نگاهی جدیتر به بحران هرمز/ تحلیل فارنپالسی از آغاز فروپاشی نظم جهانی
فارن پالسی معتقد است بحران هرمز صرفاً یک اختلاف دوجانبه نیست، بلکه میتواند به الگویی برای سایر گذرگاههای راهبردی جهان تبدیل شود؛ الگویی که در آن کشورها یا بازیگران منطقهای نیز به دنبال اعمال کنترل یا دریافت عوارض از مسیرهای حیاتی کشتیرانی باشند.
یک نشریه آمریکایی در تحلیلی به تحولات اخیر تنگه هرمز و پیامدهای آن برای نظم دریایی جهان پرداخت و نوشت: یکی از قدیمیترین اصول سیاست خارجی آمریکا، یعنی تضمین آزادی کشتیرانی، اکنون با آزمونی جدی روبهرو شده است.
به گزارش فرارو به نقل از فارن پالسی، از زمان نبردهای آمریکا با دزدان دریایی «باربری» در اوایل قرن نوزدهم، واشنگتن همواره آزادی عبور و مرور کشتیها و باز ماندن مسیرهای دریایی برای تجارت جهانی را از اصول ثابت سیاست خارجی خود میدانست. با این حال، تحولات اخیر در تنگه هرمز نشان میدهد این اصل بیش از هر زمان دیگری در معرض چالش قرار گرفته است.
این نشریه با اشاره به تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا پس از درگیریهای نظامی اخیر، مینویسد واگذاری نقش پررنگتر به تهران در تعیین سازوکار اداره و ارائه خدمات دریایی در تنگه هرمز، ابهامهایی ایجاد کرده که از نگاه ایران به معنای به رسمیت شناخته شدن نقش محوری این کشور در مدیریت این آبراه راهبردی است.
این نشریه معتقد است همین ابهام، در کنار پیشنهادهای دونالد ترامپ برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری، اصل آزادی کشتیرانی در آبراههای بینالمللی را با چالش مواجه کرده است.
هرمز؛ الگویی برای دیگر گلوگاههای جهان؟
در ادامه این تحلیل ادعا شده است که نه ایران و نه ایالات متحده تاکنون کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل را تصویب نکردهاند و به همین دلیل، بحران هرمز صرفاً یک اختلاف دوجانبه نیست، بلکه میتواند به الگویی برای سایر گذرگاههای راهبردی جهان تبدیل شود؛ الگویی که در آن کشورها یا بازیگران منطقهای نیز به دنبال اعمال کنترل یا دریافت عوارض از مسیرهای حیاتی کشتیرانی باشند.
این نشریه همچنین تأکید میکند رقابتهای ژئوپلیتیکی و رویکرد مبتنی بر «بازی با حاصلجمع صفر» دیگر تنها به دریاها محدود نیست و اکنون حوزههایی مانند فضا، قطب شمال و منابع مشترک جهانی را نیز دربر گرفته است؛ حوزههایی که خلأ قواعد بینالمللی و رقابت قدرتهای بزرگ، احتمال بروز تنشهای تازه را افزایش داده است.
نشانهای از فرسایش نظم جهانی
این رسانه آمریکایی در بخش دیگری از تحلیل خود، کاهش همکاریهای بینالمللی در موضوعاتی همچون مقابله با تغییرات اقلیمی، مدیریت همهگیریها و حفاظت از منافع عمومی جهانی را نشانهای از فرسایش تدریجی نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم توصیف میکند و معتقد است بحران تنگه هرمز تنها یکی از نمودهای این روند است.
این نشریه در پایان نتیجه میگیرد که اگر روند کنونی ادامه یابد، بحران هرمز میتواند فراتر از یک مناقشه منطقهای، به هشداری درباره ورود جهان به دورهای تازه از رقابتهای قدرتمحور و تضعیف قواعد مشترک بینالمللی تبدیل شود؛ دورهای که مدیریت بحرانهای جهانی را پیچیدهتر و دشوارتر از گذشته خواهد کرد.
