رمزگشایی از پیام رهبر انقلاب به پوتین
بر اساس روایت دبیر شورای عالی امنیت ملی، رئیس‌جمهور روسیه به صراحت و با شدیدترین عبارات، حمله نظامی مشترک امریکا و اسرائیل به ایران و همچنین بمباران تاسیسات هسته‌ای کشورمان را محکوم کرد.
در روزهایی که شکست ترامپ و جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره به مساله اصلی اخبار و تحلیل‌های بین‌المللی بدل شده، سفر سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به مسکو و دیدار دوساعته او با ولادیمیر پوتین در کاخ کرملین، گامی راهبردی در مقطعی سرنوشت‌ساز از تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی به شمار می‌رود.
به گزارش اعتماد، تسلیم پیام کتبی رهبر انقلاب به رییس‌جمهور روسیه، اعلان صریح شروط ۷گانه ایران برای هرگونه تعامل دیپلماتیک با واشنگتن و در عین حال همگرایی مسکو با تهران در مخالفت با یکجانبه‌گرایی و مداخله خارجی، تصویری روشن از الگوی دیپلماسی فعال ایران را به نمایش گذاشت؛ الگویی که در آن «پشتیبانی هم‌پیمانان راهبردی» با «ایستادگی سرسختانه بر خطوط قرمز و مطالبات ملی» پیوند خورده است.
سفر هیات عالیرتبه امنیتی ایران به پایتخت روسیه که به دلیل پیچیدگی‌های تحولات نظامی منطقه با تاخیری یک‌ماهه انجام شد، حامل پیامی تعیین‌کننده از سوی تهران بود. سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در آغاز دیدار رسمی با ولادیمیر پوتین، پیام مقام معظم رهبری را تسلیم رییس‌جمهور روسیه کرد؛ پیامی که به تعبیر ناظران، جهت‌گیری کلان مناسبات دوجانبه و خطوط راهبردی همکاری‌های دفاعی، سیاسی و اقتصادی دو کشور را در شرایط پرتنش کنونی ترسیم می‌کند.
ولادیمیر پوتین با استقبال ویژه و انتقال درودهای گرم خود به رهبر انقلاب، بر نقش سازنده و جایگاه غیرقابل انکار تهران در ثبات خاورمیانه و غرب آسیا پای فشرد. حضور چهره‌های ارشد امنیتی روسیه از جمله یوری اوشاکوف، دستیار ارشد سیاست خارجی و ژنرال ایگور کاستیاکوف، رییس سازمان اطلاعات نظامی روسیه (GRU)، در این نشست نشان‌دهنده ابعاد سنگین امنیتی و عملیاتی رایزنی‌های مسکو بود. این دیدار در چارچوب معاهده جامع شراکت راهبردی میان دو کشور مورد تحلیل قرار گرفت؛ توافقی که زمینه‌ساز هماهنگی‌های پایدار در برابر تهدیدات پیرامونی است.
محکومیت قاطع تجاوزات غربی و اعلام آمادگی مسکو برای همراهی با تهران
یکی از محورهای برجسته گفت‌وگوهای مسکو، مواضع روشن کرملین در قبال جنگ‌افروزی‌های اخیر علیه تمامیت سرزمینی و زیرساخت‌های حیاتی ایران بود. بر اساس روایت دبیر شورای عالی امنیت ملی، رییس‌جمهور روسیه در این نشست به صراحت و با شدیدترین عبارات، حمله نظامی مشترک امریکا و اسرائیل به ایران و همچنین بمباران تاسیسات هسته‌ای کشورمان را محکوم کرد.
پوتین این حملات را نمونه بارز یک جنگ ظالمانه و بی‌ثبات‌کننده خواند که ضرورت دارد هرچه سریع‌تر مهار و متوقف شود. حمایت مسکو تنها به صدور بیانیه‌های سیاسی محدود نماند؛ رییس‌جمهور روسیه تاکید کرد که کشورش آمادگی دارد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماتیک و نفوذ بین‌المللی خود، در جهت برقراری آتش‌بس پایدار و پایان دادن به این جنگ نقش‌آفرینی کند.
همچنین پوتین با هشدار درباره تداوم وضعیت فرساینده «نه جنگ و نه صلح»، پایان یافتن سریع‌تر این فضا را متضمن ثبات و در راستای مصلحت ایران ارزیابی کرد؛ هشداری که از سوی هیات ایرانی با واقع‌بینی و در امتداد حفظ دستاوردهای بازدارندگی کشور تحلیل شد. این سطح از همپوشانی دیدگاه‌ها مسبوق به تماس‌های پیشین دو طرف بود؛ جایی که دبیر شعام پیش از سفر، در تماس تلفنی یازدهم آبان، از مواضع شفاف مقامات ارشد روسیه در تمجید از مقاومت قهرمانانه ملت ایران، تکریم شهیدان و پایبندی به شراکت تاریخی دو کشور تقدیر کرده بود.
مطالبه حقوق ملت از موضع اقتدار
در شرایطی که فشارها و مانورهای رسانه‌ای غرب برای تحمیل توافقات یک‌سویه افزایش یافته است، مواضع دبیر شعام در پایتخت روسیه نشان داد که دیپلماسی ایرانی دچار خوشبینی یا انفعال نیست. سرلشکر رضایی در مذاکرات خود با طرف روسی، پرده از سازوکار تعاملات غیرمستقیم با غرب برداشت و تاکید کرد که تهران هیچ‌گونه پاسخ مبهم یا ناکافی را نخواهد پذیرفت. رضایی با تبیین پاسخ‌های غیرقانع‌کننده طرف‌های غربی به مطالبات مشروع کشورمان اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران بسته مشخصی شامل «هفت شرط بنیادین» را به ایالات متحده منتقل کرده است.
منطق ایران در این دور از تعاملات کاملا روشن است: بهره‌گیری از ابزارهای ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک برای احقاق حقوق پایمال‌شده. دبیر شورای عالی امنیت ملی با قاطعیت تصریح کرد تا زمانی که واشنگتن عملا به این شروط هفت‌گانه تن ندهد و خسارات و حقوق ملت ایران را جبران نکند، نه سخنی از گشایش و بازگشت به شرایط عادی در تنگه هرمز در میان خواهد بود و نه مذاکره‌ای مستقیم شکل خواهد گرفت.
این موضع‌گیری در قلب مسکو، پیامی رسا به اردوگاه غرب مخابره کرد: رفتارهای نمادین یا میانجیگری‌های فاقد تضمین، رفتار تهران را دگرگون نمی‌کند؛ تنها سنجه واقعی برای ایران، پذیرش حقوق حاکمیتی و تغییر عینی رفتار خصمانه طرف مقابل است. بخش دیگری از رایزنی‌های دوساعته کرملین به آینده نظم امنیتی در خلیج فارس و دوران پساجنگ اختصاص داشت. سرلشکر رضایی با ارایه گزارشی جامع از ابتکارات چندجانبه تهران، به‌ویژه نشست موفق چهارجانبه میان ایران، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، معماری بومی امنیت را تبیین کرد. این مدل بر مسوولیت مستقیم کشورهای خود منطقه بدون حضور و تحمیل نیروهای فرامنطقه‌ای تکیه دارد.
ولادیمیر پوتین با استقبال صریح از سازوکار نشست چهارجانبه تهران، همراهی روسیه با این گفتمان را اعلام و خاطرنشان کرد که مسکو، همگام با چین، یگانه راه استقرار ثبات پایدار را خروج قدرت‌های متجاوز خارجی و واگذاری امنیت به ترتیبات درون‌منطقه‌ای می‌داند. این همنوایی، راهبردهای غربی را که همواره بر طبل تفرقه‌افکنی میان تهران و پایتخت‌های جهان اسلام می‌کوبیدند، بیش از پیش خلع‌سلاح کرد.
خنثی‌سازی تحریم‌ها در عمل
تامین منافع ملی تنها در بیانیه‌های سیاسی خلاصه نمی‌شود؛ پیگیری پروژه‌های ملموس اقتصادی و ترانزیتی بخش تعیین‌کننده دیگری از رهاورد این سفر بود. رضایی در مسکو از مصوبه تازه شورای عالی امنیت ملی درباره تصویب قرارداد اجرایی ساخت راه‌آهن راهبردی «رشت- آستارا» با مشارکت طرف روس پرده برداشت؛ پروژه‌ای که حلقه مفقوده کریدور بین‌المللی شمال- جنوب را تکمیل و سال‌ها معطلی زیرساختی را برطرف می‌کند. مقرر شد وزیر راه و شهرسازی به زودی این سند تاریخی را به امضا برساند.
علاوه بر ترانزیت ریلی، بحث انتقال گاز روسیه به ایران دیگر محور راهبردی بود که با جدیت روی میز مذاکره رفت. این کلان‌پروژه از یک‌سو کمبودهای فصلی شبکه گاز کشور را برای صنایع و مصارف خانگی برطرف می‌سازد و از سوی دیگر، جایگاه ایران را به عنوان «هاب انرژی منطقه» از طریق بازصادرات گاز به بازارهای همسایه تثبیت می‌کند. پیوند زدن منافع زیربنایی مسکو و تهران در حوزه انرژی و حمل‌ونقل، شبکه‌ای نفوذناپذیر در برابر تحریم‌های یکجانبه غرب ایجاد می‌کند. برآیند سفر سرلشکر محسن رضایی به مسکو، تثبیت دکترین جمهوری اسلامی ایران در موازنه هوشمند میان قدرت، میدان و دیپلماسی است.
تکیه بر حمایت سیاسی و ژئوپلیتیک مسکو، مخالفت مشترک با دخالت‌های خارجی در خلیج فارس، فعال‌سازی اهرم‌های اقتصادی ترانزیتی و گازی و پافشاری بدون عقب‌نشینی بر شروط هفت‌گانه در برابر حملات نظامی، نشان داد که راهبرد ایران در هرگونه مذاکره یا ترتیبات پساجنگ، بر مدار حفظ عزت ملی و کسب امتیازات واقعی و عملیاتی استوار است.
