کلیدی که در دولت آشتی ملی را گشود
کابینهای فراتر از انتظارات
نام وزیران دولت یازدهم در حالی مطرح شد که بسیاری از کارشناسان آن را کابینهای قوی و کارشناس ارزیابی میکنند. حضور ژنرالهایی مانند بیژن نامدار زنگنه، محمدعلی نجفی و محمدجواد ظریف موید چنین نظری است. وزرای دیگر نیز دست کمی از این ژنرالها ندارند و سابقه طولانی مدتشان در مدیریت سطوح عالی کشور، نمره کارایی کابینه را بالا میبرد.
کابینه مطابق وعدهای که حسن روحانی در اولین برنامه تلویزیونی خود داده بود، فراجناحی است. حضور افرادی مانند زنگنه که از اعضا بنیاد باران بود و نیز اسحاق جهانگیری که مدتی به عنوان گزینه اصلاحطلبان برای ریاست جمهوری مطرح بود، خبر از نقش گسترده اصلاحطبان دارد. به لیست اصلاحطلبان میتوان علی ربیعی، محمود حجتی، جعفر میلی منفرد و مسعود سلطانی فرد را افزود.
اما در این میان اعتدالطلبان نیز بهرهی فراوانی از کابینه اعتدال یافتند. اگرچه جناح اعتدال ظهوری جدی در انتخابات پیش رو داشت، اما ائتلاف نانوشتهای میان هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی که تا زمان انتخابات سال نود و دو روز به روز در هشت سال گذشته تقویت میشد، خبر از چنین جریانی میداد.
جریان اعتدال اگر چه با اصلاحطلبان همپوشانی جدی پیدا کرده بود، اما در مشی و سابقه تفاوتهای جدی با اصلاحطلبان دارد. در صدر چنین جریانی محمدعلی نجفی که البته وی را میتوان اصلاحطلب نیز قلمداد کرد، محمدرضا نعمتزاده و علی جنتی قرار دارند و محمود واعظی، حسن قاضیزاده و عباس آخوندی را از دیگر اعتدالیون این کابینه فراجناحی میتوان دانست.
اما در این میان وجه دیگر فراجناحی بودن کابینه شیخ دیپلمات، فراتر از انتظارات جناحی بود. اگر چه روزنامه کیهان در پی آن بود و هست که حسن روحانی را یک اصولگرا بداند اما در واقع جناحهای کشور با انتخاب عبدالرضا رحمانی فضلی به عنوان وزیر کشور شوکه شدند. هر چند در آخرین گمانهزنیهای قبل از اعلام کابینه توسط خود رییس جمهور منتخب نام رحمانی فضلی به عنوان وزیر کشور در کنار علی شمخانی دیده شده بود، اما اعلام وزیر پیشنهادی دولت فراتر از انتظارات جناحی بود و یکی از مهمترین وزیران دولت اعتدال به جناح رقیب سپرده شد.
جناح اصولگرایان با حضور افرادی چون محمود علوی و مصطفی پور محمدی، اگرچه اقلیت کابینه را تشکیل میدهند اما با در اختیار داشتن وزیر کشور حضوری پر رنگ در کابینه دولت یازدهم دارند. این فراتر از انتظار بودن اما گویی شاخصهای بود که پیش از پیروزی نامزد بنفش رنگ، وجود داشت. فراتر از انتظار بودنی که پیروزی حسن روحانی را رقم زد، امروز باعث شده است تا بخشی سیاستمداران جناحی اولین انتقادها را مطرح کنند. چگونه دست راست روحانی را باید یک دست راستی ثابت قدم دانست.
اگر چه بخشی از گمانهزنیها در مورد انتخاب رحمانی فضلی، به برگزاری آسان جلسه رای اعتماد به وزیران باز میگردد تا با این امتیاز در چنیش کابینه بقیه هیات وزیران از پل رای اعتماد به راحتی عبور کنند، اما به نظر میرسد انتخاب رحمانی فضلی نشانهای دیگر نیز باشد. نشانهای از ائتلافی نانوشته میان رییس جمهور منتخب با جناحی که به صورت پنهان همواره از رویکار بودن بیتدبیری دو دولت قبل شاکی بود. علی لاریجانی اگرچه یک دست راستی و اصولگرای ثابت قدم دانسته میشود، اما انتخاب یکی از نزدیکترین یارانش به سمت وزارت کشور نشان از نزدیکی این جناح از اصولگرایان به دولت تدبیر و امید دارد.
پیشتر همراهی علی اکبر ناطق نوری در انتخاب وزیران دولت روحانی از یک معجزه خبر میداد. معجزهای که در سیاست ایران شکل گرفته است نوعی آشتی ملی است و به صورتی اعلام ناشده در حال تحقق است. این آشتی ملی در صورت تداوم میتواند ثمرات مبارکی را برای سیاست ایرانی داشته باشد.
با وقوع برخی از رویدادها در چهار سال گذشته، بیاعتمادی سکه رایج سیاست ایران شد. جناحها در بازی متقلبانه جناح دولت، سیاست را تعطیل شده میدانستند. دولت با بیقانونیهای پی در پی عملا سیاست را به ملک طلق خود بدل ساخته بود، اما روی کار آمدن حسن روحانی دقیقا بازگشت سیاست بود. اقدامات ائتلاف اصلاح و اعتدال فراتر از انتظار بود و نتایجی فراتر از انتظار به دنبال داشت. حالا انتخاب وزیر کشور این شاخصه را بازتولید کرده است. کلید شیخ دیپلمات در آشتی و اعتماد را گشوده است و مردم در انتظار ثمرات اقتصادی بازگشایی کلیدهای سیاستاند. آیا در عرصه سیاست خارجی و اقتصاد نیز باید در انتظار اقدامات فراتر از انتظار دیگری بود که ورق هشت سال گذشته را برگرداند.