چند نکته درباره پیچیدگی آتشبس با امریکا
واقعیت این است که عمق اختلافات بین دو کشور و نحوه عملکرد ترامپ به شکلی هست که همه ارکان روابط را در بر میگیرد. آتشبس نیز از پیچیدگیهای خاص خودش برخوردار شده است.
حمید روشنایی در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: «اگرچه آتشبس به مفهوم توقف جنگ و فروکش کردن حملات دو کشور به یکدیگر است اما در جنگ ایران با ایالاتمتحده امریکا و رژیم صهیونیستی، آتشبس شکل دیگری به خود گرفته به این معنا که از «نه جنگ و نه صلح»، به «هم جنگ و هم صلح» رسیده است و در حینی که گفتوگوهای غیرمستقیم ادامه دارد، بمباران و نبرد هوایی و دریایی هم در حال انجام هست .
چرا شرایط آتشبس دو کشور به این مرحله از پیچیدگی رسیده است؟ واقعیت این است که عمق اختلافات بین دو کشور و نحوه عملکرد ترامپ به شکلی هست که همه ارکان روابط را در بر میگیرد. آتشبس نیز از پیچیدگیهای خاص خودش برخوردار شده است.
1- بیاعتمادی عمیق: بزرگترین مشکل در مذاکرات بین ایران و امریکا، بیاعتمادی است، زیرا حداقل در 2 مورد اخیر هنگام مذاکره، واشنگتن زیر میز زده و همه دستاوردها را از بین برده است. علاوه بر تاریخی از اتفاقاتی که موجب بیاعتمادی دوطرف گردیده، رفتار و گفتار ترامپ خود دلیل متقنی بر سوءظن است.
2- درک ترامپ از آتشبس: رییسجمهور امریکا در تعریف از آتشبس گفته است: آتشبس یعنی زمانی که با شدتِ ملایمتری شلیک میکنید! این درجه از فهم یک موضوع مهم، در قاموس هیچ دایرهالمعارفی نمیگنجد.
3- خواست ترامپ از صلح: رییسجمهور امریکا پس از آنکه نتوانست خواستههایش را با جنگ به دست آورد، به این نتیجه رسید که از طریق فشار سیاسی و دیپلماتیک حاصل نماید. او صلح را به معنای کسب خواستههایش از طریق فشار میداند.
4- مذاکره با بمب: شیوه دیپلماسی با قایقهای توپدار مربوط به قرنهای گذشته است اما آقای هگست، وزیر جنگ امریکا فکر میکند هنوز میتواند از آن استفاده نماید. وی بمباران را وسیلهای برای کمک به دیپلماسی دانسته است.
5- رژیم اسراییل: اگرچه موانع مهمی برای جلوگیری از حل و فصل بین ایران و امریکا هنگام آتشبس وجود دارد اما مهمترین مانع در راه توافق، رژیم صهیونیستی است. این رژیم که خواهان ادامه جنگ میباشد، با بهکارگیری ترفندهای مختلف تلاش میکند از هرگونه دستاورد مثبتی برای پایان یافتن جنگ، ممانعت نماید. باتوجه به اینکه به نظر میرسد نتانیاهو ابزاری برای فشار به ترامپ دارد و قرار است هر پیشرفتی در مذاکرات، با او تنظیم شود، کسب توافق بسیار سخت گردیده است.
6- شرایط لبنان: باتوجه به اینکه یکی از شروط ایران برای هرگونه آتشبس، تسری آن به همه منطقه به خصوص لبنان میباشد، رژیم صهیونیستی نیز تمام تلاش خود را میکند که یا لبنان را از این توافق مجزا نموده یا با ناامن کردن و ادامه جنگ در لبنان، هرگونه توافق را تخریب نماید.
7- درز اطلاعات توسط ترامپ: یکی از ویژگیهای رییسجمهور امریکا، بازی با اطلاعات محرمانه در رسانههاست. او که فکر میکند با لو دادن اطلاعات میتواند در سرتیتر رسانهها باقی بماند، گاهی روند و نتایج یک مذاکره را تخریب کرده و موجب مشکلات برای مذاکرهکنندگان میگردد. او خواستههای خود را به نام دستاورد آتشبس و مذاکره منتشر میکند و همین موجب برخی شکستها در زمان مذاکره میشود.
8- ارجحیت موضوعات: اهمیت موضوعات مورد مذاکره برای تهران و واشنگتن متفاوت است. ایران خواهان پایان محاصره دریایی، بازگرداندن اموال بلوکه شده، به رسمیت شناختن مدیریت ایران بر تنگه هرمز و... میباشد و امریکا نیز به دنبال به صفر رساندن غنیسازی ایران، بازگشایی تنگه هرمز، تخلیه مواد هستهای غنی شده به میزان 60درصد و... است. این تفاوت ارجحیت خواستهها، اگرچه طبیعی است اما موجب فاصله زیاد بین دادهها و خروجیهای مذاکرات میگردد.
9- مقاومت بر خواستهها: هر دوطرف مذاکرهکنندگان ایرانی و امریکایی بر انجام خواستههای خود تاکید و مقاومت دارند و این برگرفته شده از شرایط داخلی و بینالمللی آنهاست. در طرف ایرانی، مردمی که مشکلات جنگ و حضور در خیابان را تجریه کردهاند، حاضر نیستند از دستاوردهایشان عقبنشینی کنند و در طرف امریکایی نیز، ترامپ با سرزنش و فشار احزاب و گروهها و حتی دوستان خارجیاش مواجه است که او را به دلیل شروع جنگی بیحاصل مورد شماتت قرار میدهند، بنابراین به دست آوردن حداکثر خواستهها، برای دو طرف اهمیت بالایی دارد.
دلیل پیچیدگی مذاکرات ایران و امریکا در هر زمان این است که دوطرف فقط درباره توقف درگیریها صحبت نمیکنند، بلکه آنها باید مجموعهای از مسائل امنیتی، هستهای، اقتصادی و منطقهای را مورد گفتوگو قرار دهند و یافتن راهحلی برای 47 سال اختلاف و کشاکش، نمیتواند در یک زمان کوتاه صورت پذیرد.»
