حمله «فارس» به عادل: شفافسازی کن!
با وجود افشاگریهای حدود سه دههای عادل فردوسیپور همچنان پرسشهایی درباره فعالیتهای خودش مطرح است که پاسخ مستندی برای آنها ارائه نشده.
عادل فردوسیپور نزدیک به سه دهه است یکی از شاخصترین چهرههای رسانهای محسوب میشود. مجری و گزارشگری که بخش مهمی از اعتبارش را از مطالبهگری، پرسشگری و افشاگری درباره مناسبات پشت پرده فوتبال به دست آورد. برنامه نود و ۳۶۰ برای سالها تریبونی بود که در آن مدیر، مربی، بازیکن و حتی صاحبان قدرت باید درباره عملکردشان پاسخ میدادند. اما همواره یک پرسش قدیمی از خود فردوسیپور هم مطرح است. وقتی پای فردوسیپور و فعالیتهای مالی و حرفهای او به میان میآید، چرا همان مطالبه شفافیتی که او از دیگران داشت، کمتر درباره خودش دیده شده است؟یکی از قدیمیترین حاشیهها به ترجمه کتاب «فوتبال علیه دشمن» برمیگردد.
سایمون کوپر، نویسنده کتاب، درباره ترجمه فارسی آن که با نام فردوسیپور منتشر شد، اعلام کرده بود که این ترجمه بدون اجازه او انجام شده و از این اتفاق بهشدت ناراحت بوده است. کوپر گفته بود مسئله برای او شخصاً پول نیست و حتی پیشنهاد کرده بود اگر درآمدی از این ترجمه حاصل شده، به یونیسف اختصاص پیدا کند؛ با این حال، به گفته او چنین اتفاقی نیفتاده است. این ماجرا صرفنظر از ابعاد حقوقی آن، یک سؤال روشن درباره رعایت حقوق مؤلف و نحوه مواجهه با آن ایجاد کرد؛ سؤالی که همچنان در حافظه رسانهای فردوسیپور باقی مانده است.اما بخش مهمتری از ابهامها به سالهای فعالیت برنامه نود مربوط میشود. فردوسیپور در مقاطعی درباره دستمزد خود و درآمد برنامه صحبت کرده بود و ارقامی نیز از دریافتی ماهانه او و هزینههای تولید برنامه مطرح شد.
در مقابل، بعدها گزارشهایی درباره درآمدهای حاصل از سامانه پیامکی، سایت، اپلیکیشن و دیگر بسترهای مرتبط با این برنامه منتشر شد که اعداد بسیار بزرگتری را مطرح میکردند. برخی گزارشها مجموع این درآمدها را در یک دوره چندساله، میلیاردها تومان برآورد کردند؛ ارقامی که در فضای رسانهای بازتاب گستردهای داشت و این پرسش را ایجاد کرد که اساساً مدل اقتصادی نود چگونه بوده و درآمدهای جانبی آن به چه شکل تقسیم میشده است.در واکنش به آن گزارشها، شرکتهای طرف قرارداد با برنامه نود و مجموعههای مرتبط، بخشی از محاسبات منتشرشده را رد یا اصلاح کردند.
درباره سامانه پیامکی، نرخ خرید و فروش پیامک، هزینههای اجرایی و سهم طرفهای مختلف توضیحاتی ارائه و تأکید شد که فردوسیپور سهمی از برخی درآمدهای مورد اشاره نداشته است. درباره وبسایت نیز ارقامی متفاوت از برآوردهای اولیه مطرح شد و گفته شد درآمد حاصل، پیش از در نظر گرفتن هزینههای مختلف، میان طرفین قرارداد تقسیم میشده است اما هیچگاه صورتحساب روشن و قابل دسترسیای که بتواند برای افکار عمومی همه این ابهامها را یکجا پایان دهد، ارائه نشد.حاشیهها البته فقط به برنامه نود محدود نماند. در سالهای مختلف، ادعاهایی درباره نقش فردوسیپور یا نزدیکانش در معرفی برخی بازیکنان دو تابعیتی به فوتبال ایران در نقلوانتقالات مطرح شد که با وجود رد ادعاها از سوی فردوسیپور بارها در فضای فوتبال و رسانه مطرح شدند.
نکته این است که فردوسیپور در تمام سالهایی که پشت دوربین «نود» مینشست، نشان داده بود که از پرسشهای سخت و اتهامهای مطرحشده علیه دیگران عبور نمیکند و از طرف مقابل توضیح میخواهد. همین سابقه باعث میشود انتظار افکار عمومی از او برای پاسخگویی درباره ابهامهای مربوط به خودش نیز بیشتر باشد.در سالهای اخیر، با شکلگیری «فوتبال ۳۶۰» نیز فصل تازهای از فعالیت رسانهای فردوسیپور آغاز شد؛ پروژهای که برخلاف «نود»، در فضای رسانهای خارج از تلویزیون فعالیت میکند و طبیعی است مدل اقتصادی و تجاری متفاوتی دارد.
حضور اسپانسرها، تبلیغات، تولید محتوای گسترده و هزینههای مربوط به یک مجموعه رسانهای بزرگ، پرسشهایی درباره ساختار مالکیت، منابع درآمد، هزینههای تولید و سهم اشخاص و مجموعههای مختلف ایجاد میکند و درباره رسانهای که چهره اصلی آن سالها خودش را پرچمدار شفافیت در فوتبال معرفی کرده طبیعی است که مخاطب بخواهد بداند این مجموعه چگونه اداره میشود و مناسبات مالی آن تا چه اندازه شفاف است.این مجموعه از پرسشها و روایتهای متفاوت سالها درباره فعالیتهای مالی و حرفهای عادل فردوسیپور مطرح شده و هنوز پاسخ جامع و روشنی برای افکار عمومی نگرفته است.
فردوسیپور سالها از مدیران، مربیان، بازیکنان و صاحبان قدرت فوتبال خواسته درباره عملکردشان توضیح بدهند و در برابر ابهامها سکوت نکنند.انتظار میرود خودش نیز اگر همچنان بر همان اصل شفافیتی که سالها از دیگران مطالبه کرده پایبند است، یکبار برای همیشه درباره این پرسشها با عدد، سند و توضیح روشن سخن بگوید؛ چراکه مطالبه شفافیت، وقتی جدی و واقعی است که درباره خود مطالبهگر نیز به همان اندازه قابل اعمال باشد.
