مقایسه پاداش کیروش، اسکوچیچ و قلعهنویی!
بحث پاداش قابل توجه امیر قلعهنویی برای رساندن تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی ۴۸ تیمی، به موضوعی جنجالی تبدیل شده است.
جام جهانی ۲۰۲۶ که به میزبانی ۳ کشور آمریکا، مکزیک و کانادا و برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم برگزار شد، برای فوتبال ایران با ۳ تساوی به پایان رسید. این نتایج تا آخرین ثانیههای آخرین بازی مرحله گروهی، امیر قلعهنویی و شاگردانش را برای صعود در قامت هشتمین و در واقع آخرین تیم برتر سوم امیدوار نگه داشته بود اما در نهایت این اتفاق برای فوتبال ایران رخ نداد. با این حال، رساندن تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۶ درآمد ویژهای برای امیر قلعهنویی به همراه داشته است؛ درآمدی که همراستا با پاداشِ قانونی کارلوس کیروش برای رساندن تیم ملی به جام جهانی 2018 به شمار میرود و البته هیچ تناسبی با پاداش دراگان اسکوچیچ، که مأموریتی بهمراتب دشوارتر را به سرانجام رسانده بود، ندارد!
پاداش جنجالی کیروش در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه
تیم ملی فوتبال ایران عملکرد فوقالعادهای در مسیر صعود به جام جهانی ۲۰۱۸ داشت. در این دوران، کارلوس کیروش نسل جدیدی را برای حضور در مسابقات دشوار ملی به مرز پختگی رساند و همزمان اتفاقی تاریخی هم رقم زده شد و فوتبال ایران برای دو دوره پیاپی در جام جهانی حاضر شد؛ اتفاقی که برگ برنده کیروش در مذاکراتش با مهدی تاج بود. در این شرایط، کارلوس کیروش موفق شده بود بندی قابل توجه را در قرارداد خود بگنجاند؛ بندی که براساس آن ۱۰ درصد از درآمد ناشی از حضور فوتبال ایران در جام جهانی را به خود اختصاص میداد؛ کل این درآمد چیزی حدود ۹ میلیون دلار تخمین زده میشد.
با این حال، پس از آنکه حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار دلار، پس از پایان جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه، به حساب کیروش واریز شد، رسانهها جنجال زیادی به پا کردند. در این بین، ابهامی هم درباره درصد پاداش در نظر گرفتهشده برای کیروش وجود داشت که این موضوع را جنجالیتر هم کرده بود. به هر حال، دوران نخست حضور کیروش در فوتبال ایران با شکست مقابل ژاپن در نیمهنهایی جام ملتهای آسیا ۲۰۱۹ به پایان رسید و این سرمربی سهمی در پاداش صعود پردردسر و پرماجرای تیم ملی به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نداشت؛ هرچند در آستانه این تورنمنت، جای دراگان اسکوچیچ را روی نیمکت تیم ملی گرفت.
پاداش عجیب اسکوچیچ؛ فقط ۲۰ هزار دلار!
دراگان اسکوچیچ در بحرانیترین شرایط ممکن هدایت تیم ملی را، آن هم در دوران اوج شیوع ویروس کرونا، بر عهده گرفت. تیم ملی در مرحله ماقبل نهایی مقدماتی جام جهانی، با هدایت مارک ویلموتس مقابل عراق و بحرین شکست خورده بود و برای صعود به مرحله نهایی مقدماتی جام جهانی، راهی جز پیروزی در ۴ بازی برگشت که به صورت پیاپی مقابل کامبوج، هنگکنگ، بحرین و عراق برگزار میشد، نداشت. کار تیم ملی زمانی سختتر شد که بحرین به عنوان میزبان مرحله برگشت انتخاب شد، اما اسکوچیچ با ۴ پیروزی پیاپی تیم ملی را به مرحله نهایی مقدماتی جام جهانی رساند و سپس با کسب بردهای متوالی، سریعترین صعود تاریخ فوتبال ایران به جام جهانی را رقم زد.
برخلاف جام جهانی 2018 روسیه، فدراسیون فوتبال ایران که در این دوره با هدایت شهابالدین عزیزیخادم به کار خود ادامه میداد، هزینه زیادی برای صعود متحمل نشد و برخلاف دوره قبلی، پاداش خاصی هم برای رساندن تیم ملی به جام جهانی در قرارداد اسکوچیچ دیده نمیشد. در این شرایط، تنها مبلغی حدود ۲۰ هزار دلار برای رساندن تیم ملی به جام جهانی برای سرمربی وقت کروات تیم ملی در نظر گرفته شد و البته قرارداد این مربی هم حدود ۲۰۰ هزار دلار بود تا نهتنها سریعترین صعود، بلکه ارزانترین صعود تیم ملی به تاریخ جامهای جهانی نیز به نام دراگان اسکوچیچ ثبت شود.
پاداش قابل توجه امیر برای کدام موفقیت!
پیش از دیدار برابر نیوزیلند بود که برای نخستین بار به ماجرای پاداش مورد نظر امیر قلعهنویی برای رساندن تیم ملی به جام جهانی پرداختیم. در آن مقطع امیر قلعهنویی از مسئولان فدراسیون فوتبال خواسته بود تا بخش مهمی از درآمد حضور در جام جهانی را به او بدهند. او حتی تهدید کرده بود که اگر پولی به حسابش واریز نشود، روی نیمکت تیم ملی در بازی نخست نمینشیند. در این شرایط، مسئولان فدراسیون با وجود اینکه اجازه پرداخت دلاری به قلعهنویی را نداشتند، هر طور شده بود، مبلغ ۱۴۰ میلیارد تومان، معادل حدود 800 هزار دلار را در چند مرحله به حساب سرمربی تیم ملی واریز کردهاند. این اقدام حالا با توجه به نتایج تیم ملی در جام جهانی، مورد توجه رسانهها قرار گرفته و حتی آنهایی که پس از نتایج تیم ملی به حمایت از کادر فنی پرداخته بودند، این مبلغ متعجبشان کرده است.
کار کیروش سختتر بود یا اسکوچیچ یا قلعهنویی؟
در دورهای که کارلوس کیروش هدایت تیم ملی را بر عهده گرفت، حضور در جام جهانی یک دستاورد ویژه بود و اگر این اتفاق برای دو دوره پیاپی رخ میداد، موفقیتی تاریخی و یک ارزش افزوده، به حساب میآمد. در چنین شرایطی بود که سرمربی پرتغالی تیم ملی توانست در مذاکره با مهدی تاج، بندی را در قرارداد خود بگنجاند که در صورت رساندن تیم ملی به جام جهانی، پاداشی ۱۰ درصدی از محل درآمد تیم ملی در جام جهانی روسیه دریافت کند؛ پاداشی که البته بعدها گفته شد به ۲۰ درصد افزایش یافته است.
به دلیل نسلی که کیروش ساخته بود و همینطور دو صعودی که به جامهای جهانی ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ رقم خورده بود، کسی توجهی به عملکرد فوقالعاده دراگان اسکوچیچ در قامت سرمربی تیم ملی و مأموریت دشواری که از عهده آن برآمد، نداشت. حالا اما همه اذعان دارند که پاداش بسیار کوچکی برای یک موفقیت بزرگ اختصاص داده شد؛ پاداشی که منصفانه برای آن ماموریت نبود.
این روزها همه به پاداش قابل توجه امیر قلعهنویی توجه دارند و آن را با مبلغ ناچیزی که فدراسیون برای دراگان اسکوچیچ در نظر گرفته بود، مقایسه میکنند. این مقایسه بیدلیل هم نیست؛ ۲۰ هزار دلار کجا و ۸۰۰ هزار دلار کجا؟ آن هم در شرایطی که هیچیک بندی در قرارداد خود مبنی بر دریافت پاداش نداشتند و البته اسکوچیچ موفق شد تیم ملی را به آخرین جام جهانی ۳۲ تیمی برساند؛ جامی که سهمیه قاره آسیا ۴.۵ تیم بود. امیر قلعهنویی اما این موفقیت را در جام جهانی ۲۰۲۶ رقم زد؛ رقابتی که سهمیه آسیا به ۸.۵ تیم افزایش یافته بود و در نهایت هم با صعود عراق، ۹ تیم آسیایی در جام جهانی آمریکا حاضر شدند.
یکی از نقاط ضعف بزرگ فوتبال ایران و فدراسیون آن، نداشتن ساختار و استانداردهای مشخص برای موفقیت و ارزش نهادن به آن است. در چنین شرایطی، فردی مثل کیروش میتواند با استفاده از جایگاه شناختهشدهای که در دنیای فوتبال برای خود رقم زده، بندی را به قرارداد خود اضافه کند که سایر مربیانِ بانفوذ را هم وسوسه میکند تا از روابط خود برای دسترسی به آن استفاده کنند. بیشک اگر در آن دوره چنین بندی در قرارداد کیروش گنجانده نمیشد، امیر قلعهنویی هم ۸ سال بعد خواستار دریافت چنین مبلغ قابل توجهی نمیشد؛ مبالغی که بسیاری معتقدند میتوانست صرف رشد و توسعه فوتبال ایران شود و حالا به ویژه با دستاورد خاصی هم همراه نشده است!
