توافق ترامپ با تهران و کابوس سیاسی نتانیاهو
ناگهان در خاورمیانه ورق برگشت
این گزارش از نزدیک شدن توافق ترامپ با ایران، بر بازگشایی تنگه هرمز، مهار مسیر هستهای ایران و نقش میانجیگرانه پاکستان و قطر تأکید دارد. ترامپ این توافق را متفاوت از توافق اوباما میداند و از امضای قریبالوقوع آن سخن میگوید. همزمان، اسرائیل و نتانیاهو نگراناند که توافق بدون مهار موشکها، حزبالله و داراییهای ایران، تهران را تقویت کند و به شکست سیاسی تلآویو تبدیل شود.
فرارو- دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از نزدیک بودن امضای یک توافق با ایران خبر داده و گفته است این توافق روز یکشنبه امضا خواهد شد. او تأکید کرده که بلافاصله پس از امضای این توافق، تنگه هرمز به روی همه کشورها باز خواهد شد.
به گزارش فرارو، ترامپ در پیامی در پلتفرم «تروث سوشال» نوشته است که رابطه واشنگتن با تهران حالا «کاملاً متفاوت و بهتر» از دوره دولتهای قبلی شده است. او با مقایسه این توافق با توافق هستهای دوران باراک اوباما، گفته است در توافق تازه هیچ پولی مبادله نخواهد شد و مدعی شده که رویکرد دولت او مانع هرگونه مسیر ایران به سوی سلاح هستهای خواهد شد.
رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از پیام خود گفته است که وقتی شرایط آرامتر شود، آمریکا وارد مرحله تازهای خواهد شد و به گفته او، غبار هستهای دفنشده در اعماق کوههای گرانیتی را استخراج، رقیق و نابود خواهد کرد.
ترامپ توضیح داده که این روند میتواند هم در ایران و هم در آمریکا انجام شود. او همچنین از تمایل خود برای همکاری بلندمدت با ایران و کل خاورمیانه سخن گفته و ابراز امیدواری کرده است که اجرای توافق سریع، آسان و روان پیش برود. با این حال، ترامپ همزمان هشدار داده که اگر این روند مطابق انتظار پیش نرود، واشنگتن گزینه نهایی را در اختیار دارد؛ گزینهای که به گفته او امیدوار است هرگز دوباره استفاده نشود.
ترامپ در ادامه، توافق هستهای دوران اوباما را بهشدت نقد کرده و آن را مسیری هموار به سوی دستیابی به سلاح هستهای توصیف کرده است. او در مقابل، توافقی را که خودش مدنظر دارد، دیوار بازدارنده در برابر هرگونه سلاح هستهای نامیده و تأکید کرده است که ایران دیگر نه خواهان دستیابی به سلاح هستهای است و نه از هیچ مسیر دیگری به آن دست خواهد یافت.
پیام شهباز شریف و افزایش گمانهزنیها درباره توافق قریبالوقوع
بازنشر پیام شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان از سوی دونالد ترامپ، نشانه تازهای از افزایش تحرکات دیپلماتیک پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا تلقی شده است. شهباز شریف در این پیام از نزدیک شدن واشنگتن و تهران به توافق سخن گفته بود؛ موضوعی که در فضای پرتنش منطقه، توجه ناظران سیاسی را به مسیر مذاکرات جلب کرده است.
دفتر نخستوزیری پاکستان نیز در بیانیهای اعلام کرده است که شهباز شریف در تماس تلفنی با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر گفته است ایالات متحده و ایران برای امضای توافق صلح در آیندهای نزدیک آماده هستند. این موضع در حالی مطرح میشود که پاکستان در روزهای اخیر نقش میانجی را در بحران میان تهران و واشنگتن پررنگتر کرده است.
شهباز شریف پیشتر در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشته بود که ایران و آمریکا «بیش از هر زمان دیگری» به توافق نزدیک شدهاند و احتمال داده بود که مذاکرات ظرف بیستوچهار ساعت آینده به نتیجه برسد. او همچنین گفته بود پاکستان برای امضای الکترونیکی فوری توافق آماده است و پس از آن، گفتوگوهای فنی میتواند در هفته آینده آغاز شود.
فضای خوشبینی، البته، با احتیاط دیپلماتیک همراه است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تأکید کرده است که سخن گفتن از توافق نهایی هنوز زود است و تا زمانی که همه مسائل مورد اختلاف حل نشود، نمیتوان از توافق اولیه با آمریکا سخن گفت. او در عین حال گفته است که اگر مراحل پایانی تکمیل شود، توافق به سرعت اعلام خواهد شد.
در سوی مقابل، یک مقام ارشد آمریکایی احتمال دستیابی به توافق طی روزهای آینده را بین ۸۰ تا ۸۵ درصد ارزیابی کرده و گفته است مذاکرات به «خط پایان» بسیار نزدیک شده است.
خشم پنهان تلآویو از مسیر تازه دیپلماسی واشنگتن
گزارشها درباره توافق احتمالی میان آمریکا و ایران، موجی از نگرانی در محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل ایجاد کرده است. یک منبع بلندپایه اسرائیلی در گفتوگو با وبسایت «المانیتور» این توافق احتمالی را از نگاه تلآویو یک فاجعه کامل توصیف کرده و گفته است رهبری اسرائیل هنوز از جزئیات واقعی این تفاهم آگاه نیست.
به گفته این منبع، نزدیکان بنیامین نتانیاهو همراه با مقامهای ارشد دولتی و نظامی، حالا گزارشهای رسانهای را با دقت دنبال میکنند تا از میان آنها تصویری روشنتر از محتوای یادداشت تفاهم احتمالی به دست آورند. این وضعیت نشان میدهد که حتی در بالاترین سطح تصمیمگیری اسرائیل نیز ابهام درباره بندهای توافق احتمالی همچنان جدی است.
بر اساس گزارشهای رسانههای آمریکایی، یکی از مهمترین نگرانیهای اسرائیل به سرنوشت ذخایر اورانیوم ایران مربوط میشود.
منبع اسرائیلی همچنین گفته است توافق احتمالی هیچ محدودیت روشنی بر تولید موشکهای بالستیک ایران اعمال نمیکند و به حمایت تهران از گروههای همسو در مرزهای اسرائیل، از جمله حماس و حزبالله، نمیپردازد. از نگاه تلآویو، همین خلأ میتواند توافق را به ابزاری برای تقویت موقعیت ایران پس از جنگ تبدیل کند.
نگرانی دیگر اسرائیل به احتمال رفع تحریمهای آمریکا علیه ایران بازمیگردد. گزارشها حاکی از آن است که سند پیشنهادی میتواند دسترسی تهران به میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده را ممکن سازد؛ موضوعی که از دید منتقدان اسرائیلی، به جمهوری اسلامی امکان بازسازی توان مالی و تقویت ظرفیتهای منطقهای خود را میدهد.
یک منبع اسرائیلی در توصیف تغییر رفتار ایران گفته است تهران شاید دیگر مانند گذشته از واکنش آمریکا هراس نداشته باشد. او با اشاره به دو کارزار نظامی بزرگ اسرائیلی-آمریکایی علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد۱۴۰۴) و سال جاری گفته است ایران اکنون طوری رفتار میکند که انگار پیروز میدان است و این واشنگتن است که برای رسیدن به آتشبس تلاش میکند.
همزمان، یک دیپلمات بلندپایه اسرائیلی هشدار داده است که اگر توافق احتمالی شامل لبنان هم بشود و اسرائیل را به توقف حملات علیه حزبالله یا خروج از جنوب لبنان وادار کند، نتیجه آن برای تلآویو «شکست کامل» خواهد بود. او گفته است اگر دشمنان اسرائیل پس از این جنگ با ترس کمتر از میدان خارج شوند، اصل ماجراجویی نظامی زیر سؤال میرود؛ زیرا تواناییها را میتوان دوباره ساخت، اما بازگرداندن ترس از اسرائیل آسان نخواهد بود.
نتانیاهو زیر فشار توافق قریبالوقوع ترامپ با ایران
توافق قریبالوقوع دونالد ترامپ با ایران، برای بنیامین نتانیاهو به یک بحران سیاسی و راهبردی تبدیل شده است. وبسایت «اکسیوس» گزارش داده که رئیسجمهور آمریکا در تماس تلفنی با نخستوزیر اسرائیل، او را در جریان نزدیک بودن امضای توافق قرار داده و تأکید کرده است که زمان پایان دادن به جنگ با ایران فرا رسیده است.
برای نتانیاهو، چنین پایانی با تصویری که از آغاز جنگ در ذهن داشت، فاصله زیادی دارد. او زمانی در کنار ترامپ وارد جنگ با ایران شد که تصور میکرد این درگیری میتواند به تغییر نظام در تهران کمک کند. اما حالا، تنها چهار ماه مانده به انتخابات، با توافقی روبهرو است که نه اهداف اعلامی او را محقق کرده و نه تصویر پیروزی مورد نظرش را برای افکار عمومی اسرائیل ساخته است.
اکسیوس نوشته است که امضای توافق برای پایان دادن به جنگ، بدون تحقق اهداف نتانیاهو، میتواند ضربهای سنگین به جایگاه سیاسی او وارد کند. رقبای داخلی او هم از همین نقطه فشار استفاده میکنند و میگویند نتانیاهو با پذیرش شروط ترامپ، اسرائیل را به بازیگری تابع در برابر تصمیمهای واشنگتن تبدیل کرده است.
تنش میان تلآویو و واشنگتن زمانی آشکارتر شد که نتانیاهو در ابتدای هفته قصد داشت حملاتی گسترده علیه تأسیسات انرژی و زیرساختهای ایران انجام دهد، اما ترامپ در آخرین لحظه او را متوقف کرد. از آن زمان، نخستوزیر اسرائیل تا حد زیادی از روند مذاکرات کنار مانده و برای دریافت اطلاعات درباره گفتوگوهای ترامپ با ایران، به متحدان خود در واشنگتن رجوع کرده است.
اعلام ترامپ درباره دستیابی به توافق نیز نتانیاهو را غافلگیر کرد. با این حال، هنگامی که ترامپ یک ساعت بعد با او تماس گرفت، نخستوزیر اسرائیل اعتراض تندی مطرح نکرد. به گفته یک منبع آگاه، نتانیاهو به ترامپ گفته است به او اعتماد دارد که نگرانیهای مشترک درباره برنامه هستهای ایران در توافق نهایی لحاظ شود.
در ظاهر، مقامهای اسرائیلی از انتقاد علنی از ترامپ پرهیز میکنند، اما در پشت پرده نسبت به توافق با ایران تردیدهای جدی دارند. نگرانی اصلی تلآویو این است که تهران پس از امضای توافق و پایان جنگ، در مذاکرات وقتکشی کند و بدون دادن امتیاز واقعی در پرونده هستهای، از مزایای کاهش تنش و فروش نفت بهره ببرد.
یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل، گفته است ترامپ بر اساس برداشت خود از منافع آمریکا به دنبال توافق است. با این حال، او تأکید کرده است که اسرائیل انتظار دارد رئیسجمهور آمریکا به اصول مشترک درباره برنامه هستهای ایران، موشکها و گروههای وابسته به تهران پایبند بماند. کاتس همچنین مدعی شده است اسرائیل توان اقدام مستقل برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را حفظ کرده است.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، واشنگتن معتقد است وقتی اسرائیلیها متن کامل توافق را ببینند و درک کنند که ایران باید به تعهدات خود عمل کند، نگرانیهایشان کاهش خواهد یافت. با این حال، برای نتانیاهو، اصل ماجرا همچنان پابرجاست: توافقی که ترامپ آن را پایان جنگ میداند، میتواند در داخل اسرائیل به نماد شکست سیاسی او تبدیل شود.
