دیپلماسی بهتر است یا جنگ؟!
جنگ، روحیه حماسی یک کشور را زنده میکند و به آن، شور و حیات میبخشد. ملتها در زمان جنگ متحدتر میشوند و نسبت به هم مهربانتر و دلسوزتر میگردند. بسیاری از خلاقیتها و کارهای بزرگ، در شرایط جنگی شکل میگیرد. انسانهای بزرگی در این فضا ساخته میشوند و هدایت و فرماندهی را به عهده میگیرند. وقتی دشمن به خاک و حریم کشور حمله میکند، جنگ تنها گزینه است، زیرا هرگونه سازش و عقبنشینی موجب ذلت و شکست طولانی برای مردم و مقامات آن کشور میگردد. در این شرایط، مقاومت و مبارزه موجب عزت و سربلندی است و افتخار میآفریند.
حمید روشنایی در اعتماد نوشت: دیپلماسی و جنگ هر دو ابزار برای رسیدن به یک هدف هستند. این هدف میتواند منافع ملی یا منافع فردی و گروهی باشد. این دو ابزار کمک میکنند تا کشورها تواناییهای خود را در عرصه بینالملل به نمایش بگذارند و برای کشورشان موقعیت و پرستیژ کسب کنند. جنگ ابزاری قوی است که به کمک آن میتوان به سرعت به هدف موردنظر نزدیک شد (البته اگر ابتکار عمل و توان بالایی وجود داشته باشد). جنگ راه میانبری است که به کشورها اجازه میدهد در زمان کمتری به خواستههایشان دست یابند.
جنگ، روحیه حماسی یک کشور را زنده میکند و به آن، شور و حیات میبخشد. ملتها در زمان جنگ متحدتر میشوند و نسبت به هم مهربانتر و دلسوزتر میگردند. بسیاری از خلاقیتها و کارهای بزرگ، در شرایط جنگی شکل میگیرد. انسانهای بزرگی در این فضا ساخته میشوند و هدایت و فرماندهی را به عهده میگیرند. وقتی دشمن به خاک و حریم کشور حمله میکند، جنگ تنها گزینه است، زیرا هرگونه سازش و عقبنشینی موجب ذلت و شکست طولانی برای مردم و مقامات آن کشور میگردد. در این شرایط، مقاومت و مبارزه موجب عزت و سربلندی است و افتخار میآفریند.
کشتههای جنگ برای ملتها، شهید هستند و تاریخ، به بزرگی از آنها یاد میکند. اما دیپلماسی هم ارزشهای خاص خود را دارد. ابزار دیپلماسی در هر زمان، برش مخصوص خودش را دارد. پس از جنگ، به عنوان راهی برای گرفتن امتیاز و حفظ پیروزیها به کار میآید و در زمان صلح، برای به کارگیری توانمندیهای داخلی در زمینههای اقتصادی و سیاسی در خارج از کشور، مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.
دولتها در هر زمان نیاز به دیپلماسی دارند تا بتوانند مطالب خود را به دیگران منتقل کنند. روزگاری دیپلماسی فقط کاروانی از نمایندگان سیاسی کشورها بود اما امروز علاوه بر آن، دیپلماسی اقتصادی، رسانهای و فرهنگی نیز کارویژه خود را دارند. یکی از وظایف احزاب در کشورها، پرورش دیپلمات و یاد دادن زبان دیپلماسی است. غالبا مسوولانی میتوانند موفق باشند که بتوانند روابط خوب و کارآمدی با سایر مقامات کشورهای دیگر داشته و به طرق دیپلماتیک آشنا باشند.
جنگ علیرغم برخی مزایایش، هزینه بسیاری به همراه دارد. کشته و مجروح شدن انسانها حین جنگ، بیشترین خسارت را به جامعه بشری وارد کرده است. در طول تاریخ، جنگها، تمدنها را از بین برده و چه شهرهای آبادی که امروز فقط نامی از آنها باقی مانده است. جنگها، خانهها و خانوادههای بسیاری را نابود کرده، دشمنیها را ابدی نموده، اقتصاد کشورها و محیطزیست را از بین برده و برای سالها اثر خود را باقی گذاشته است. هنوز در ویتنام، کودکانی به دنیا میآیند که به دلیل استفاده از بمبهای شیمیایی عضوی ناقص دارند. جنگها علاوه بر بیماریهای جسمی، بیماریهای روانی را نیز گسترش میدهد و اختلالات آن برای مدتها باقی میماند.
دیپلماسی هم نقاط ضعفی دارد. حرکتها و بازخوردهای آهسته و دیرهنگام دیپلماسی، گاهی فراتر از صبر و انتظار مردم و مقامات است. ساختار بعضا پیچیده و آرام دیپلماسی، نمیتواند مورد علاقه برخی افراد به خصوص جوانان پرشور باشد. تودهها غالبا نگران حرکتهای دیپلماتها هستند و ترس از وادادگی و عقبنشینی از آرمانها و انتظارات، موجب میگردد که همیشه یک سوءظنی نسبت به رفتار سیاستمداران وجود داشته باشد. دیپلماسی به خصوص حین و پس از جنگ، همیشه با سختیهای خاص خودش مواجه است و غالبا دیپلماتها، با تهمت و افترا روبهرو میشوند. خاصیت پنهان بودن دستورکار مذاکرات بر این نگرانیها و ابهامات میافزاید و کار را سختتر میکند.
اما اینکه دیپلماسی بهتر است یا جنگ؟ میبایست به منافع کشور نگاه کرد. هر چند جنگ به دلیل هزینههایش میبایست آخرین گزینه باشد. مطمئنا وقتی دشمن به پشت درهای کشور آمده است، صحبت از مذاکره، نوعی خیانت است اما ورود به جنگ نیز بدون تأمل و دوراندیشی خطاست. باید راههای زیادی را امتحان کرد و دیپلماسی یکی از آن راههاست. دیپلماسی در مراحل مختلف کارایی خاص خودش را دارد.
قبل از جنگ میتواند مانع از فاجعه شود، حین جنگ میتواند به پایان آن کمک کند و پس از جنگ میتواند صلحی پایدار و آرامش را به کشور بازآورد. نبایستی با تندروی به این گزینه مفید، بیاعتنا بود و بهره لازم را از آن نبرد. دیپلماسی فقط یک وسیله برای رسیدن به هدف است و دیپلمات، آن متخصصی است که میخواهد از این ابزار استفاده کند.
