کلید حل مناقشه ایران و آمریکا

فرارو-  دونالد ترامپ مدعی شده که گرچه در جریان چارچوب‌ها و مفاهیم توافق با ایران قرار گرفته اما بعید است با طرح ایران موافقت کند. وی در اظهار نظر دیگری تاکید کرده که محاصره بنادر ایران، بسیار دوستانه است و حتی این احتمال هم وجود دارد که درگیری جدیدی رخ دهد. 

به گزارش فرارو، ادامه شرایط محاصره دریایی از دید برخی تحلیلگران سیاست خارجی تبعاتی جدی خواهد داشت و این در حالیست که گرچه ایران پیشنهادات خود را در پاسخ به طرح ایالات متحده ارائه کرده، اما افق مذاکرات همچنان مبهم است. دکتر غلامرضا کریمی، استاد روابط بین الملل و رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوعات پرداخته و شرایط موجود را تحلیل کرده است: 

در شرایط فعلی بیشترین ضرر متوجه ما خواهد بود

 غلامرضا کریمی به فرارو گفت: «با توجه به شرایط خاصی که بعد از جنگ فراهم شده و یک آتش بس شکننده برقرار است، وضعیت تعلیق ادامه خواهد یافت و در کوتاه مدت به سمت تنشی نخواهد رفت که منتهی به جنگ شود. گرچه هم طرف ایرانی و هم طرف آمریکایی برای تشدید تنش آماده‌اند. درواقع هر حمله‌ای رخ دهد، پاسخ‌های سنگینی رد و بدل خواهد شد. اما طرفین فعلاً در موقعیتی قرار دارند که تمایلی به سمت تشدید تنش و شروع جنگ ندارند. با این حال، سفر پیش روی نتانیاهو به واشنگتن می‌تواند معادله را تا حدودی تغییر دهد. از نظر اسرائیل، برقراری هر نوع توافقی بین ایران و آمریکا در شرایط موجود به ضرر اسرائیل است و به نوعی قدرت بازدارندگی ایران را تقویت می‌کند. اکنون وضعیت موجود به این شکل است که یک آتش‌بس شکننده فراهم شده و ایران به یک اهرم ارزنده؛ «مدیریت و کنترل تنگه هرمز»، دست پیدا کرده و آمریکا برای خنثی کردن این اهرم قدرتمند ایران، به محاصره دریایی دست زده که احتمال دارد به محاصره خشکی هم گسترش پیدا کند. آمریکا در تلاش است اثر بسته شدن تنگه هرمز را حداقل برای ایران، تضعیف کند. بنابراین تداوم وضعیت موجود بیشتر به ضرر ایران است.»

وی افزود: «معادلاتی که در صحنه بین‌المللی در حال انجام است، نشان می‌دهد برخی کشورها ضرر زیادی نمی‌کنند. برای مثال آمریکا بخشی از نفت خود را صادر می‌کند، همچنین شرایط موجود به نفع روسیه است چرا که موفق شده نفت خود را با قیمتی بالاتر به فروش برساند. البته اروپا و چین تا حدودی ضرر کرده‌اند اما با ادامه وضعیت موجود بیشترین ضرر متوجه ما خواهد بود و به همین دلیل ایران پیشنهاد آمریکا را مبنی بر تداوم ۲ ماهه آتش بس نپذیرفته است و درخواست کرده حداکثر ظرف ۱ ماه توافقی حاصل شود. بر همین اساس به نظر می‌رسد باید گام‌هایی جدی و عملی به سمت توافق برداشته شود.» 

باید به سمت مذاکرات مستقیم و محرمانه حرکت کنیم

این استاد علوم سیاسی در خصوص شرایط داخل کشور گفت: «درون ایران چالش‌هایی آشکار وجود دارد. آن حمایتی که آحاد مردم در دوران جنگ از نظامیان داشتند اکنون در دوره آتش بس، نثار مذاکره کنندگان نمی‌شود. با توجه به حاکم بودن رویکردهای انقلابی، عده‌ای معتقدند هرگونه حرکت آشتی‌جویانه و مبتنی بر سازش با آمریکا، یک حرکت خلاف مصالح کشور و خلاف مصالح ارزش‌های انقلابی کشور است و در نتیجه نوعی شک و دوگانگی ایجاد شده و مطالبه‌ای شکل گرفته که هر نوع مذاکره و هر نوع ارسال پیشنهاد از سوی ایران به آمریکا، به صورت عمومی برای مردم اعلام شود. این نوع مطالبه خلاف هر نوع مذاکره بین المللی است که می‌خواهد دیوار بلند بی‌اعتمادی ۴۸ساله را بین دو کشور رفع کند. وقتی تضادهای عمیقی بین دو کشور وجود دارد، امکان این که با مذاکرات باز و در فضای مجازی بتوان کار را پیش برد، وجود ندارد. بنابراین، به نظر می‌رسد اگر ایران بخواهد توافقاتی رو به جلو، ظرف کمتر از یک ماه داشته باشد، باید به سمت «مذاکرات مستقیم و محرمانه» حرکت کند.»

وی افزود: «هر یک از کشورهای منطقه خاورمیانه، تحفظ‌هایی در خصوص انجام توافق بین ایران و آمریکا دارند. درواقع، هیچکدام خوشحال نمی‌شوند که تنش‌های قریب به ۵۰ساله بین ایران و آمریکا در پرتو یک توافق برطرف شود. در راس این کشورها اسرائیل قرار دارد اما حتی برخی از کشورهای منطقه از جمله ترکیه، عربستان، امارات و بسیاری دیگر نیز گرچه ترجیح می‌دهند جنگ دیگری در منطقه به راه نیفتد اما حاضر نیستند تمام اختلافاتی را که بین ایران و آمریکا وجود داشته در سایه توافق رفع شود. به همین دلیل، با وجود این که حرکات میانجیگرانه بسیار خوب است، اما اگر در درون نظام این اجماع صورت بگیرد که اعتماد کامل به تیم مذاکره کننده شکل بگیرد و برحسب مصالح کشور و مقتضیات موجود، مذاکرات مستقیم و بی‌واسطه محرمانه‌ای با طرف مقابل داشته باشیم، شرایط کاملا تغییر خواهد کرد. با کشاندن پای رسانه‌ها به اخبار مذاکرات یا اعلام عمومی، مشکلات حل نخواهد شد. البته یک سمت ماجرا هم ترامپ است که بی‌محابا و مدام توییت می‌زند، اما وی در حال روایت‌سازی برای پیشبرد منافع خود است. به اعتقاد من در سایه مذاکرات محرمانه و در شرایط فعلی، امکان حل مخاصمه موجود وجود دارد و می‌توان به سمت توافق حرکت کرد.» 

می‌توان 5 تا 10 روز مذاکرات فشرده انجام داد / چالش اصلی کشور، اقتصاد است

رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی در خصوص روش‌های موفقیت مذاکرات ایران و آمریکا گفت: «تاکید من بر این است که اگر بستر لازم برای اجماع پیرامون مذاکره و توافق در ایران به خوبی شکل بگیرد و این اراده وجود داشته باشد که در مذاکرات پیوسته و محرمانه، شرکت کنیم، می‌توانیم طی ۵ الی ۱۰ روز مذاکراتی فشرده انجام دهیم و تک تک محورهایی را که محل اختلاف است، به شکل گسترده بررسی و حل کنیم. پیام دادن و دریافت کردن پیام از طریق واسطه، نه تنها دو ماه محاصره دریایی ترامپ را تمدید می‌کند، بلکه خطرات و صدمات بیشتری برای ایران ایجاد می‌کند. در حال حاضر، چالش اصلی کشور، چالش اقتصادی است. به هر حال باید مسئله تورم و فشار اقتصادی بر اقشار محروم را نیز مدنظر داشته باشیم. این موارد در چارچوب یک توافق عادلانه و مناسب، قابلیت حل شدن دارد. بنابراین بستر داخلی باید فراهم شود که مذاکراتی متفاوت نسبت به گذشته جریان پیدا کند.»