کشف بقایای ۴ هزارسالۀ «ارزن» در اعماق یک تپۀ باستانی
مردم از حدود قرن بیستم پیش از میلاد، شالودهای پایدار برای تپه تاباکونی ساختند که این موضوع قدمت سکونت در این مکان را به عصر برنز میانی بازمیگرداند. این مرحله اولیه شامل برخی از نخستین شواهد کشت «ارزن» در این منطقه میشود.
بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۷، تیم مشترکی از باستانشناسان گرجستانی و آلمانی در این مکان آبگرفته کاوش کردند؛ جایی که سازههای چوبی پیچیدهای حفظ شده بودند و امکان استفادهی همزمان از تاریخگذاری رادیوکربن و درختگاهشماری فراهم شد؛ رویدادی که برای نخستین بار در منطقه قفقاز اتفاق افتاد.
نتایج نشان میدهند مردم از حدود قرن بیستم پیش از میلاد، شالودهای پایدار برای تپه تاباکونی ساختند که این موضوع قدمت سکونت در این مکان را به عصر برنز میانی بازمیگرداند. این مرحله اولیه شامل برخی از نخستین شواهد کشت ارزن در کلچیس میشود که گواه تطبیق روشهای کشاورزی با شرایط محیطی محلی است.
نمایی از تپه سکونتی تاباکونی از شمالشرق در سال ۲۰۱۱
در کاوشهای تاباکونی، رویکردی چندرشتهای که کاوش لایهای را با تکنیکهای پیشرفته تاریخگذاری ترکیب کرده، به چارچوب زمانی دقیقتری برای درک فعالیت انسانی در کلچیس منجر شده است. اندازهگیریهای رادیوکربن با استفاده از توالی حلقههای درختیِ بهدستآمده از چوبهای حفظشده، امکان تمایز دقیقتر بین رویدادهای ساخت مجزا در تاریخ طولانی تپه را فراهم کرد.
تودهای از خاک رس همراه ارزن سوخته (دایره) و یک تیرک سوخته در لایه بالایی عصر برنز میانی که سال ۲۰۱۴ کاوش شد
افزون بر اهمیت زمانی، یکی دیگر از نکات کلیدی پروژه باستانشناسی تاباکونی، مشارکت آن در مباحث مربوط به الگوهای سکونت عصر برنز در قفقاز جنوبی است. شواهد کشت ارزن با درک تازهای از استراتژیهای متنوع کشاورزی در این منطقه همخوانی دارد و شامل غلاتی میشود که به شرایط اقلیمی و خاکی دشت کلچیس به خوبی سازگار بودهاند. بازسازی مکرر تپه هم مشابه تغییرات مشاهدهشده در سایر مکانهای تپهای اوراسیا است.
در نهایت، تپه تاباکونی در نیمه دوم هزاره نخست پیش از میلاد رها شد، پس از چندین قرن اشغال متناوب و پیکربندی دوباره. تاریخگذاری سکونت انسانی در این مکان کلیدی در جهان باستان دریای سیاه، توسط یافتههای پژوهشگران به شکل قابلتوجهی روشنتر شده است.
این پژوهش سطح جدیدی از دقت زمانی را برای باستانشناسی کلچیس فراهم میکند و راه را برای تحقیقات بیشتر در زمینه تغییرات اجتماعی، اقتصادی و محیطی هموار میکند که منطقه را در عصرهای برنز و آهن شکل دادهاند.
