بازی خطرناک نتانیاهو
نتانیاهو تلاش می‌کند مانع تشکیل دولت جدید به رهبری گادی آیزنکوت شود؛ تحولی که همزمان با گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال تشدید تنش با ایران، آینده سیاسی اسرائیل را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است.
فرارو– بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی اسرائیل، پس از شکست ائتلاف حاکم در انتخابات اکتبر ۲۰۲۶، از ضرورت وحدت ملی سخن می‌گوید و همزمان هشدار می‌دهد که تشکیل دولت با حمایت احزاب عرب می‌تواند اسرائیل را به سمت جنگ داخلی سوق دهد. این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که اسحاق هرتزوگ، رئیس اسرائیل، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ارتش را مأمور تشکیل دولت جدید کرده و مذاکرات برای ایجاد ائتلاف اکثریت در کنست آغاز شده است.
به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، نتانیاهو در ویدئویی که روز شنبه در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد، مدعی شد اسرائیل با خطر واقعی جنگ داخلی روبه‌رو است؛ خطری که به گفته او در صورت تشکیل دولتی با پشتیبانی احزاب عربی تشدید خواهد شد. او این احزاب را به تلاش برای «از بین بردن دولت اسرائیل» متهم کرد.
دو روز بعد، نتانیاهو بار دیگر با طرح موضوع تهدیدهای وجودی، از رهبران ائتلاف پیروز خواست با پذیرش «نیازهای زمانه» به رهبری او در یک دولت وحدت ملی مشارکت کنند. چنین دولتی، از نظر او، باید احزاب یهودی افراطی و متحدان راست‌گرای جنجالی‌اش یعنی بتسلئیل اسموتریچ و ایتامار بن‌گویر را نیز در بر بگیرد.
مذاکرات ائتلافی و نقش احزاب مذهبی
با آغاز به کار کنست جدید در روز سه‌شنبه، توجه‌ها به احزاب یهودی فوق‌ارتدوکس یا حریدی‌ها معطوف شده است. این احزاب در سال‌های گذشته معمولاً از نتانیاهو حمایت می‌کردند و در مقابل، خواستار معافیت طلاب جوان مدارس دینی از خدمت سربازی بودند؛ معافیتی که با حکم دیوان عالی اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۴ با چالش حقوقی روبه‌رو شد.
با این حال، نشانه‌هایی وجود دارد که حزب «یهودیت متحد توراتی» ممکن است به ائتلاف آیزنکوت بپیوندد. این حزب از معرفی نتانیاهو برای تشکیل دولت از سوی رئیس‌جمهور حمایت نکرده است. گفته می‌شود مذاکرات میان این حزب و آیزنکوت در جریان است؛ تحولی که می‌تواند مسیر تشکیل دولت جدید را تغییر دهد.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده در گزارش، آیزنکوت با حمایت این حزب می‌تواند به ۶۷ کرسی در کنست ۱۲۰ نفره دست یابد و اکثریت پارلمانی را به دست آورد. میچل باراک، مشاور پیشین نتانیاهو و نظرسنج سیاسی می‌گوید نخست‌وزیر از موضعی تضعیف‌شده مذاکره می‌کند و تلاش دارد بلوک سیاسی خود را تقویت کند. دانیل لوی، مشاور پیشین دولت اسرائیل، نیز فضای مذاکرات را ترکیبی از چانه‌زنی سیاسی، رقابت بر سر امتیازها و عملیات روانی توصیف کرده است.
آینده سیاسی و پرونده‌های قضایی نتانیاهو
کنار رفتن نتانیاهو از قدرت می‌تواند پیامدهایی فراتر از شکست سیاسی برای او داشته باشد. او با چند پرونده اتهام فساد روبه‌رو است و در حال حاضر محاکمه می‌شود؛ اتهام‌هایی که نخست‌وزیر آن‌ها را رد کرده است. نتانیاهو پیش‌تر از اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور و رقیب سیاسی سابق خود، درخواست عفو کرده است.
موضوع دیگر، مسئولیت احتمالی نتانیاهو و دولتش در قبال ناکامی‌های امنیتی پیش از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس است؛ حمله‌ای که جنگ ویرانگر اسرائیل در غزه را به دنبال داشت. منتقدان نتانیاهو او را به نادیده گرفتن هشدارهای امنیتی و طولانی کردن جنگ از جمله به بهای وضعیت اسیران اسرائیلی متهم کرده‌اند. این اتهام‌ها از محورهای اصلی فشار سیاسی مخالفان بر نخست‌وزیر به شمار می‌روند.
ترکیب کنست جدید نیز می‌تواند به افزایش تنش‌های سیاسی منجر شود. شماری از نمایندگان تازه‌وارد از جمله اعضای خانواده‌های کشته‌شدگان، نیروهای ذخیره ارتش و فعالان پیگیر سرنوشت حدود ۲۵۰ اسرائیلی اسیرشده در حمله هفتم اکتبر، ارتباط مستقیمی با آن حمله و جنگ‌های پس از آن دارند. خود آیزنکوت نیز در جنگ پس از حمله هفتم اکتبر، پسر و دو برادرزاده‌اش را از دست داده است. به همین دلیل، انتظار می‌رود بحث درباره مسئولیت سیاسی و امنیتی دولت وقت در قبال ناکامی‌های پیش از حمله، جایگاه برجسته‌ای در فعالیت پارلمان جدید داشته باشد.
احتمال استفاده از بحران امنیتی برای حفظ قدرت
دانیل لوی، با وجود تلاش نتانیاهو برای طرح ضرورت وحدت ملی، در اردوگاه مخالفان تمایل چندانی برای تشکیل دولت مشترک با او وجود ندارد. لوی معتقد است تنها در صورتی ممکن است چنین ائتلافی شکل بگیرد که نتانیاهو بتواند یک وضعیت اضطراری امنیتی ایجاد کند.
این اظهارنظر در شرایطی مطرح شده که رسانه‌های بریتانیایی از تماس‌های تلفنی روزانه نتانیاهو با دولت ترامپ در آخر هفته و تلاش او برای ازسرگیری جنگ علیه ایران خبر داده‌اند. با این حال، این گزارش به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که نخست‌وزیر اسرائیل در پی ایجاد بحران امنیتی برای حفظ قدرت است.
در نهایت، سرنوشت سیاسی نتانیاهو به توانایی آیزنکوت در تشکیل ائتلافی پایدار و تصمیم احزاب مذهبی و دیگر بازیگران پارلمان بستگی دارد. کنست جدید نیز در شرایطی فعالیت خود را آغاز می‌کند که اختلاف بر سر مسئولیت حمله هفتم اکتبر، جنگ غزه و آینده اسرائیل همچنان از مهم‌ترین شکاف‌های سیاسی است.
