تحولات اخیر خاورمیانه نشاندهنده تغییر در معادلات امنیتی منطقه است. کاهش اعتماد به چتر امنیتی آمریکا خود را نمایان ساخته است. ناتوانی ترامپ در مهار نتانیاهو و شکست طرحهای صلح آمریکا، محدودیت نفوذ واشنگتن و افزایش نقش بازیگران منطقهای را آشکار کرده است.
دونالد ترامپ پس از خروج از ترکیه فاش کرد که هواپیمای حامل او به دلیل احتمال هدف قرار گرفتن، با خطر بیشتری مواجه بوده است. همزمان گزارشها از یک عملیات فریب امنیتی حکایت دارد که طی آن ترامپ مخفیانه هواپیمای خود را تغییر داد و ایرفورسوان بدون حضور او به پرواز درآمد.
مخالفت عربستان با حضور مصر در توافق دفاعی مشترک با ترکیه و پاکستان، در حالی خبرساز شده که این پیمان بر دفاع مشترک اعضا در برابر حمله مسلحانه تأکید دارد و هنوز احتمال پیوستن کشورهای دیگر به آن مطرح است.
چارچوب دفاعی مطرحشده در «توافق مکه» به خودی خود به معنای ایجاد یک چتر هستهای نیست و ثابت نمیکند که هیچ یک از طرفین آماده گسترش تعهدات خود تا مرزهای نهایی هستند.
پیمان دفاع مشترک مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، نشانهای از بازآرایی امنیتی خاورمیانه و کاهش اتکای نسبی کشورهای منطقه به تضمینهای آمریکا است. این توافق، توان مالی عربستان، فناوری ترکیه و قدرت نظامی و هستهای پاکستان را در یک چارچوب دفاع جمعی پیوند میدهد و برای اسلامآباد فرصتهای اقتصادی و راهبردی ایجاد میکند. بااینحال، نزدیکی به ریاض و آنکارا خطر تنش با ایران، تشدید شکافهای داخلی و گرفتارشدن پاکستان در منازعات منطقهای را افزایش میدهد. پیامدهای این پیمان به اسرائیل و هند نیز کشیده…
اسماعیل بقائی گفت: در یک نگاه ما میتوانیم بگوییم که این تحول نشانه تغییر در ادراک کشورهای منطقه است. آنها دریافتند که دیگر نمیتوانند متکی به ادعای تامین امنیت از سوی آمریکا باشند.