بقایی: هیچ بندی از تفاهمنامه اجازه ایجاد مسیر موازی در تنگه هرمز را نمیداد / آمریکا تقریباً تمام بندهای تفاهم را نقض کرده است
سخنگوی وزارت خارجه گفت: این ایالات متحده بود که عملاً از همان روز نخست، این یادداشت تفاهم را نقض کرد. ما نیز از همان ابتدا بهصراحت اعلام کردیم که اصل حاکم بر این توافق، "تعهد در برابر تعهد" است؛ یعنی تا زمانی به تعهدات خود پایبند خواهیم بود که ایالات متحده نیز به تعهدات خود عمل کند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی تفصیلی با سلیمان احمد، فعال فضای مجازی، به تشریح آخرین وضعیت یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، دلایل توقف آن و پشتپرده کارزار نظامی ایالات متحده و اسرائیل در منطقه پرداخت.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: «ما هرگز آغازگر نقض هیچ تعهدی که پذیرفتهایم، نبودهایم؛ چه در مورد برجام که در سال ۲۰۱۸ توسط ایالات متحده نقض شد و ایران هرگز آن را لغو نکرد و چه اکنون در مورد یادداشت تفاهم حاضر.این ایالات متحده بود که عملاً از همان روز نخست، این یادداشت تفاهم را نقض کرد. ما نیز از همان ابتدا بهصراحت اعلام کردیم که اصل حاکم بر این توافق، "تعهد در برابر تعهد" است؛ یعنی تا زمانی به تعهدات خود پایبند خواهیم بود که ایالات متحده نیز به تعهدات خود عمل کند.»
او افزود: «از آنجا که آمریکا تعهدات خود را نقض کرد، ایران نیز دیگر نمیتواند به تعهدات خود عمل کند، زیرا این یک تعهد متقابل است. از هیچ کشور و حتی هیچ انسانی نمیتوان انتظار داشت که بهصورت یکجانبه به تعهدات خود پایبند بماند. بنابراین، ایالات متحده تعهدات خود را نقض کرده است و ما نیز بهروشنی اعلام کردهایم که تا زمانی که این نقض تعهدات ادامه داشته باشد، ایران قادر به اجرای تعهدات خود نخواهد بود.»
بقایی: هیچ بندی از تفاهمنامه به آمریکا اجازه نمیداد مسیر مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند
بقایی افزود: «اگر به متن این یادداشت تفاهم نگاه کنید، کاملاً روشن، شفاف و بدون ابهام است. در متن آمده است که ایران، با مشورت عمان، سازوکارهای لازم را برای مدیریت آینده این آبراه تدوین خواهد کرد و همچنین در این زمینه با سایر کشورهای منطقه نیز گفتوگو خواهد داشت. این دقیقاً همان کاری است که حتی پیش از امضای این یادداشت تفاهم نیز انجام میدادیم. ما با عمان روابط بسیار خوبی داریم و همواره در ارتباط نزدیک با مقامات عمانی بودهایم. همچنین با دیگر کشورهای منطقه نیز گفتوگو کردهایم. بر اساس این یادداشت تفاهم، یک دوره ۳۰ روزه در نظر گرفته شده بود تا اطمینان حاصل شود که تردد کشتیها به حالت عادی بازمیگردد و سازوکارهای لازم برای عبور ایمن آنها ایجاد میشود.»
وی ادامه داد: «اما در روز بیستویکم یا بیستودوم پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده تجاوز نظامی علیه ایران را آغاز کرد. بنابراین، آنها حتی اجازه ندادند این دوره ۳۰ روزه تکمیل شود تا بتوانیم سازوکارهای لازم برای عبور ایمن کشتیها را مستقر کنیم.در این بند هیچ نکتهای وجود ندارد که به ایالات متحده اجازه دهد مسیر موازی مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند. آنچه آنها انجام دادند، نقض تعهداتشان بود.آنها کشتیها را مجبور کردند از مسیر دیگری عبور کنند و عملاً مسیر هماهنگشده با ایران ــ که مسیر ایمن بود ــ را دور بزنند؛ آن هم در حالی که ما تمام اقدامات لازم را برای تضمین عبور ایمن کشتیها انجام داده بودیم.»
بقایی: اقدامات ما ناشی از رویکردی مسئولانه نسبت به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بود
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، گفت:«همانطور که میدانید، تنگه هرمز دو کشور ساحلی دارد؛ ایران و عمان. در جریان جنگی که آنها در ۲۸ فوریه آغاز کردند، از این آبراه برای تجاوز نظامی علیه ایران سوءاستفاده کردند. علاوه بر این، از بخشهایی از تنگه هرمز و همچنین از پایگاههای نظامی خود در کشورهای حوزه خلیج فارس برای تسهیل و اجرای حملات نظامی علیه ایران استفاده کردند.ما بهعنوان یکی از کشورهای ساحلی این آبراه، بر اساس حقوق بینالملل اختیار و حق داریم تدابیر لازم را اتخاذ کنیم تا از سوءاستفاده متجاوزان از این مسیر برای حمله به ایران و تهدید امنیت ملیمان جلوگیری شود. به همین دلیل، در گام نخست تصمیم گرفتیم محدودیتهایی برای عبور کشتیها اعمال کنیم.»
وی بیان کرد: «گذشته از آن، در شرایطی که حملات نظامی علیه ایران جریان داشت، اساساً عبور از این آبراه بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی، اقدامی پرخطر بود. بنابراین، اقدامات ما ناشی از رویکردی مسئولانه نسبت به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بود.ایالات متحده نیز در قالب همین یادداشت تفاهم پذیرفت که مدیریت آینده این آبراه توسط ایران، با مشورت عمان بهعنوان دیگر کشور ساحلی و همچنین از طریق گفتوگو با سایر کشورهای منطقه انجام شود.این روند بهخوبی در حال پیشرفت بود، تا زمانی که آنها تصمیم گرفتند کنترل این تنگه را خودشان در دست بگیرند.همانطور که گفتم، آنها عملاً تعهدات خود را نقض کردند، زیرا توافق مشترک این بود که مدیریت آینده این آبراه بر عهده ایران و عمان باشد.»
بقایی: جناحهایی در داخل دولت آمریکا مانع از اجرای تعهدات خودشان میشوند
اسماعیل بقائی افزود:«این نیز نمونه دیگری از بیصداقتی طرف مقابل بود. دلیل اینکه ما اصرار داشتیم لبنان در بند نخست این یادداشت تفاهم ذکر شود، این بود که این درگیریها را بههمپیوسته میدانستیم.ایالات متحده و البته اسرائیل ــ که مستقیماً لبنان را هدف حمله قرار میداد ــ پس از حمله به ایران در ۲۸ فوریه، جنگ در لبنان را نیز از سر گرفتند. به همین دلیل احساس مسئولیت میکردیم که هر اقدامی از دستمان برمیآید برای پایان دادن به جنگ در لبنان و حفاظت از تمامیت ارضی و حاکمیت این کشور انجام دهیم.به همین علت، اصرار داشتیم که پایان جنگ در لبنان بخشی از این یادداشت تفاهم باشد. ما نمیدانستیم که این تعهد دوجانبه قرار است تحت تأثیر روند دیگری قرار گیرد یا عملاً توسط فرآیند دیگری نادیده گرفته شود.»
سخنگو اظهار کرد: «با این حال، آنچه برای ما اهمیت دارد، پایان یافتن جنگ و خونریزی در لبنان است و این موضوع همچنان برای ما بسیار مهم است.ما در چارچوب همین روند، انعطاف لازم را نیز نشان دادیم و با پیشنهاد تشکیل سازوکاری موسوم به واحد کاهش تنش (De-confliction Cell) موافقت کردیم؛ سازوکاری که با مشارکت ایالات متحده، ایران، لبنان و دو کشور میانجی، یعنی قطر و پاکستان، تشکیل میشد.اما روند معرفی نمایندگان لبنان در این سازوکار کماکان در دست بررسی از سوی دولت آن کشور استبرداشت ما این است که این مسئله ناشی از اختلافات داخلی در ساختار دولت ایالات متحده است. به نظر میرسد جناحهای مختلفی در داخل دولت آمریکا وجود دارند که مانع از اجرای تعهداتی میشوند که خودشان در قالب این یادداشت تفاهم پذیرفتهاند.اما در نهایت، آنچه اهمیت دارد این است که دولت ایالات متحده به تعهدات خود در این یادداشت تفاهم عمل نکرده است و میتوانم به شما بگویم که تقریباً تکتک بخشهای این یادداشت تفاهم، طی یک هفته یا ده روز گذشته، از سوی ایالات متحده نقض شده است.»
بقایی: اسرائیل بدون جنگ نمیتواند به حیات خود ادامه دهد
اسماعیل بقائی افزود:«باید بند نخست این یادداشت تفاهم را در چارچوب شرایط منطقهای ببینید؛ منطقهای که به دلیل اقدامات مشترک ایالات متحده و اسرائیل، سالهاست گرفتار جنگ و بیثباتی شده است.اگر فقط به سه سال گذشته نگاه کنید، تقریباً همه جنگها از یک منشأ آغاز شدهاند؛ و آن، رژیم اسرائیل است.»
وی گفت: «این رژیم به چندین کشور حمله کرده است. به سوریه حمله کرده، به لبنان حمله کرده، در سرزمینهای اشغالی فلسطین مرتکب نسلکشی هولناکی شده و به ایران نیز حمله کرده است.بنابراین، اگر واقعاً خواهان صلح پایدار در منطقه هستیم، باید منشأ این جنگهای پایانناپذیر مهار شود. اگر به هشت دهه گذشته نگاه کنید، خواهید دید تنها رژیمی که پیوسته جنگ، خشونت و درگیری را بازتولید کرده، رژیم اسرائیل بوده است؛ گویی این رژیم بدون جنگ نمیتواند به حیات خود ادامه دهد.به نظر میرسد که قادر نیست در صلح زندگی کند و به همین دلیل، همواره در سراسر منطقه به ترویج خشونت، تروریسم و جنگ دامن میزند.»
