روس ها به دنبال ايراني با قدرت متوسط
علت اينکه چرا روس ها هنگام برگزاري نشست شوراي امنيت به منظور صدور قطعنامه چهارم عليه ايران ابتدا از حضور در اين نشست سر باز زدند و بعد از 48 ساعت تصميم گرفتند در آن حضور داشته و همراه با ساير اعضاي شوراي امنيت به اضافه آلمان مبادرت به صدور قطعنامه چهارم عليه ايران کنند و اين قطعنامه بدين شکل بيرون بيايد، به اين دليل است که روس ها ضمن اينکه با ايران رابطه دارند، رابطه يي نيز با غرب دارند. روسيه براي خودش يک مسووليت بين المللي تعريف کرده و نمي خواهد خيلي خارج از آن چارچوب عمل کند. حتي در مورد مساله گرجستان، روس ها مکرراً تاکيد مي کردند براساس قطعنامه هاي شوراي امنيت و براساس عرف سازمان ملل متحد عمل مي کنند و هيچ کار خلاف قانون نکرده اند. در واقع روسيه پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي تلاش زيادي کرده است تا خودش را به عنوان قدرت متعارف بين المللي بشناساند.
در واقع روس ها مي خواستند بگويند هر چند با امريکا تنش هاي زيادي دارند، اما در حوزه بين المللي غيرمسوولانه عمل نمي کنند. هم اکنون مهم ترين مساله مطرح در حوزه روابط بين الملل پرونده هسته يي ايران است که در اين چارچوب روس ها ابتدا براي اينکه اختلاف نظر و اختلافات جدي خودشان با امريکا را نشان بدهند، وارد جلسه شوراي امنيت نشدند ولي بلافاصله بعد از آن آمدند و با يک ترفند ديپلماتيک با يک تير دو نشان زدند. يعني گفتند مسووليت بين المللي خودشان را قبول دارند و مي پذيرند در مورد ايران بايد تصميمي گرفته شود اما از طرف ديگر در طرح موضوعات جديد در قطعنامه چهارم کاري کردند که امريکا هم به اهدافش در اين زمينه نرسد. يعني روسيه هم به مسووليت خود به عنوان يک قدرت بين المللي عمل کرد و هم اينکه امريکا به هدف خودش نرسيد و اين ترفند ديپلماتيکي بود که روس ها به کار بستند تا خيلي به عنوان يک قدرت متمرد در جهان شناخته نشوند.
به هر حال مثلث ايران - امريکا - روسيه بسياري از مسائل را در نظام بين الملل شکل مي دهد. خيلي از مسائل مهم بين المللي مسائلي هستند که يک پاي همه آنها در امريکا است يا سمت ديگرش در ايران و روسيه است. طبعاً در حوزه هاي زيادي ايران و روسيه منافع شان همپوشاني ايجاد مي کند و اين موضوع زمينه هاي متعددي را ايجاد مي کند که ايران با روسيه روابط جدي تري داشته باشد و براي روس ها نيز متقابلاً همين طور است.
ايران در گفتمان امنيتي روسيه تنها به عنوان يک خريدار تسليحات مطرح نيست. در واقع روس ها تعاملات زيادي در اين زمينه براي خودشان تعريف کرده اند و فکر مي کنند با کارهايي که با ايران مي توانند انجام بدهند، در سطح نظام بين الملل نيز مي توانند سطح بازيگري خودشان را بالا ببرند. بنابراين ايران کارت بازي روسيه نيست ولي ايران و روسيه مثل دو بازيگري هستند که بازي شان در بسياري جاها به نفع يکديگر است و اين شرايط بسيار مناسبي براي ايران است که بسياري از اهدافش را در سطح نظام بين الملل پيگيري کند. چرا ايران کارت بازي روسيه نيست؟ به اين دليل که ايران در دوره هايي که بازيگر مستقلي نبود، طبيعتاً به عنوان کارت ديگران مورد استفاده قرار مي گرفت ولي الان ايران يک بازيگر مستقل است که اگرچه در بعضي از حوزه ها منافع ما با روس ها همپوشاني دارد و روس ها از اين موضوع استفاده مي کنند، اما اين به معناي آن نيست که ايران ابزار دست روسيه است. همان طور که در بسياري موارد روس ها از کارت ايران استفاده کرده اند، ايران هم در بسياري موارد از کارت روسيه استفاده کرده و اين يک بازي دوطرفه است نه يکطرفه که همه چيز به نفع روسيه باشد. پس ما نبايد
اين اشتباه را بکنيم که چون روس ها از ما استفاده هايي مي برند، آن را به عنوان آلت دست شدن در نظر بگيريم. الان اين اشتباه در ايران در حال اتفاق افتادن است. در واقع روس ها منافع شان را دنبال مي کنند و اين هيچ چيز غريبي در سياست بين الملل نيست. بنابراين کشورها در آن شرايطي که احساس کنند منافع شان همسو با همديگر است کار مي کنند و از ابراز هم استفاده مي کنند. ما نبايد انتظار داشته باشيم هر موقع منافع روس ها اقتضا کرد، ايران را فداي اهداف شان نکنند. نمي توان اين انتظار را داشت چون صحنه نظام بين الملل اخلاقي نيست، کما اينکه اگر شرايط اقتضا کند، امکان دارد ايران هم دست به چنين اقدامي بزند. هم اکنون روس ها مدعي اين امر هستند که چون ايران در تنگنا قرار دارد، پس با روس ها همکاري مي کند. اگر در غرب به سمت ايران باز شود پس ايران روس ها را ناديده مي گيرد. روس ها علاقه زيادي ندارند که کشوري مانند ايران با موقعيت ويژه ژئوپولتيکي در نزديکي حياط خلوت روسيه به سطحي از توانمندي و قدرت برسد که بتواند نقش تعيين کننده و کاملاً مستقلي را ايفا کند.
بنابراين روس ها نيز در ارتباط با ايران سعي مي کنند خيلي محتاط عمل کنند. از يک طرف روس ها نمي خواهند ايران به عنوان آخرين نقطه مقاومت در برابر امريکا(پس از افغانستان و عراق) تا اين حد تضعيف شود که امريکا هر کاري را که مي خواهد با ايران انجام دهد. از طرف ديگر روس ها آنقدر هم نمي خواهند ايران قدرتمند شود که بتواند در آينده منافع روسيه را مورد تهديد قرار دهد. در نهايت اين دليل بازي دوگانه روسيه است.