پشت پرده دو قطبی تازه ایران: بار دیگر «پشت خیمه معاویه»...؟!

فرارو- صحنه سیاست در ایران یک بار دیگر به دوراهی رسیده است. دوراهی که خود را نه در قالب همیشگی مذاکره یا عدم مذاکره بلکه در قالب دوگانه جنگ و صلح، نشان می‌دهد. همانطور که همیشه دوگانه مذاکره یا ترک میز موافق و مخالفانی جدی دارد، این بار دوگانه جنگ و صلح هم آرام آرام در حال ورود به فاز صف‌آرایی داخلی است.

به گزارش فرارو، ناظران بر این باورند که در حال حاضر دو نگاه به مقوله جنگ و صلح در میان اداره‌کنندگان کشور پس از جنگ وجود دارد. دو نگاهی که در بعضی مسائل کلیدی و بنیادین نیز با یکدیگر هم‌پوشانی ندارند. یک جریان تمایل به پایان جنگ در این مقطع و نقد کردن دستاوردهای موجود پشت میز مذاکره را نشان می‌دهد. رئیس مجلس به عنوان نماد آن شناخته می‌شود. یک جریان نیز خواهان ادامه جنگ است و نماد مشخص و نمایانی ندارد. اما لایه‌های عمل‌کننده مشخصی دارند که به خصوص از زمان پذیرش آتش‌بس فعال شدند و در چند جبهه کار می‌کنند.

محمدحسین رنجبران، مشاور سابق وزیر خارجه با شروع این موج، این تصویر را که آن روزها پربازدید شده بود در توئیتر خود بازنشر داد

با آغاز روند مذاکرات، فعالیت این جریان نیز در لایه‌های مختلف بالا تا پایین آغاز شد هرچند که تعدادی از سیاستمداران و چهره‌های رسانه‌ای شاخص آن نیز در ترکیب هیئت اعزامی ایران به پاکستان حضور داشتند. در میان بدنه هوادار مردمی این جریان نیز در خیابان‌ها، اعتراضاتی به کلید خوردن این روند دیده می‌شد. اما تقریباً همزمان با انتشار مصاحبه قالیباف از تلویزیون، و طرح بعضی مسائل که آن‌ها طی این سال‌ها با عناوینی مانند وادادگی، سازشکاری و خودتحقیری از آن یاد می‌کردند، این فعالیت‌ها رنگ و بوی دیگری گرفت.

قالیباف در این مصاحبه، علاوه بر تشریح شرایط جنگی، دستاوردهای نظامی و علت طرح این موضوع که چرا گفته می‌شود آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها در جنگ شکست خوردند، این مسائل را هم مطرح کرد:

- ما در قدرت نظامی از آمریکا قوی‌تر نیستیم مشخص است که پول، تجهیزات و امکانات آن ها بیشتر است و از بس در دنیا تجاوز کردند تجربه آنها هم از ما بیشتر است رژیم صهیونیستی هم که نوکر و عمله آمریکا در منطقه است هم از قدرت بالایی برخوردار است.

پشت خیمه معاویه در توئیتر پیدا شد

- گاها می‌بینیم مردم عزیز ما می‌گویند ما آنان را نابود کردیم نه! ما آنها را نابودشان نکردیم ما در این جنگ برنده میدان هستیم، حتما تجهیزات، امکانات و پول در جنگ و پیروزی موثر است ولی همیشه اینگونه نیست. ما در یک جنگ نامتقارن بگونه ای جنگیدیم که با طراحی و آمادگی خودمان دشمن را پس زدیم. دشمن پول و امکانات داشت ولی در طراحی درست عمل نکرد آنها از جهت راهبردی اشتباه تصمیم می‌گیرند آنها در خصوص مردم ما اشتباه میکنند همانطور که در طراحی نظامی خود اشتباه می‌کنند.

او یکبار دیگر هم این موضوع را مورد توجه قرار داد:

این که دشمن شکست خورد که روشن است اما این با اینکه بگوییم ما ارتش آن‌ها را منهدم کردیم متفاوت است.

و این نکته را هم در بخشی دیگر تکرار کرد:

گاها از مردم عزیر و حتی رسانه ملی می شنوم که می گویند ما تمام قدرت نظامی آنان را نابود کردیم. پس پیش برویم و بقیه را نابود کنیم و مذاکره نکنیم. حتما برتری میدان به دست ماست و به همین دلیل است که ترامپ درخواست آتش بس دارد. دشمن در ۴۰ روز مجبور شد آتش‌بس برقرار کند.

قالیباف در بخش‌های مختلفی از مصاحبه‌اش بر این موضوع تاکید کرد که پیشنهاد آتش‌بس به خاطر پیروزی‌های ایران ارائه شد و در جریان مذاکرات، به دنبال تثبیت دستاوردها هستند و اگر دیپلماسی به بن‌بست برسد، برای جنگ هم آمادگی وجود دارد. او بر این موضوع هم تاکید داشت که ایران به دنبال خاتمه جنگ و تضمین عدم تکرار آن است؛ نه ادامه چرخه آتش‌بس، مذاکره و جنگ دوباره.

پس از این بود که یک بار دیگر، قصه «پشت خیمه معاویه» بودن روی میز آمد. آذر سال گذشته وقتی این موضوع یک بار دیگر مورد استفاده قرار گرفت، در این یادداشت در فرارو به آن پرداختیم. این اصطلاح زمانی به کار می‌رود که که عده‌ای معتقدند تا پیروزی مسیری باقی نمانده و عده‌ای دیگر که در همان سمت میدان قرار دارند، با اقداماتشان مانع آن می‌شوند.

از صداوسیما تا نبش خیابان کوشک مصری

در مرکز تهران، بین خیابان فردوسی و سی تیر یک خیابان وجود دارد که از میان وزارت امور خارجه می‌گذرد. خیابانی که سال‌ها با عنوان کوشک مصری شناخته می‌شد و از خرداد ۱۴۰۳ نام حسین امیرعبداللهیان، وزیر فقید امور خارجه را بر خود دارد. حوالی این خیابان تقریبا از زمان آغاز جنگ محل حضور و تجمع مخالفان مذاکرات دیپلماتیک که گاهی چند نفر هستند و گاهی تعدادشان بیشتر می‌شود. گاهی با پلاکارد می‌آیند و قبل از دور اول مذاکرات اسلام‌آباد، چند نفر از آن‌ها کفن پوشیده بودند.

در تقاطع فردوسی و خیابان امیرعبداللهیان، یکی از استیج‌های برگزاری تجمع‌های شبانه مردم هم مدت‌هاست که برپا شده و گاهی از آن استفاده‌های خاصی می‌شود. در شب‌های گذشته، این سکوی برگزاری برنامه استفاده‌های خاصی می‌شود و مهمانان خاصی دارد.

همان خطی که از برنامه‌های صداوسیما، یادداشت‌های کیهان، اظهارات نمایندگان مجلس و رسانه‌های جریان تندروی داخلی آغاز شده و پیگیری می‌شود، به این استیج نیز رسیده است. محتوای سخنرانی‌ها بیشتر بر موضوع نفی دیپلماسی تمرکز دارد و گاهی حتی مسائل فنی و تخصصی حوزه اورانیوم غنی‌شده را نیز در برمی‌گیرد.

به رغم این که مقامات رسمی بارها بر این موضوع تاکید کرده‌اند که موضوع خروج ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد از ایران در جریان مذاکرات مطرح نیست، این جریان تمرکز خود را بر این موضوع گذاشته است. گاهی اصل خروج اورانیوم – که امروز نیز سخنگوی وزارت خارجه بار دیگر گفت این گزینه مطرح نیست – را محل صحبت قرار می‌دهند و تاکید می‌کنند وجود آن‌ها باعث عدم حمله اتمی آمریکا و اسرائیل به ایران شده است؛ در مواردی حتی رقیق‌سازی اورانیوم یا تبدیل آن نیز مساوی خروج آن گرفته شده است.

چرا این موضوع در مرکز توجه قرار می‌گیرد؟ احتمالا به این دلیل اگر امکان توافقی میان ایران و آمریکا در این برهه زمانی وجود داشته باشد، به طور طبیعی موضوع اورانیوم ۶۰ درصد – نزدیک به درجه غنی‌سازی نظامی - یکی از بندهای آن است که الزاماً به معنی خروج نیست.

پیش از آن هم موضوع تنگه هرمز و توئیت عباس عراقچی پیش آمد که از همین تریبون‌ها، حملات به او آغاز شد و شرایط را تا حدی تا تغییر داد. از لحاظ زمانی، پس از این حملات بود و اقدامات بود که عملیات آمریکایی‌ها هم به رغم آغاز از چند روز پیش آن، جدی‌تر شد تا شامگاه روز یکشنبه به شلیک و تصرف کشتی کانتینربر توسکا رسید.