چرا پاها ورم میکنند؟ از نمک زیاد تا بیماریهای قلبی
تورم پا لزوماً به معنای ابتلا به یک بیماری جدی نیست و گاهی تنها نتیجه ساعتها نشستن، ایستادن یا مصرف زیاد نمک است. با این حال، اگر تورم بدون دلیل مشخص ایجاد شده، مرتب تکرار میشود، برای مدت طولانی باقی میماند یا همراه با علائم دیگری است، بهتر است علت آن با کمک پزشک مشخص شود.
ورم کردن پاها، که در اصطلاح پزشکی «ادم» نامیده میشود، معمولاً به دلیل تجمع مایعات در بافتهای بدن رخ میدهد. این تجمع بیشتر در قسمتهای پایینتنه، از جمله مچ و ساق پا، دیده میشود و میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
به گزارش فرارو، در برخی موارد، تورم پا موقتی است و پس از تغییر عادتهای روزمره برطرف میشود، اما گاهی نیز میتواند نشانه وجود یک مشکل زمینهای باشد. به همین دلیل، تورمی که بهتازگی ایجاد شده، شدت زیادی دارد یا برای مدت طولانی ادامه پیدا میکند، نباید نادیده گرفته شود.
ساعتها بیحرکتی؛ یکی از دلایل رایج ورم پا
نشستن یا ایستادن طولانیمدت میتواند باعث شود مایعات بیشتری در قسمتهای پایین پا جمع شوند. به همین دلیل، برخی افراد پس از ساعتها کار پشت میز، رانندگی یا ایستادن، متوجه تورم مچ و ساق پا میشوند.
بلند شدن در فواصل منظم، چند دقیقه راه رفتن و حرکت دادن پاها میتواند به بهبود گردش خون کمک کند. در زمان استراحت نیز بالا گذاشتن پاها برای برخی افراد در کاهش تورم مؤثر است.
مصرف زیاد نمک میتواند پاها را ورم کند
دریافت بیش از اندازه نمک و سدیم باعث میشود بدن آب بیشتری در خود نگه دارد و این مسئله میتواند به ایجاد تورم منجر شود.
این موضوع در افراد مبتلا به فشار خون بالا یا برخی بیماریهای قلبی، کلیوی و کبدی اهمیت بیشتری دارد. سازمان جهانی بهداشت به بیشتر بزرگسالان توصیه میکند مصرف سدیم خود را به کمتر از ۲۰۰۰ میلیگرم در روز، معادل کمتر از ۵ گرم نمک، محدود کنند.
وقتی رگهای پا خون را بهخوبی برنمیگردانند
یکی دیگر از دلایل شایع تورم پا، بهویژه در سنین بالاتر، مشکلات مربوط به رگهای وریدی است. در نارسایی وریدی، بازگشت خون از پاها به سمت قلب بهخوبی انجام نمیشود و در نتیجه خون و مایعات بیشتری در بخشهای پایینی پا باقی میمانند.
این نوع تورم معمولاً پس از ایستادن طولانی بیشتر میشود و ممکن است با سنگینی پا، احساس درد یا تغییراتی در ظاهر پوست همراه باشد.
تورم پا در دوران بارداری
ورم مچ و پا در دوران بارداری موضوعی نسبتاً شایع است. تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون و مایعات بدن میتواند باعث تجمع مایع در اندامهای تحتانی شود.
با این حال، تورم ناگهانی یا شدید، بهخصوص اگر همراه با سردرد شدید، مشکلات بینایی یا افزایش فشار خون باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
ضربه و آسیب هم میتواند عامل تورم باشد
پیچخوردگی، ضربه، کشیدگی عضلات و شکستگی معمولاً با التهاب همراه هستند و میتوانند باعث تورم در محل آسیب شوند.
در این شرایط، ورم معمولاً در همان ناحیهای دیده میشود که آسیب دیده و ممکن است همراه با درد، کبودی یا محدود شدن حرکت باشد.
بیماریهای مهمی که با ورم پا خود را نشان میدهند
برخی بیماریهای قلبی، کلیوی و کبدی میتوانند تنظیم مایعات بدن را مختل کنند و باعث تجمع آنها در پاها شوند.
برای نمونه، در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، تورم هر دو پا ممکن است همراه با تنگی نفس، خستگی یا افزایش وزن ناشی از تجمع مایعات باشد. بدتر شدن تنگی نفس هنگام دراز کشیدن نیز میتواند از علائم مهمی باشد که نیاز به بررسی دارد.
تورمی که بدون علت مشخص ایجاد میشود و بهتدریج افزایش پیدا میکند، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.
گاهی علت ورم پا در داروهای مصرفی است
برخی داروها نیز ممکن است باعث تجمع مایعات و تورم پا شوند. بعضی داروهای کنترل فشار خون، داروهای هورمونی و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی از جمله داروهایی هستند که در برخی افراد میتوانند چنین عارضهای ایجاد کنند.
اگر تورم پس از شروع مصرف یک داروی جدید ظاهر شده است، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد. بهتر است درباره تغییر یا ادامه درمان با پزشک یا داروساز مشورت شود.
قرمزی و گرمی پا را جدی بگیرید
عفونتها و التهابهای پوستی و بافت نرم نیز میتوانند باعث ورم موضعی شوند. در این موارد، تورم اغلب همراه با قرمزی، احساس گرما در پوست، درد و گاهی تب است.
اگر تورم همراه با افزایش درد یا قرمزی و گرمای قابل توجه باشد، بهتر است فرد در اسرع وقت مورد ارزیابی پزشکی قرار گیرد.
چه زمانی ورم پا یک علامت هشداردهنده است؟
تورم ناگهانی تنها در یک پا، بهخصوص زمانی که با درد، قرمزی یا گرم شدن آن ناحیه همراه باشد، میتواند از نشانههای لخته خون در وریدهای عمقی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
همچنین تورم پا در کنار علائمی مانند تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرگیجه یا ضعف شدید، میتواند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشد. در برخی موارد، لخته خون ممکن است به سمت ریه حرکت کند و باعث آمبولی ریه شود.
ورم پا را همیشه ساده فرض نکنید
تورم پا لزوماً به معنای ابتلا به یک بیماری جدی نیست و گاهی تنها نتیجه ساعتها نشستن، ایستادن یا مصرف زیاد نمک است. با این حال، اگر تورم بدون دلیل مشخص ایجاد شده، مرتب تکرار میشود، برای مدت طولانی باقی میماند یا همراه با علائم دیگری است، بهتر است علت آن با کمک پزشک مشخص شود.
شناخت دلیل اصلی تورم، مهمترین قدم برای انتخاب راه درست درمان است؛ زیرا از تغییر ساده در سبک زندگی تا درمان یک بیماری زمینهای، علت ورم پا میتواند مسیر برخورد با این مشکل را کاملاً تغییر دهد.
