تركيه بر سر دو راهي جنگ سرد يا گرم
شمال عراق در حال حاضر با تهديدهاي مكرر تركيه مبني بر حملهي نظامي گسترده عليه مواضع حزب كارگران كردستان (پ.ك.ك) دست و پنجه نرم ميكند و اين تهديدها به ويژه پس از حملات اخير عناصر حزب پ .ك. ك. عليه ارتش تركيه افزايش يافته است و با توجه به تاكيدهاي مداوم دولت تركيه احتمال تحقق آن در هر لحظه ممكن است.
روزنامهي البيان -چاپ امارات متحدهي عربي- در تحليلي تحت عنوان "تركيه بر سر دو راهي جنگ سرد يا گرم" به ارزيابي علت اصلي ايجاد اين بحران و اهداف آن پرداخته است.
در اين تحليل آمده است: «تهديد به حملهي گسترده عليه شمال عراق موضوعي است كه هر لحظه احتمال وقوع آن وجود دارد و در حال حاضر اين حمله به شمشيري مسلم عليه رهبران كرد در شمال عراق تبديل شده و همين امر موجب شده كه از آمريكا بخواهند براي رويارويي با هر گونه حملهي احتمالي تركيه آنها را ياري دهد و اين انتظارات با توجه به صراحت لهجهي رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه كه ميگويد ارتش آمادهي رويارويي با هر گونه انتقاد بينالمللي در صورت حمله عليه شمال عراق است افزايش يافته است.»
البيان ميافزايد: «اما طبيعتا ميتوان اين افشاگري در خصوص اطلاعات مربوط به عمليات نظامي توسط دولت تركيه را نوعي جنگ سرد دانست كه رهبران آنكارا جهت اعمال فشار عليه رهبران كرد در شمال عراق و با هدف كاهش حمايتها آنها از رهبران حزب پ.ك.ك و يا دست كم وادار نمودن آنها نسبت به اعمال فشار عليه، شورشيان كرد جهت توقف حملات نظاميشان عليه تركيه از خاك عراق آن را به راه انداختهاند.»
اما به رغم معادلهي جنگ سرد دلايلي دال بر جديت تركيه در انجام حملات نظامي عليه تركيه نيز وجود دارد كه بر اساس آن ممكن است حزب عدالت و توسعهي (حزب حاكم اين كشور) ضمن عقبنشيني از اصول و ارزشهايش مبني بر نوع روابط با كشورهاي همجوار و همچنين نحوهي تعامل با مسالهي كردها اين تصميم را عملي سازد.
در حالي كه حزب عدالت و توسعه از ابتداي به قدرت رسيدن سياستش را بر اصل حسن همجواري بنا نهاده است اما توافقنامهي امنيتي امضا شده بين تركيه و عراق اين اجازه را به اين حزب ميدهد كه جهت تحت پيگرد قرار دادن عناصر پ.ك.ك وارد خاك عراق شود.
البيان ميافزايد: «علاوه بر اين، سياست حزب عدالت و توسعه در قبال مسالهي كردها بر اساس معيارهاي اتحاديهي اروپا شكل گرفته كه اين معيارها بر ضرورت حفظ حقوق سياسي و فرهنگي اقليتها تاكيد دارد اما با اين وجود دو موضوع مهم مطرح است كه يكي افزايش اعمال فشارهاي ارتش،احزاب مخالف و مردم تركيه عليه حزب عدالت و توسعه جهت وادار نمودن اين حزب نسبت به انجام حملات نظامي عليه حزب كارگران كرد تركيه در شمال عراق است كه پس از حملهي اخير عناصر كرد عليه مقرهاي ارتش تركيه در مرز عراق شدت بيشتري يافته است و اما مسالهي ديگر اعتقاد اكثر كارشناسان امور عراق و يا تركيه نسبت به اين مساله است كه هر گونه عمليات نظامي در شمال عراق به ايجاد تنش در منطقهاي منجر ميشود كه ميتوان آن را تنها منطقهي شكوفا و با ثبات در عراق دانست.»
اين تحليل همچنين آورده است: «اين حملهي نظامي همچنين ضربهي بزرگي را به آمريكا به عنوان مهمترين هم پيمان استراتژيك تركيه وارد مي كند و شكست اين عمليات نظامي نيز نيروهاي تركيه را بيش از پيش در معرض خطر حملات حزب پ. ك . ك و يا خطر اتحاد نيروهاي كرد در برابر نيروهاي تركيه قرار ميدهد. اما با اين وجود بايد در اين محاسبات اين موضوع مهم را نيز در نظر گرفت كه بحران حاكم در روابط تركيه و آمريكا در خصوص قطعنامهي سنا نسبت به مسالهي كشتار ارامنه كه بر اساس آن تركيه به نسلكشي ارامنه در دورهي امپراطوري عثماني متهم شده در اين پرونده بيتاثير نيست زيرا طبيعتا تركيه بدون حل و فصل مسالمت آميز اين موضوع توجهي به منافع آمريكا در عراق نخواهد داشت.
اظهارات اخير رييس ستاد مشترك ارتش تركيه مبني بر تعويق حملهي نظامي عليه شمال عراق تا پس از انجام سفر رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه بر واشنگتن و ديدار با جورج بوش رييسجمهور آمريكا نيز بر اين مساله صحه ميگذارد كه تهديدهاي تركيه مبني بر حمله عليه شمال عراق به مثابهي اعمال فشار عليه دولت آمريكا براي تحت فشار قرار دادن مجلس نمايندگان اين كشور نسبت به عدم تصويب قطعنامهي سنا در خصوص پرونده ارمنها و تركيه است اما نبايد اين موضوع را ناديده گرفت كه حزب عدالت و توسعه تحت اعمال فشارهاي افكار عمومي و ارتش از يك سو سعي دارد اتهامات وارده را نسبت به ناديده گرفتن منافع عالي تركيه رد كند و از سوي ديگر با تاخير در انجام حملهي نظامي زمينه را براي راه كار سياسي حل بحران فراهم كند.»
در پايان اين تحليل آمده است: «چنانچه حتي تمامي اين احتمالات مطرح شده بر اساس مانورهاي سياسي شكل گرفته باشد در هر حال هر گونه بازگشت بحران به منطقه دليل آشكاري بر شكست سياستهاي آمريكا است و نشان ميدهد كه اين كشور براي تحقق اهدافش همچنان به دنبال گزينهي تنشزايي است.»