فرار نیروی کار از مشاغل رسمی
پایین بودن میزان دستمزد رسمی در شغلهای ثابت، بسیاری از افراد را به سوی مشاغل کاذب کشانده است
طبق گزارش مرکز آمار ایران، نرخ مشارکت اقتصادی به نسبت جمعیت فعال اقتصادی، در پاییز ۱۴۰۴ کاهش پیدا کرده و به ۴۰.۷درصد رسیده است. هرچند نرخ مشارکت اقتصادی در پاییز سال جاری نسبت به تابستان ۱۴۰۴، یکدرصد افت پیدا کرده است، اما نسبت به پاییز سال گذشته ۵درصد کاهش نشان میدهند.
به گزارش دنیای اقتصاد، فعالان حوزه صنعت در ارزیابی ریشههای کاهش نرخ مشارکت اقتصادی به چندین عامل اشاره میکنند، اما آنچه بهطور مشترک مورد تاکید آنها است، عدم جذابیت میزان حقوق و دستمزد رسمی و افزایش مشاغل کاذب است. به اعتقاد آنها حقوق ۱۵ تا ۲۰میلیونی کفاف هزینههای افراد را نمیدهد و سبب میشود افراد به مشاغلی چون تاکسیرانی اینترنتی جذب شوند که هم درآمد بیشتری دارد و هم تعهدی که افراد در مشاغل ثابت باید بپذیرند را ندارد و میتوان بدون محدودیت، ساعت کار را تعیین کرد.
کارفرمایان از یک طرف میگویند آنچه در قیمت تمامشده برای آنها لحاظ میشود، دستمزد رسمی است و به همین دلیل آنها ناچار به پذیرش همین رقم هستند. اما از طرف دیگر آنها میگویند این وضعیت سبب شده است تلاشهای آنها برای استخدام نیروی انسانی ساده به نتیجه نرسد؛ چراکه میزان دستمزد رسمی برای حضور در مشاغل ثابت جذاب نیست و افراد میتوانند از طریق شغلهای دیگر درآمدهای بیشتری کسب کنند. فعالان حوزه صنعت میگویند این شرایط کمبود نیروی کارگری را تشدید کرده است و اگر همین روند تداوم یابد و تورم کنترل نشود، این معضل که هم اکنون در وضعیت وخیمی قرار دارد، در سال آینده جدیتر خواهد شد.
از سوی دیگر برخی مشاغل کاذب در جامعه درآمدهای بیشتری دارند. مساله بسیار مهمی که در این زمینه نادیده گرفته میشود، مشاغل زیرزمینی است که در محاسبات و آمار رسمی مدنظر قرار نمیگیرند و به شدت در حال رشد و گسترش هستند.
نکته دیگری که باید به آن توجه شود، تغییر ساختار خانوادهها است. خانوادهها دیگر مانند گذشته پرجمعیت نیستند، بسیاری از افراد تک فرزند هستند و بدون اینکه تجربه استقلال داشته باشند، سالها در کنار خانواده زندگی میکنند. این وضعیت بسیار رایج است و افراد ترجیح میدهند کار نکنند و در منزل پدر و مادر زندگی کنند؛ چراکه حقوق دریافتی از بازار کار تناسبی با هزینههای تشکیل زندگی مستقل و ازدواج ندارد.
