دستور کار عراقچی در هند چیست؟

محمد فتحعلی، سفیر ایران در هند در مورد دستور کار سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در دهلی نو برای شرکت در نشست وزرای خارجه بریکس می‌گوید: «هند به عنوان یکی از قدرت‌های بزرگ اقتصادی جهان، صدای مؤثر جنوب جهانی و کشوری برخوردار از پیشینه عمیق تمدنی، می‌تواند نقشی مهم در تقویت همکاری‌های چندجانبه و ایجاد اجماع میان اعضای بریکس ایفا کند.»

به گزارش ایرنا،   مشروح این گفت و گو  را بخوانید:

سفر وزیر خارجه به دهلی در مقطع بسیار حساس و مهمی صورت می‌گیرد و البته می دانیم که این سفر به بهانه نشست وزرای خارجه عضو گروه بریکس انجام می شود. به عنوان سوال نخست بفرمائید که دستور کار وزیر خارجه در این سفر چیست؟

سفر وزیر محترم امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به دهلی نو در مقطع بسیار مهم و حساسی در سطح تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی انجام می‌شود و همان‌گونه که اشاره کردید، این سفر در چارچوب نشست وزرای خارجه کشورهای عضو بریکس صورت می‌گیرد. جمهوری اسلامی ایران برای بریکس جایگاه ویژه‌ای قائل است و این سازوکار را ظرفیتی مهم برای تقویت چندجانبه‌گرایی، توسعه همکاری‌های اقتصادی و ایجاد توازن بیشتر در مناسبات بین‌المللی می‌داند. طبیعی است که حضور وزیر محترم امور خارجه کشورمان در این اجلاس فرصت مناسبی برای تبادل نظر درباره مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و جهانی و نیز گسترش همکاری‌ها میان کشورهای عضو خواهد بود.

در جریان این سفر، وزیر محترم علاوه بر حضور و سخنرانی در نشست وزرای خارجه بریکس، دیدارها و رایزنی‌هایی با مقامات عالی‌رتبه هند و همچنین همتایان خود از کشورهای عضو خواهند داشت. در این دیدارها، موضوعات دوجانبه، همکاری‌های اقتصادی و تجاری، مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی و راه‌های توسعه مناسبات مورد بحث و تبادل نظر قرار خواهد گرفت. همچنین برنامه‌هایی در حوزه فرهنگی و رسانه‌ای نیز پیش‌بینی شده است که در راستای تقویت روابط مردمی و افزایش شناخت متقابل میان دو کشور اهمیت دارد.

این سفر هم‌زمان با بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر خردمند و حکیم بزرگ ایران، انجام می‌شود؛ برگزاری روز بزرگداشت فردوسی و پاسداشت زبان فارسی از جمله این برنامه‌هاست. شخصیتی که آموزه‌های او همچنان برای جهان امروز الهام‌بخش است. فردوسی، که این بیت جاودانه «توانا بود هر که دانا بود» را برای ما به یادگار گذاشته، از کودکی در ذهن و ضمیر جمعی ما ایرانیان حضور داشته و به ما آموخته است که توانایی و قدرت حقیقی نه در تخریب و برتری‌جویی، بلکه در دانایی، خردورزی و مسئولیت‌پذیری معنا می‌یابد. این پیام، امروز بیش از هر زمان دیگری برای نظام بین‌الملل موضوعیت دارد.

ما معتقدیم جهان امروز بیش از هر چیز نیازمند بازگشت به عقلانیت تمدنی است؛ عقلانیتی که قدرت را نه ابزار سلطه، بلکه وسیله‌ای برای تأمین صلح، ثبات و پیشرفت مشترک می‌داند. ایران و هند به عنوان دو تمدن کهن، هر دو از این میراث ارزشمند برخوردارند و می‌توانند در کنار یکدیگر، در ترویج چنین نگاهی در مناسبات بین‌المللی نقش‌آفرینی کنند. همان‌گونه که در سنت فکری فردوسی، خرد زیربنای اقتدار و شرط آبادانی است، در عرصه روابط بین‌الملل نیز تنها دانایی، گفت‌وگو و تدبیر است که می‌تواند ضامن امنیت و ثبات پایدار باشد.

شما پیش از این در مصاحبه ای با اشاره به ریاست هند بر گروه بریکس، نقش دهلی‌نو را در ایجاد اجماع و تقویت ثبات منطقه‌ای مهم ارزیابی کرده بودید. در همین زمینه می فرمائید که انتظارهای ایران از بریکس بخصوص در مقطع فعلی که غرب آسیا در نتیجه اقدام های امریکا و اسرائیل ناامن شده چیست؟ چه ظرفیت هایی برای این نهاد چندجانبه قائل هستید؟

جمهوری اسلامی ایران برای نقش هند در بریکس اهمیت ویژه‌ای قائل است. هند به عنوان یکی از قدرت‌های بزرگ اقتصادی جهان، صدای مؤثر جنوب جهانی و کشوری برخوردار از پیشینه عمیق تمدنی، می‌تواند نقشی مهم در تقویت همکاری‌های چندجانبه و ایجاد اجماع میان اعضای بریکس ایفا کند.

انتظار طبیعی ما این است که کشورهای عضو بریکس، موضعی روشن، متوازن و مسئولانه در قبال تحولات اخیر اتخاذ و اقدامات مغایر با حقوق بین‌الملل و تهدیدکننده ثبات منطقه را محکوم کنند.ما معتقدیم بریکس امروز بیش از هر زمان دیگری می‌تواند بستری برای تقویت چندجانبه‌گرایی، حمایت از نظم عادلانه‌تر بین‌المللی و دفاع از منافع کشورهای در حال توسعه باشد و در این مسیر، نقش فعال هند بسیار حائز اهمیت است.

در شرایط کنونی که منطقه غرب آسیا در نتیجه اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی با ناامنی و بی‌ثباتی مواجه شده، انتظار طبیعی ما این است که کشورهای عضو بریکس با الهام از همین عقلانیت و مسئولیت‌پذیری تاریخی، موضعی روشن، متوازن و مسئولانه در قبال این تحولات اتخاذ کنند و اقدامات مغایر با حقوق بین‌الملل و تهدیدکننده ثبات منطقه را محکوم نمایند.

البته روشن است که در میان اعضای بریکس درباره برخی موضوعات اختلاف‌نظرها و ملاحظات متفاوتی وجود دارد، اما جمهوری اسلامی ایران تلاش خواهد کرد در رایزنی‌های خود، ضمن تبیین نگرانی‌های مشروع ملت‌های منطقه، بر ضرورت توقف اقدامات تنش‌زا و حرکت به سمت گفت‌وگو، آرامش و ثبات پایدار تأکید کند.

جدا از بحث شرکت در نشست وزرای خارجه بریکس، هفتادمین سالگرد روابط ایران و هند را هم می گذرانیم. به عنوان سفیر ایران در دهلی می‌فرمائید که اولویت های ایران در رابطه با هند چه محورهایی را به ترتیب اولویت شامل می شود؟

امروز روابط بین الملل بیش از هر چیزی به عقلانیت تمدنی نیاز دارد. روابط ایران و هند دارای سابقه‌ای تاریخی، تمدنی و فرهنگی است و امروز که هفتادمین سالگرد روابط دیپلماتیک دو کشور را پشت سر می‌گذاریم، طبیعی است که نگاه ما به آینده این روابط، نگاهی راهبردی و بلندمدت باشد.

در کنار همکاری‌های اقتصادی، توسعه بندر چابهار از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. چابهار نه تنها یک پروژه اقتصادی، بلکه نمادی از همکاری راهبردی ایران و هند و پلی برای اتصال منطقه به آسیای مرکزی و فراتر از آن محسوب می‌شود. همچنین همکاری‌های علمی و فناوری، تبادل تجربیات در حوزه‌های نوآورانه، همکاری‌های دانشگاهی و توسعه تعاملات فرهنگی و روابط مردم با مردم، از دیگر محورهای مهم مورد توجه دو کشور است.

ایران و هند همچنین در زمینه مقابله با تروریسم و افراط‌گرایی، منافع و نگرانی‌های مشترکی دارند و گفت‌وگوها و همکاری‌های امنیتی و دفاعی میان دو کشور می‌تواند به تقویت ثبات و امنیت منطقه کمک کند. در این چارچوب، همکاری‌های نظامی و دفاعی، به‌ویژه در حوزه دریایی و امنیت دریانوردی، از جمله زمینه‌های قابل توجه در روابط دوجانبه به شمار می‌رود.

وظیفه ما این است که با شناسایی مزیت های نسبی خود به طرف هندی ظرفیت روابط را بهبود ببخشیم. در طول جنگ تحمیلی رمضان وزرای خارجه دو کشور 6 مکالمه تلفنی داشتند و 2 مکالمه تلفنی نیز میان جناب آقای دکتر پزشکیان و جناب آقای مودی، نخست وزیر هند انجام شد. ما در حوزه اقتصادی ظرفیت بسیار بالایی داریم.

دولت هند در سند آموزشی خود زبان فارسی را به عنوان یکی از 9 زبان کلاسیک هند به رسمیت شناخته است. اینها زمینه‌های مهمی است که در توسعه روابط دو کشور باید در نظر گرفته شوند.

جمهوری اسلامی ایران، هند را یکی از شرکای مهم خود در آسیا می‌داند و معتقد است ظرفیت‌های فراوانی برای گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف میان دو کشور وجود دارد. در این چارچوب، توسعه همکاری‌های اقتصادی و تجاری بدون تردید یکی از مهم‌ترین اولویت‌های دو طرف است و ما امیدواریم با استفاده از ظرفیت‌های موجود، سطح مبادلات اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های مشترک بیش از پیش افزایش یابد.

از زمان آغاز جنگ تحمیلی، در فضای مجازی صحبت از کمک هایی شده که مردم هند راهی ایران کردند و یا حرف از محموله های دارویی شده که به تهران رسیده است. جزئیات بیشتری در این خصوص وجود دارد که با ما به اشتراک بگذارید؟

در طول جنگ تحمیلی، مردم هند به خوبی نشان دادند که دوستان روزهای سخت ما هستند. در هفته‌ها و ماه‌های گذشته، شاهد ابراز همدلی و همبستگی گسترده اقشار مختلف مردم هند با ملت ایران بودیم و تصاویر مربوط به جمع‌آوری کمک‌های مردمی در شهرهای مختلف هند، برای ما بسیار ارزشمند و تأثیرگذار بود. این اقدامات، نشانه‌ای روشن از وفاداری، محبت و علاقه مردم هند به ملت ایران و همچنین احترام و ارادت آنان به رهبر شهید انقلاب اسلامی بود. ما این همراهی صمیمانه را هرگز فراموش نخواهیم کرد و یک بار دیگر از مردم و دولت هند بابت این حمایت‌ها و ابراز همبستگی صمیمانه قدردانی می‌کنیم.

در خصوص کمک‌های دارویی و پزشکی نیز خوشبختانه همکاری‌ها و کمک‌های مردمی ادامه داشته است. تا این لحظه بیش از ۶۵ تن دارو و تجهیزات پزشکی در چهار مرحله به ایران ارسال شده که بخش قابل توجهی از آن با کمک‌ها و مشارکت‌های مردمی تهیه شده است. این کمک‌ها شامل داروهای ضروری، تجهیزات پزشکی و اقلام مورد نیاز مراکز درمانی بوده و روند ارسال و جمع‌آوری کمک‌ها همچنان ادامه دارد. این سطح از همدلی و همکاری انسانی، نشان‌دهنده عمق روابط دوستانه و تاریخی میان دو ملت ایران و هند است.

 یکی از مسائلی که تا حدودی رابطه اقتصادی و تجاری رو به رشد ایران و هند را در سالهای اخیر تحت تاثیر قرار داده تحریم های یکجانبه امریکا است. طبیعتا دهلی نو تلاش هایی را برای حفظ این رابطه انجام داده اما شما به عنوان سفیر ما می فرمائید که این رابطه تا چه اندازه از این مساله تاثیر گرفته و چه راهکارهایی برای مقابله با ان صورت گرفته است؟

بدون تردید تحریم‌های یکجانبه آمریکا در سال‌های اخیر بر روند همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان ایران و هند تأثیرگذار بوده است. اما با این حال، باید تأکید کنم که دولت هند همواره تلاش‌های قابل توجهی برای حفظ و ادامه این روابط انجام داده و در مقاطع مختلف نیز برای تمدید معافیت‌های تحریمی به ویژه تحریم های مرتبط با پروژه بندر چابهار رایزنی‌های گسترده‌ای با طرف آمریکایی داشته است. این موضوع نشان می‌دهد که دهلی نو اهمیت ویژه‌ای برای روابط با جمهوری اسلامی ایران و نقش راهبردی چابهار در اتصال منطقه‌ای و توسعه همکاری‌های اقتصادی قائل است.

البته واقعیت این است که این تحریم‌ها، هرچند نتوانسته‌اند همکاری‌های دو کشور را متوقف کنند، اما بر سرعت، حجم و روند توسعه این همکاری‌ها اثر گذاشته‌اند و در برخی حوزه‌ها موانع و محدودیت‌هایی ایجاد کرده‌اند. با این وجود، جمهوری اسلامی ایران و دوستان هندی ما همواره تلاش کرده‌اند راهکارهای عملی و سازوکارهای مناسبی برای کاهش آثار این محدودیت‌ها پیدا کنند. خوشبختانه گفت‌وگوها و همکاری‌ها در این زمینه ادامه دارد و دو طرف با اراده سیاسی موجود، در حال پیشبرد پروژه‌ها و توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های مختلف هستند.