طالبان؛ از ايدئولوژي سنتگرا تا جنگ سايبري
درحالیکه دیدگاه طالبان در مورد مسائل فکری و ایدئولوژیک نسبت به گذشته تغییر چندانی نکرده است اما از نظر تواناییها به ویژه در عرصه استفاده از صنعت و تکنولوژی امروزی با نسل جدیدی از طالبان مواجه هستیم.
به گزارش شبکه اطلاعرسانی افغانستان، بعد از سقوط امارت اسلامی، 9 سال است كه طالبان علیه نیروهای ائتلاف بینالمللی، ناتو و دولت افغانستان میجنگند. اما آیا تعریف مشخص و واحدی از این کلمه وجود دارد؟
به عبارت دیگر آیا تعریف آمریکا، بریتانیا، کشورهای عضو ناتو، دولت افغانستان و دولت پاکستان که مستقیما درگیر بحران جنگ با طالبان و گسترش افراطيگرايي هستند، از پدیدهای به نام طالبان یکی است و اشتراک نظر دارند؟ در این مورد، مخالفان سیاسی دولت افغانستان چه تعریفی از طالبان دارند و مردم افغانستان که هم امارت اسلامی را تجربه کردهاند و هم در 9 سال گذشته شاهد فعالیتهای این گروه بودهاند در مورد طالبان چه میگویند؟
تا آنجایی که از سخنان رسمی مقامهاي افغانی پاکستانی و جامعه جهانی بر میآید، حداقل در مورد اینکه با پدیدهای به نام طالبان چه باید کرد دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.
این تفاوت نظر بدون شک ریشه در تعریف و شناخت این دول از طالبان دارد.
واژههایی که در توصیف این گروه بیان میشود نیز نشان میدهد که تصور و تصویر چندان واحدی از طالبان وجود ندارد. در 9 سال گذشته این واژهها در پسوند کلمه طالبان آمده است: «تروریست، شورشی، ستیزه جو، برادران ناراضی، شاخه افغانی القاعده، اسلام گرایان تندرو.»
از سوی دیگر آیا طالبانی که علیه نیروهای خارجی و دولت افغانستان میجنگند همان طالبان دیروزند؟ آنها با تصویر مخالف بودند آنها در هنگام ورودشان به کابل تلویزیونها را شکستند و بعضی از تلویزیونها را به طور سمبلیک در چهار راهها اعدام کردند. درحالیکه اکنون طالبان سایت اینترنتی دارند و در آن تصاویری از فعالیتهای خود را منتشر میکنند.
از این گذشته طالبان پاکستانی یعنی چه؟ طالبان افغانی و پاکستانی با یکدیگر رابطه دارند، این رابطه در چه حدی است؟ آیا اینها گروه واحدند یا دو گروهند با اهداف مشترک در کشورهای خودشان؟
سوال بعدی این است که آیا طالبان گروههای پراکنده و نامنسجمي هستند و تنها از نام طالبان استفاده میکنند یا نه هنوز رهبر واحدی دارند؟ همچنین رابطه طالبان با القاعده سوال دیگری است.. چنین رابطهای وجود دارد یا خیر و اگر دارد این رابطه در چه حدی است؟
«ملا محمد عمر»، مردی که ده سال پیش امارت بر کشوری را از دست داد اکنون متواری است. برای یافتن و یا کشتن او 50 میلیون دلار جایزه اعلام شده است.
بیشتر فرماندهانی که ملا عمر را در دهه 90 میلادی به امارت رسانیدند، اکنون یا کشته شدهاند و یا در زندانهای «گوانتانامو» یا «بگرام» و «پلچرخی» و یا در زندانهای پاکستان اسیرند.
اما تحول مهم اين است طالبان که در زمان امارت خود در افغانستان با هر نوع مجسمه و تصویر مخالف بودند، درحال حاضر سایت اینترنتی دارند، در سایتهای اینترنتی خود ویدیوهایی را از فعالیت خود پخش می کنند. آیا دنیا با نسل جدیدی از طالبان روبهرو است؟
«ذبیح الله مجاهد»، گفته است كه طالبان برای پیروزی در جنگي که در پیش دارند از هر وسیله ممکنی استفاده میکند حتی وسایل و امکانات مدرن مانند کامپیوتر و اینترنت و طالبان کسانی را که استفاده از این وسایل را به خوبی میدانند، در اختيار دارد.
با اين وجود ميتوان گفت درحالیکه دیدگاه طالبان در مورد مسایل فکری و ایدئولوژیک نسبت به گذشته تغییر چندانی نکرده است اما از نظر تواناییها به ویژه در عرصه استفاده از صنعت و تکنولوژی امروزی با نسل جدیدی از طالبان مواجه هستیم.
اين كه استفاده از تكنولوژي بر ايدئولوژي آنها تاثير ميگذارد يا نه پرسشي كه مشخص شدن پاسخ دقيق آن به زمان بيشتري نياز دارد.