زیر «پوست انتخابات» و یک «مبادا...»
رضا زندی در روزنامه بهار نوشت:
کشور در «تب» انتخابات است. زیر پوست آن اما، خبرها جاری است. آقای مدیرعامل، تابلوی فروش «سهام باشگاه پرسپولیس» را بالا میبرد. واگذاری «سهام پرسود» هلدینگ پتروشیمی خلیجفارس، سوژه بودجه ریزی مجلس میشود. عدهای هم در وزارت نفت، انعقاد قراردادهای نفتی «مشارکت در تولید» را زمینه چینی میکنند.
در گرمای «تب» انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر ذکر یک «مبادا» لازم است. مبادا در این داغی، بعضی از «کیسه مردم»، «نانی» برای خود پزند؟ یا مسیری را بگشایند که منافع و مضارش برای آینده کشور، کارشناسی کلان نشده باشد. لطفا فارغ از فضای سیاسی انتخابات بخوانید.
1- ما به «راستگویی» نیاز داریم. خاصه در این برهه حساس. بهویژه درباره قراردادهای مشارکت یا شبهمشارکت در تولید. قراردادهایی که پیمانکار را در امتیاز «مخزن نفتی» یا «نفت خارج شده از مخزن»، برای سالها «شریک» میکند. بهمن سال گذشته بود. سخنگوی وزارت نفت ایران، بعد از برگزاری کمیسیون همکاریهای ایران و روسیه، گفت: «در حال تهیه زیرساختهای قراردادی و حقوقی هستیم تا روال بستن قراردادها و ورود پیمانکاران خارجی تسهیل شود.
در صورت به نتیجه رسیدن توافقات، توسعه میادین مستقل را به روسها و دیگر پیمانکاران خارجی واگذار میکنیم و تلاش میکنیم میادین مشترک را خودمان توسعه دهیم.» فارس که این خبر را منتشر کرده بود در ادامه، به نقل از وزیر انرژی روسیه نوشت: «طرف ایرانی طرح پیشنهادی مبنی بر مشارکت شرکتهای روس در تعدادی از ذخایر نفت و گازی خود به روسیه ارائه داده است.» حرفهای آقای سخنگو را بهخاطر داشته باشید تا مابقی ماجرا.
2- مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، در شانزدهمین روز از اردیبهشت به همان خبرگزاری گفت: «قراردادهای شبه مشارکت در تولید تنها در میادین مشترک به کار گرفته خواهد شد و این نوع قرارداد در این میادین منحصر خواهد شد.» بالاخره کدام یک راست میگویند. آقای سخنگو یا آقای مدیرعامل؟ آقایان؛ قراردادهای مشارکت در تولید را برای میادین مشترک در نظر گرفتهاند یا میخواهند به تن میادین مستقل بپوشانند؟!
3- حتی اگر با تزیین و توجیه، نوعی از قراردادهای مشارکت در تولید را از فیلتر ممنوعیت قانون اساسی گذرانده باشند، انعقاد آن در این شرایط به نفع کشور نیست. در شرایطی که مشتری سرمایهگذاری در میادین نفتی کم است، وقتی شرایط نفتی ایران سخت است. دولت در سه ماهه پایانی عمر کاریاش، نباید قراردادهایی امضا کند که کشور را 20 تا 30 سال متعهد میکند. در این شرایط نمیتوان از طرفهای مذاکره، امتیازی گرفت. (با اغماض درباره امتیاز دادن سخن نمیگوییم.)
4- عجله برای انعقاد قراردادهای پرحرف و حدیث «مشارکت در تولید» در روزهای پایانی دولت چه معنایی دارد؟! گفته شد که این نوع قراردادها را برای سرمایهگذاری هندیها هم در نظر گرفتهاند. اما گفته نشد تکلیف میادینی که قرار بود با سرمایهگذاری هندیها توسعه یابد اما توسعه نیافت چه میشود؟! هند بازار انرژی مهمی است و نباید از آن گذشت. اما هزینه- فایده کردن در سیاست و تجارت بینالملل هم از مهمترین اصول تصمیمسازی است. قرار بود وزیر نفت 10 روز بعد از نمایشگاه نفت به هند برود که نرفت. به مصلحت نیست در این شرایط، رستمقاسمی «قراردادهای لذیذ» مشارکت در تولید به هندیها تعارف کند.
5- ماجرای فروش سهام هلدینگ پتروشیمی خلیجفارس از سوی دولت آنقدر پیچیده بود که نمایندگان به هنگام بررسی آن در صحن علنی، به کمیسیون تلفیق برگردانند. جزییات این واگذاریها شکافتنی است اما هم اینقدر میتوان گفت که اگر اصرار نمایندگان محترم مردم نبود الزام دولت برای واریز 30هزارمیلیارد تومان به خزانه، از محل فروش 50درصد سهام واگذاری سهام این هلدینگ، قانون نمیشد! اگر هم قانون نمیشد قیمتی برای فروش مشخص نبود. میماند بورس و بازیهایش... شاید لازم باشد نهادهای نظارتی در این روزهای باقیمانده از عمر دولت، بر نحوه واگذاریها، قیمت فروش و خریداران سهامهای پرسودی نظیر هلدینگ پتروشیمی خلیجفارس نظارت جدیتری داشته باشند. راستی «بخش خصوصی واقعی» از این واگذاریها چقدر منتفع میشود؟
6- اینکه چرا سردار رویانیان در روزهای پایانی دولت گفته است: «آقایان عباسی و حسینی! پرسپولیس آماده فروش است؛ لطفا فرمان لازم را بدهید.» و اینکه آن شرکت تجاری که حاضر است 51درصد سهام پرسپولیس را بخرد چه کسانی هستند، موضوع این یادداشت نیست. تنها «مباد» که در تب انتخابات، از اخبار مهم مرتبط با منافع بلندمدت مردم غافل شویم. از پیشنهادهای قراردادهای نفتی مشارکت در تولید گرفته تا واگذاری «سهامهای پرسود»ی نظیر سهام هلدینگ پتروشیمی خلیجفارس. نامزدهای نهایی ریاستجمهوری که مشخص شوند کمتر از یکماه تا انتخابات یازدهمین دوره مانده است. برای قراردادها و واگذاریهای کلان کشور، دولتی که حداقل چهار سال استمرار دارد بیش از دولتی که سه ماه از عمرش باقیمانده، شایسته تصمیمسازی است. در گرمای «تب» انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای شهر یک «مبادا» لازم است. مبادا در این داغی، بعضی «نان» خود پزند؟ یا پیش از شروع دولت یازدهم، برای قراردادهای کلان و واگذاریهای بزرگ، مسیری را بگشایند که منافع و مضارش برای آینده کشور، کارشناسی کامل و کلان نشده باشد.
*ساعت «چهار صبح» پنجم خرداد 1287 شمسی، برای نخستینبار در خاورمیانه، «نفت» از منطقه دره خرسان شهر مسجدسلیمان فوران کرد.