آیا این باور که باید دوره مصرف آنتیبیوتیک را کامل کرد، یک تصور نادرست است؟
گروهی از محققان مطرح کردهاند که نه تنها تکمیل دوره آنتیبیوتیک ضروری نیست، بلکه انجام این کار ممکن است در واقع باعث افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی شود؛ مشکلی فزاینده که در آن سویههای باکتریایی نسبت به آنتیبیوتیکها مقاوم شده و در نتیجه، داروها دیگر اثربخش نخواهند بود.
محققان اخیراً ادعا کردهاند که تأکید بر تکمیل دوره مصرف آنتیبیوتیک، صرفاً یک «باور رایج و بیاساس» (افسانه) است و شواهد کافی برای تأیید آن وجود ندارد؛ ادعایی که با توصیههای دیرینهی پزشکان به بیماران در تضاد است. شواهد موجود درباره مدت زمان مناسب مصرف آنتیبیوتیک چیست و چرا نگرانیهایی در مورد مصرف بیشازحد آنتیبیوتیکها وجود دارد؟
به گزارش فرارو به نقل از رمزی هلث، وقتی پزشکی یک دوره آنتیبیوتیک تجویز میکند، ما عادت داریم بشنویم که باید تمام قرصها را مصرف کنیم، حتی اگر پیش از پایان دوره احساس بهبودی کنیم. دلیل اصلی این توصیه، خطر بازگشت عفونت در صورت قطع زودهنگام مصرف آنتیبیوتیک عنوان میشود.
اکنون این باور دیرینه زیر سؤال رفته است
گروهی از محققان مطرح کردهاند که نه تنها تکمیل دوره آنتیبیوتیک ضروری نیست، بلکه انجام این کار ممکن است در واقع باعث افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی شود؛ مشکلی فزاینده که در آن سویههای باکتریایی نسبت به آنتیبیوتیکها مقاوم شده و در نتیجه، داروها دیگر اثربخش نخواهند بود.
نبود شواهد کافی
این محققان مقالهای مروری در «ژورنال پزشکی بریتانیا» (BMJ) منتشر کرده و استدلال کردهاند که توصیه به تکمیل همیشگی دوره آنتیبیوتیک، پشتوانه علمی و شواهد کافی ندارد.
آنها ادعا میکنند که مصرف بیشازحد آنتیبیوتیکها در مقایسه با خطر احتمالی بازگشت عفونت، مشکلسازتر است: «این تصور که قطع زودهنگام درمان با آنتیبیوتیک موجب تشویق مقاومت آنتیبیوتیکی میشود، با شواهد علمی تأیید نمیشود؛ در حالی که مصرف آنتیبیوتیک بیش از مدت زمان مورد نیاز، خطر بروز مقاومت را افزایش میدهد.»
گفته میشود ریشه این توصیه (تکمیل دوره درمان) به دوران آغازین استفاده از آنتیبیوتیکها در دهه ۱۹۴۰ بازمیگردد. البته در آن زمان، نگرانیهای امروزی درباره مصرف بیشازحد آنتیبیوتیکها و مقاومت آنتیبیوتیکی ناشی از آن وجود نداشت.
آیا باید با احساس بهبودی مصرف دارو را قطع کرد؟
این بررسی همچنین بر این واقعیت تأکید دارد که افراد مختلف واکنشهای متفاوتی به آنتیبیوتیکها نشان میدهند، اما توصیههای مربوط به مدتزمان مصرف این داروها این تفاوتها را در نظر نمیگیرند و در واقع اغلب بر مبنای بازههای زمانی دلبخواهی و غیردقیق تعیین شدهاند.
پیشنهاد آنها این است که پیامی سادهتر ارائه شود: «هر زمان احساس بهبودی کردید، مصرف دارو را قطع کنید.» با این حال، «انجمن شیمیدرمانی ضدمیکروبی بریتانیا» نسبت به این پیام سادهانگارانه تردید دارد. آنها معتقدند که معیار «احساس بهبودی» بیش از حد ذهنی و شخصی است و خطر شکست درمان یا عود بیماری را به همراه دارد، زیرا افراد نمیدانند چه زمانی عامل عفونت بهطور کامل از بین رفته است.
آنها خواستار انجام تحقیقات فوری برای شناسایی عفونتهایی شدهاند که نیازی به درمان با آنتیبیوتیک ندارند، و همچنین تعیین مؤثرترین طول دوره درمان برای عفونتهایی که به آنتیبیوتیک نیاز دارند. آنها افزودند: «ما همچنین به ارزیابی دقیقی از آسیبهای احتمالی ناشی از قطع زودهنگام آنتیبیوتیک در بیماران پرخطر یا آسیبپذیر نیاز داریم. پزشکان و بیماران باید همواره درباره مزایا و معایب آنتیبیوتیکها و در صورت تجویز، درباره طول دوره مناسب درمان با یکدیگر گفتگو کنند.»
توصیه سرویس سلامت همگانی (NHS) و سازمان بهداشت عمومی انگلستان همچنان این است که آنتیبیوتیکها را دقیقاً تا زمانی که پزشک تعیین کرده است، مصرف کنید. آنها هشدار میدهند که این تنها یک مطالعه است و نمیتواند مبنایی برای تغییر سیاستهای تجویز دارو باشد.
عفونتهای مقاوم به دارو
بیشک نگرانی فزایندهای درباره حجم تجویز آنتیبیوتیکها وجود دارد و این بیم میرود که در آینده زمانی فرا برسد که هیچیک از آنها دیگر مؤثر نباشند.
سازمان بهداشت جهانی تخمین میزند که سالانه ۷۰۰ هزار نفر در سراسر جهان بر اثر عفونتهای مقاوم به دارو جان خود را از دست میدهند.
این نگرانی وجود دارد که زمان رو به پایان است و ما در حال باختن نبرد برای پیشی گرفتن از مقاومت عفونتهای باکتریایی در برابر آنتیبیوتیکها هستیم.
یک دهه پیش بود که «ابرمیکروب» MRSA خبرساز شد؛ زمانی که بیماران بستری در بیمارستان به عفونتهای ناشی از باکتری «استافیلوکوکوس اورئوس» مبتلا شدند که در برابر آنتیبیوتیک «متیسیلین» مقاوم بود.
چنین هشدارهایی همچنان ادامه خواهد داشت، زیرا دانشمندان برای یافتن آنتیبیوتیکهای جدید تلاش میکنند؛ فرآیندی که دشوار و زمانبر است. اغلب محدودیتهایی برای مصرف آنتیبیوتیکهای جدید اعمال میشود تا توانایی آنها در مبارزه با عفونت حفظ گردد.
کاهش مصرف آنتیبیوتیک
تصور میشود که کاهش مصرف آنتیبیوتیکها در مقیاس جهانی، تنها راه کند کردن روند مقاومت آنتیبیوتیکی باشد. با این حال، بهتازگی دسته جدیدی از آنتیبیوتیکها شناسایی شدهاند که در برابر بیماری مقاربتی سوزاک که در حال مقاوم شدن به آنتیبیوتیکهای موجود است مؤثر عمل میکنند؛ امری که این امید را ایجاد کرده است که دانشمندان ممکن است راهکارهایی برای مقابله با مقاومت آنتیبیوتیکی بیابند.
