سوریه به میدان رویارویی اسرائیل و ترکیه تبدیل میشود؟
رقابت اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه وارد مرحله تازهای شده است؛ در تازهترین نشست شورای امنیت، دمشق اسرائیل را بزرگترین تهدید برای ثبات منطقه خواند و نمایندگان اسرائیل و ترکیه نیز بر سر حضور نظامی آنکارا در سوریه مقابل یکدیگر قرار گرفتند.
رقابت اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه پس از سقوط بشار اسد، در روزهای اخیر وارد مرحلهای تازه شده است؛ رقابتی که دیگر فقط به اختلاف نظرهای سیاسی محدود نیست و حضور نظامی دو طرف در خاک سوریه، آن را به یکی از حساسترین مناقشههای امنیتی منطقه تبدیل کرده است.
به گزارش فرارو به نقل از نشنال اینترست، میدان اصلی این رقابت سوریه است؛ کشوری که پس از سقوط اسد و روی کار آمدن دولت به رهبری احمد الشرع، به یکی از مهمترین عرصههای نفوذ منطقهای ترکیه تبدیل شده است.
بر اساس این تحلیل، ترکیه تلاش میکند سوریهای باثبات و یکپارچه شکل بگیرد و در همین مسیر به دولت جدید دمشق در بازسازی ساختارهای نظامی و دولتی کمک میکند. در مقابل، اسرائیل نگران شکلگیری توانمندی نظامی در سوریه است؛ بهویژه اگر این توانمندی با حمایت ترکیه ایجاد شود و آزادی عمل نظامی اسرائیل در خاک سوریه را محدود کند.
این اختلاف پس از حمله اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور در سوریه شدت گرفت. اسرائیل اعلام کرده بود که این اقدام با هدف جلوگیری از استقرار نیروهای ترکیه در این پایگاه انجام شده است؛ ادعایی که آنکارا و دمشق آن را رد کردند و گفتند برنامهای برای ایجاد یک پایگاه نظامی ترکیه در ابوالظهور وجود نداشته است.
هشدار اسرائیل درباره حضور نظامی ترکیه
تنشها در روزهای اخیر در سطح دیپلماتیک نیز ادامه پیدا کرده است. در نشست شورای امنیت درباره سوریه، نماینده اسرائیل حضور نظامی ترکیه در سوریه را زیر سؤال برد و مدعی شد آنکارا در حال گسترش توانمندیهای نظامی خود در این کشور است.
دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل، در این نشست گفت ترکیه حدود ۲۰ هزار نیرو و بیش از ۱۰۰ پایگاه در سوریه دارد و حدود پنج درصد از خاک این کشور را در اختیار دارد. او حضور ترکیه را تهدیدی برای سوریه و منطقه توصیف کرد. این ارقام و ارزیابی، موضع اسرائیل در شورای امنیت بود و بهعنوان ادعای نماینده این کشور مطرح شد.
در مقابل، احمد ییلدیز، نماینده ترکیه در سازمان ملل، تأکید کرد نیروهای ترکیه در سوریه با دعوت دولت دمشق حضور دارند و آنکارا تلاش اسرائیل برای معرفی همکاری ترکیه و سوریه بهعنوان تهدید را رد میکند. او همچنین اسرائیل را به حملات و اقدامات تنشزا در خاک سوریه متهم کرد و خواستار کاهش تنش و خروج نیروهای اسرائیلی از خاک سوریه شد.
دمشق میان دو قدرت نظامی
در همین نشست، ابراهیم اولابی، نماینده سوریه در سازمان ملل، اسرائیل را «بزرگترین تهدید» برای ثبات منطقه توصیف کرد. او گفت دمشق در حالی تلاش میکند مسیر دیپلماتیک را دنبال کند که اسرائیل به گفته او با حملات هوایی و نفوذ زمینی پاسخ داده است.
این موضع در شرایطی مطرح شد که سازمان ملل نیز درباره ادامه حضور نظامی اسرائیل در جنوب سوریه ابراز نگرانی کرده است. کلودیو کوردونه، معاون فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، در نشست شورای امنیت گفت نقض حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه باید متوقف شود و توافق سال ۱۹۷۴ میان سوریه و اسرائیل رعایت شود. او همچنین هشدار داد نگرانیهای امنیتی نمیتواند بهطور پایدار از طریق اقدامات یکجانبه نظامی یا حضور نامحدود نیروهای خارجی حل شود.
چرا ترکیه برای اسرائیل مهم شده است؟
پس از سقوط اسد، ترکیه به یکی از مهمترین حامیان دولت جدید دمشق تبدیل شده است. روابط دو کشور نیز در ماههای اخیر گسترش پیدا کرده و توافقها و تفاهمنامههای متعددی میان نهادهای سوری و ترکیهای امضا شده است. رسانههای اسرائیلی نیز این گسترش روابط را با نگرانی دنبال کردهاند.
از نگاه نشنال اینترست، اهمیت موضوع در این است که ترکیه برخلاف بسیاری از بازیگران منطقهای، عضو ناتو است و یکی از بزرگترین و مجهزترین نیروهای نظامی منطقه را در اختیار دارد. بنابراین افزایش حضور نظامی آنکارا در سوریه میتواند محاسبات امنیتی اسرائیل را تغییر دهد.
در همین حال، یک گزارش تحلیلی جدید درباره ارتش سوریه نیز از افزایش نفوذ ترکیه و روسیه در ساختار نظامی جدید دمشق خبر داده و آن را یکی از عواملی دانسته که میتواند مسیر بازسازی نیروهای مسلح سوریه را تحت تأثیر قرار دهد.
نشنال اینترست تأکید میکند که نه اسرائیل و نه ترکیه خواهان جنگ مستقیم نیستند، اما مشکل از جایی آغاز میشود که هر دو طرف منافع راهبردی حیاتی خود را در سوریه دنبال میکنند. از نگاه این تحلیل، هرچه حضور نظامی ترکیه در سوریه بیشتر شود و اسرائیل نیز به عملیات نظامی خود در این کشور ادامه دهد، احتمال برخوردهای ناخواسته افزایش پیدا میکند.
پیش از این نیز واشنگتن از تلاش برای ایجاد سازوکاری جهت جلوگیری از برخورد میان نیروهای ترکیه، اسرائیل و سوریه خبر داده بود. این تلاش نشان میدهد نگرانی از تبدیل رقابت دو کشور به یک بحران نظامی، تنها محدود به محافل تحلیلی نیست.
با این حال، تحولات اخیر بیشتر از شکلگیری یک رقابت فزاینده بر سر آینده سوریه حکایت دارد تا آغاز یک جنگ مستقیم میان آنکارا و تلآویو. سوریه در حال حاضر نقطهای است که منافع امنیتی اسرائیل، نفوذ منطقهای ترکیه و تلاش دولت جدید دمشق برای تثبیت حاکمیت خود در آن به یکدیگر برخورد میکنند؛ وضعیتی که میتواند این کشور را به یکی از مهمترین کانونهای تنش خاورمیانه تبدیل کند.
