یادداشت فرید زکریا در فارن پالیسی:
چین هیچ کاری نکرد، اما برنده بزرگ جنگ ایران و آمریکا شد؛ چگونه؟
به اعتقاد فرید زکریا، چین طی سالهای گذشته با توسعه انرژی هستهای، افزایش ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر، گسترش خودروهای برقی و ایجاد ذخایر عظیم نفتی، خود را برای شوکهای احتمالی بازار انرژی آماده کرده بود.
فرید زکریا، مجری شبکه سیانان و ستوننویس روزنامه واشنگتنپست در یادداشتی نوشت: در حالی که جنگ ایران و اسرائیل در مقاطع مختلف شدت گرفته و سپس فروکش کرده، یک واقعیت بیش از گذشته خودنمایی میکند؛ چین بدون شلیک حتی یک گلوله، بیشترین منفعت را از این بحران برده است.
به گزارش فرارو به نقل از فارن پالسی، به اعتقاد فرید زکریا، پکن نه هزینه نظامی پرداخت، نه سرمایه سیاسی خود را خرج کرد، اما توانست جایگاه ژئوپلیتیکی، اقتصادی و دیپلماتیک خود را بیش از هر زمان دیگری تقویت کند.
زکریا تصریح کرد: این جنگ سه هدف راهبردی چین را با سرعت بیشتری پیش برد؛ کاهش وابستگی خاورمیانه به آمریکا، افزایش وابستگی جهان به فناوریهای چینی و تثبیت تصویر پکن بهعنوان قدرتی باثبات و قابل اتکا.
فاصله گرفتن خلیج فارس از آمریکا
وی افزود: برخلاف آمریکا، چین هرگز تلاش نکرد نقش ضامن امنیتی خاورمیانه را بر عهده بگیرد؛ زیرا چنین جایگاهی مستلزم تعهدات سنگین نظامی و مالی است. راهبرد پکن سادهتر بود؛ ترغیب کشورهای منطقه به ایجاد توازن در روابط خود و کاهش وابستگی انحصاری به واشنگتن.
به نوشته زکریا، عملکرد آمریکا در مدیریت جنگ و ناتوانی در جلوگیری از آسیبهای اقتصادی و امنیتی به متحدانش، بسیاری از کشورهای عربی را به بازنگری در سیاست خارجی خود سوق داده است. در این میان، اگرچه امارات بیش از گذشته به آمریکا و اسرائیل نزدیک شده، اما عربستان، قطر، عمان و حتی عراق و ترکیه به دنبال حفظ روابط با واشنگتن در کنار گسترش همکاری با ایران و چین هستند؛ الگویی که دقیقاً با منافع پکن همخوانی دارد.
چین؛ برنده بزرگ اقتصاد جنگ
با وجود آنکه چین حدود ۷۰ درصد نفت مورد نیاز خود را وارد میکند، این کشور توانست آثار بحران را بهتر از بسیاری از اقتصادهای جهان مدیریت کند. دلیل این موضوع، سرمایهگذاری بلندمدت پکن برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و تنوعبخشی به منابع انرژی است.
چین طی سالهای گذشته با توسعه انرژی هستهای، افزایش ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر، گسترش خودروهای برقی و ایجاد ذخایر عظیم نفتی، خود را برای شوکهای احتمالی بازار انرژی آماده کرده بود. به همین دلیل، در جریان جنگ نیز توانست واردات نفت خود را حدود چهار میلیون بشکه در روز کاهش دهد.
نویسنده معتقد است ناامنی انرژی در جهان، عملاً به تبلیغی رایگان برای صنایع راهبردی چین تبدیل شده است. افزایش تقاضا برای پنلهای خورشیدی، باتریهای لیتیومی، خودروهای برقی، توربینهای بادی و شبکههای برق، بازارهایی هستند که چین در آنها برتری محسوسی دارد.
بر اساس آمار منتشرشده، چین حدود ۹۱ درصد ظرفیت تولید پنلهای خورشیدی و ۸۹ درصد ظرفیت تولید باتریهای لیتیومیونی جهان را در اختیار دارد و در بسیاری از فناوریهای انرژی پاک نیز سهمی بیش از ۷۰ درصدی دارد.
گامی دیگر برای تضعیف سلطه دلار
از نگاه زکریا، جنگ ایران و اسرائیل روند فاصله گرفتن از دلار در مبادلات بینالمللی را نیز تقویت کرده است. گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد بخشی از مبادلات مرتبط با نفت و حملونقل دریایی، با یوان چین یا ارزهای دیجیتال انجام میشود؛ روندی که در بلندمدت میتواند جایگاه دلار در تجارت جهانی را با چالش بیشتری روبهرو کند.
آمریکا هزینه داد؛ چین سود برد
زکریا در پایان مینویسد دولت ترامپ این جنگ را با اهدافی بلندپروازانه از جمله تغییر حکومت ایران، نابودی برنامه هستهای، تضعیف توان موشکی و پایان دادن به نفوذ منطقهای تهران آغاز کرد، اما هیچیک از این اهداف بهطور پایدار محقق نشد.
در مقابل، آمریکا میلیاردها دلار هزینه نظامی پرداخت، بخشی از ذخایر تسلیحاتی خود را مصرف کرد، تمرکز راهبردیاش بر آسیا را کاهش داد و نگرانی متحدانش را افزایش داد. اما چین بدون ورود مستقیم به جنگ، خرید نفت ایران را ادامه داد، روابط خود با کشورهای عربی را حفظ کرد و از پذیرش هرگونه هزینه امنیتی اجتناب ورزید.
به باور نویسنده، در حالی که آمریکا طی ۲۵ سال گذشته درگیر مداخلات پرهزینه در خاورمیانه بوده، چین بیسروصدا قدرت اقتصادی، فناوری و نفوذ دیپلماتیک خود را گسترش داده است. از همین رو، اگرچه پکن نیز از تبعات اقتصادی جنگ بینصیب نمانده، اما در مقایسه با واشنگتن، برنده اصلی و خاموش این بحران به شمار میرود.
