رونق به بازار مسكن برميگردد؟
با ايجاد رونق در حوزه مسكن اگر سياست درستي اتخاذ نشود افزايش قيمت هم در پيش خواهد بود. بنابراين شرايط به گونهاي است که از يکسو رکود تورمي، بازار مسکن کشور راكم رونق کردهاست و از سوي ديگر ميدانيم که با روي آوردن رونق خريدوفروش و ساختوساز به بازار مسکن، قيمتها افزايش خواهد يافت.
از اواسط سال 89 و در سال جاري بازار مسکن وضعيت خاص و ركود را پشت سر گذاشتهاست. بازار مسکن که افزايش قيمتهايي چشمگير را تجربه کرده بود در يک رکود تورمي فرو رفت و اين رکود به سال جاري هم کشيده شد و در بازار مسکن ماندگار شد. به طوري که اکنون بارزترين مشخصه بازار مسکن کشور همين رکود تورمي است. برخي کارشناسان فارغ از مسائل رواني و تاثيرات غيراقتصادي بازار بر اذهان مردم، به سياستهاي دولت و طرحهاي آن اشاره ميکنند.
در اين ميان اولين سوالي که به ذهن خطور ميکند اين است که رکود خريدوفروش در بازار مسکن تا چه زماني ادامه پيدا ميکند و آيا پس از شکست رکود در اين بازار باز هم شاهد افزايش بيرويه قيمتها در اين حوزه خواهيم بود؟ بايد توجه داشت به دليل شرايط ويژه اقتصاد كشور و آسيبهاي موجود در بازار مسکن پيشبيني در خصوص آينده بازار مسکن را براي کارشناسان و دستاندرکاران اين حوزه سخت ميکند.
چشماندازكمفروغي که اين روزها در پيش چشمان کارشناسان قرار گرفتهاست باعث شده که آنها به جاي پيشبينيهاي مستدل بر اساس پارامترهاي اقتصادي به گمانهزني و حدسواحتمال روي بياورند. احتمالاتي که به گفته کارشناسان ريشه در تجربيات و استنتاجهاي سابق در بازار مسکن دارد.
چرخه دايرهوار و سيکلهاي رونق- رکود يکي از شاخصههاي بارز در بازار مسکن کشور است. اين چرخه رکود- رونق که عموما بازههاي زماني 3 ساله را در بر ميگيرد باعث ميشوند که بازار مسکن مدت زمان طولاني را در رکود به سر ببرد و پس از آن شاهد رونق و در پي آن صعود شديد قيمتي باشد.
محمدحسين سبحاني کارشناس و محقق در حوزه مسکن با اشاره به سيکل دوراني ذکر شده در بازار مسکن گفت: بازار مسکن در کشور ما عموما يک مسير دايرهوار را طي ميکند. براي اثبات اين امر بايد به سالهاي 85 و 86 نگاه انداخت. پيش از ورود به سالهاي 85-86 بازار مسکن در رکود به سر ميبرد.
اما پس از سال 86 و با افزايش شديد حجم نقدينگي، خريدوفروش به طور تقريبي نسبت به سابق افزايش يافت و در پي آن هم قيمت مسکن شروع به رشد کرد. وي با يادآوري اوضاع بازار مسکن در سالهاي 85-86 ادامه داد: در حال حاضر هم با وجود تفاوتهايي که بازار مسکن نسبت به سال 86 دارد اما تشابهات بسياري هم در اين ميان به چشم ميآيد.
سبحاني ادامه داد: سال 89 و سال پيش از آن در رکود خريدوفروش و ساختوساز سپري شد و اين رکود تا به حال هم ادامه داشتهاست اما در اين ميان حجم نقدينگي هم مثل سال 86 افزايش چشمگيري داشتهاست و احتمال بروز افزايش قيمت در حوزه مسکن بسيار محتمل است.
اين کارشناس با تاکيد بر تحرکات قيمتي اواخر سال 89 و ابتداي سال 90 افزود: تحرکات و افزايش قيمتهايي که در سال جاري رخ داد تنها گوشهاي از افزايش قيمت بازار مسکن بود که در نتيجه تاثير رواني اجراي قانون هدفمندي يارانهها رخ داد.بنابراين انتظار ميرود که در آينده هم شاهد افزايش قيمتهاي اصلي و مهمتري در بازار مسکن باشيم.
از سوي ديگر سبحاني معتقد است که يکي از تعيينکنندهترين فاکتورهاي قيمت مسکن در کشور متقاضيان هستند، به صورتي که اگر متقاضيان انبوه در بازار شروع به تحرک کنند قيمت مسکن دچار شوک و افزايش قيمت ميشود.
وي در اين خصوص به حجم سنگين متقاضي که طي اين چند سال بر هم انبوه شدهاند اشاره كرد و توضيح داد: با توجه به آمار جمعيت و آمار ازدواج در مييابيم که اکنون متولدين دهه 60 به سن ازدواج و استقلال زندگي رسيدهاند و اين افراد حجم انبوهي از متقاضيان مسکن را در بر ميگيرند.
وي ادامه داد: چنين ميزان بالاي متقاضي مسکن در حدود سال 91 يعني سال آينده که نزديک به سه ماه به شروع آن ماندهاست به بازار مسکن وارد خواهند شد و خواستههاي خود را مطالبه ميکنند و اين موضوع باعث ميشود که تحرکات ناخوشايندي در بازار مسکن رخ دهد.
وي دليل ناخوشايند خواندن اين تحرکات را چنين توضيح ميدهد: «در اين مدت كار خاصي در حوزه مسکن انجام نشدهاست و دولت هم سياستهاي مناسب و راهبردي به کار نبسته و اين موضوع نشان ميدهد که آماده پاسخگويي به مطالبات متقاضيان مسکن نيستيم»! سبحاني نتيجه عدم پاسخگويي به متقاضيان انبوه مسکن سال 91 را افزايش نجومي قيمت مسکن ميداند و ادامه ميدهد: «اگر بخواهيم بر اصل ساده و همه فهم عرضه و تقاضا توضيح دهيم موضوع اينطور ميشود که در صورت عرضه پايين يک کالا در مقابل سيل انبوه متقاضي قيمت آن کالا افزايش خواهد يافت و در سال 91 هم احتمال بروز چنين آسيبي بسيار بالاست.»
متقاضياني که از خواب برخاستهاند
شايد بتوان متقاضيان مسکني که سال 91 به بازار وارد خواهند شد را در حال حاضر متقاضيان در خواب بناميم. «متقاضيان در خواب» تعبيري است که از سوي بيتالله ستاريان، کارشناس مسکن براي توصيف متقاضيان تازه نفس بازار مسکن ارائه شدهاست. وي پيش از اين گفته بود: مسکنمهر که عمدهترين سياست دولت در بازار مسکن است به نوعي متقاضيان را در خواب انتظار فرو برده است و زماني که اين خواب انتظار به پايان برسد و کاري صورت نگيرد بازارمسکن بحرانيتر خواهد شد.
چنين تعبيري از آينده بازار مسکن، در اين روزها که بازار مسکن در رکود تورمي شديدي فرو رفته تاييدکنندگان بسياري يافتهاست. پيمان دولتخواه از جمله کارشناسان مسکني است که وجود متقاضيان مسکن در خواب رفته را تاييد ميکند.
وي در اين خصوص گفت: «تبليغاتي که دولت در خصوص بازار مسکن و بخصوص مسكنمهر به راه انداخت شبيه نوشدارويي براي متقاضيان عمل کرد و آنها را کمي ساکت کرد. اما اثرات اين نوشدارو آرام آرام در حال پريدن است.» دولتخواه ادامه داد: با اينکه دولت با مسکنمهر در بازار مسکن کارهايي صورت داد اما اين تمام ملزوماتي نبود که دولت ميبايست براي بازار مسکن درنظر ميگرفت. اين کارشناس مسکن براي درک اين موضوع توضيح داد: «مسکنمهر يک پروژه ساختماني عظيم است نه يک راهبرد و سياست طولاني مدت و دائمي که درد بازار آزاد مسکن کشور را دوا کند.»
او با اشاره به انبوه متقاضيان مسکن در سال 91 گفت: «در سال 91 متقاضيان بسياري هستند که در پي پاسخ مطالباتشان ميآيند و اين متقاضيان تنها جوانان دهه60 نيستند بلکه ديگر متقاضيان مسکن هم به آنها اضافه خواهند شد. اين در حالي است که مشاهدات نشان ميدهد ما با اين سطح کاري که تا به حال انجام دادهايم قادر به پاسخگويي به آنها نخواهيم بود.»
افزايش قيمت مسکن اجتنابناپذير است
اين كارشناس مسكن با اشاره به رسيدن موعود رشد خريد و فروش مسکن قيمتها در سال 91 از افزايش قيمت مسكن در اين سال اظهار نگراني كرد و گفت: متاسفانه در کشور رونق بازار مسکن به افزايش قيمت آن گره زده شدهاست. به اين معنا که با ايجاد رونق در اين حوزه اگر سياست درستي اتخاذ نشود افزايش قيمت هم در پيش خواهد بود.
دولتخواه اين حالت را قدم زدن بر تيغي دولبه توصيف کرد و افزود:«شرايط به گونهاي است که از يکسو رکود تورمي بازار مسکن کشور را كمرونق کرده است و در انتظار بروز رونق در بازار هستيم و از سوي ديگر ميدانيم که با روي آوردن رونق خريدوفروش و ساختوساز به بازار مسکن، قيمتها افزايش خواهد يافت.»
اين کارشناس با اظهار نگراني از چنين وضعيتي تاکيد کرد: اگر دولت در سياست خود تجديد نظر نكند بعيد به نظر ميآيد که بتوان در سال 91 جلوي بروز چنين اتفاقي را گرفت. زيرا بازار مسکن کشور آنقدر با مشکل مواجه است که تنها سياستهاي درست طولاني مدت قادر به سروسامان دادن آن است و دولت هنوز براي اتخاذ چنين رويکردهايي علاقه نشان ندادهاست. بنابراين تا زمان تغيير ديدگاه دولت انتظار گشايش گره بازار مسکن نميرود.