تغییر داده است. تایوان همچنان یکی از مهمترین مسائل امنیتی میان دو کشور است و توان دفاعی این جزیره و ادامه فروش تسلیحات آمریکایی میتواند بر محاسبات چین تأثیر بگذارد.
در سوی دیگر، واشنگتن نیز با مشکلاتی از جمله کسری بودجه، بدهی حدود ۴۰ تریلیون دلاری و شکاف سیاسی داخلی مواجه است. با این حال، اقتصاد آمریکا همچنان عملکرد قابلتوجهی دارد و این کشور جایگاه خود را بهعنوان یکی از مراکز اصلی نوآوری جهانی حفظ کرده است. آمریکا همچنین شبکه گستردهای از متحدان و شرکای آسیایی دارد و همچنان قدرت نظامی برتر جهان محسوب میشود.
در نهایت، محور اصلی دیدار ترامپ و شی تنها حل اختلافات تجاری یا امنیتی نیست، بلکه یافتن چارچوبی برای همزیستی میان دو قدرت است؛ چارچوبی که بتواند از جنگ جلوگیری کند و زمینه همکاری در حوزههایی مانند تجارت جهانی، مدیریت خطرات هوش مصنوعی و تغییرات اقلیمی را فراهم آورد.
