جابه‌جایی مدیران ارشد چین؛ نشانه‌هایی از شکل‌گیری نسل بعدی رهبران پکن
چه کسی جانشین «شی جین‌پینگ» می شود؟
تغییرات گسترده در ترکیب مدیران استانی چین، توجه ناظران را به مسئله جانشینی شی جین‌پینگ جلب کرده است. در شرایطی که هنوز هیچ چهره‌ای به‌عنوان جانشین قطعی رئیس‌جمهور چین شناخته نمی‌شود، ارتقای مقام‌های متولد دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری نسل تازه‌ای از رهبران حزب کمونیست باشد؛ نسلی که احتمالاً در دهه ۲۰۳۰ نقش مهمی در ساختار قدرت پکن ایفا خواهد کرد.
فرارو- دِنگ یووِن، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل در نشریه فارن پالیسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه فارن پالیسی، از زمانی که شی جین‌پینگ محدودیت دو دوره‌ای رهبری چین را کنار گذاشت و نشان داد قصد ندارد مطابق رویه پیشین از قدرت کناره‌گیری کند، گمانه‌زنی درباره جانشین احتمالی او ادامه داشته است. شی در سال‌های گذشته شماری از چهره‌هایی را که می‌توانستند گزینه جانشینی باشند، از صحنه سیاسی کنار زده است؛ با این حال، افزایش سن او و پیچیدگی انتقال قدرت، مسئله جانشینی را همچنان در کانون توجه قرار داده است.
در آستانه پنجمین نشست عمومی کمیته مرکزی حزب کمونیست، تغییرات قابل توجهی در مدیریت استان‌ها و شهرهای مهم چین رخ داده است. چهارم سپتامبر، جو ژونگ‌مینگ، از معاونت دبیر حزب در شانگهای به سرپرستی شهرداری این شهر ارتقا یافت. این انتصاب ابتدا به‌عنوان نشانه‌ای از احتمال آماده‌سازی او برای جانشینی شی تعبیر شد.
اما تحولات بعدی نشان داد که روند تغییرات محدود به یک چهره نیست. ۲۳ سپتامبر، استان‌های آنهویی، هنان و فوجیان دبیران حزبی جدیدی دریافت کردند. لی له‌چنگ و ژو زویی به‌ترتیب مسئولیت حزبی آنهویی و هنان را برعهده گرفتند و ژائو لونگ از استانداری فوجیان به دبیرکلی حزب در این استان رسید. در ساختار سیاسی چین، دبیر حزب از نظر جایگاه و نفوذ بر استاندار برتری دارد. ۲۴ اکتبر نیز، دو روز پیش از آغاز پنجمین نشست عمومی، وانگ ژی‌جون، دبیر حزب در هونان شد و مو گائویی، مسئولیت مشابهی را در یون‌نان برعهده گرفت.
تغییر نسلی در ساختار قدرت
این انتصاب‌ها از یک جابه‌جایی نسلی در مدیریت چین حکایت دارد: مقام‌های دبیرکلی حزب در استان‌ها بیش از گذشته به مدیران متولد سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۹ می‌رسد، در حالی که متولدین دهه ۱۹۷۰ به‌تدریج وارد جایگاه‌های استانداری می‌شوند. این روند در سطح مدیران ارشد دیگر نیز دیده می‌شود. لیو جیه، استاندار ژجیانگ، لیو شیائوتائو، استاندار جیانگسو و وی تائو، رئیس منطقه خودمختار گوانگشی، همگی متولد ۱۹۷۰ هستند. لو دونگ‌لیانگ، استاندار شانشی، نیز در سال ۱۹۷۳ متولد شده است. در سطح مرکزی، ژانگ چنگ‌ژونگ، وزیر مدیریت بحران، چنگ فوبو، رئیس نهاد نظارت بر دارایی‌های دولتی و آ دونگ، دبیر اول اتحادیه جوانان کمونیست، به همین نسل تعلق دارند. در گذشته، مقام‌های متولد دهه ۱۹۷۰ به‌عنوان کادرهای جوان شناخته می‌شدند؛ اما اکنون حضور آنها در سطوح بالای مدیریت سیاسی چین رو به افزایش است.
شی چه ویژگی‌هایی را در جانشین خود جست‌وجو می‌کند؟
با وجود شکل‌گیری تدریجی فهرستی از گزینه‌های بالقوه، پرسش اصلی صرفاً این نیست که چه کسی توانایی بیشتری دارد؛ بلکه این است که شی جین‌پینگ چه نوع جانشینی را برای حفظ میراث سیاسی خود مناسب می‌داند. بر اساس تحلیل دنگ یوون، نویسنده و پژوهشگر چینی، وفاداری سیاسی، پیش‌بینی‌پذیری و توانایی اداره کشور سه معیار اصلی در این انتخاب خواهند بود.
نخست، جانشین باید از نظر سیاسی قابل اعتماد باشد؛ اما این اعتماد صرفاً به معنای نزدیکی شخصی به شی نیست. رهبر چین باید اطمینان داشته باشد که جانشینش پس از رسیدن به قدرت، میراث سیاسی و خط‌مشی او را کنار نمی‌گذارد. به همین دلیل، شی احتمالاً نمی‌خواهد فردی را انتخاب کند که پس از مرگ یا کناره‌گیری او همانند نیکیتا خروشچف در برابر میراث استالین، به انتقاد و رد سیاست‌های رهبر پیشین روی آورد.
دومین معیار، پیش‌بینی‌پذیری سیاسی است. فردی که امروز از شی اطاعت می‌کند، ممکن است پس از رسیدن به بالاترین مقام حزب، رفتار متفاوتی در پیش بگیرد. قدرت مطلق می‌تواند مناسبات سیاسی و محاسبات افراد را تغییر دهد؛ موضوعی که خود شی نیز تجربه کرده است. از این منظر، جانشین مطلوب او باید هم توانایی کنترل نظام سیاسی را داشته باشد و هم از ایجاد یک پایگاه قدرت مستقل و خارج از نفوذ رهبر پیشین پرهیز کند.
سومین معیار، توانایی حکمرانی است. رهبر چین در دهه ۲۰۳۰ با چالش‌هایی فراتر از رشد اقتصادی روبه‌رو خواهد بود: رقابت فناوری و ژئوپلیتیکی با آمریکا، تنش‌های احتمالی بر سر تایوان، مسائل پیچیده اجتماعی و اقتصادی و اداره ساختاری متشکل از بیش از ۱۰۰ میلیون عضو حزب کمونیست، بوروکراسی عظیم و اقتصاد گسترده دولتی. از نگاه نویسنده، جانشینی که تنها وفادار باشد اما توان اداره کشور را نداشته باشد، نمی‌تواند میراث شی را حفظ کند. در مقابل، فردی بیش از اندازه قدرتمند و مستقل نیز ممکن است از کنترل او خارج شود. یافتن توازن میان این دو ویژگی، مهم‌ترین دشواری در انتخاب جانشین خواهد بود.
جانشینی در سال ۲۰۳۷؟
دنگ یوون معتقد است شی ممکن است تا حدود سال ۲۰۳۷ در قدرت باقی بماند؛ یعنی دو دوره دیگر پس از سال ۲۰۲۷. اگر این پیشبینی درست باشد، رهبر چین ضرورتی ندارد در حال حاضر جانشین مشخصی معرفی کند. معرفی زودهنگام یک وارث سیاسی می‌تواند به شکل‌گیری مرکز قدرتی موازی منجر شود؛ مقام‌های حزب ممکن است به‌تدریج به سوی جانشین احتمالی متمایل شوند و جایگاه او نفوذی فراتر از مسئولیت رسمی‌اش ایجاد کند. چنین وضعیتی با تأکید شی بر تمرکز قدرت در شخص رهبر سازگار نیست.
از این رو، احتمال دارد او به‌جای انتخاب یک فرد، مجموعه‌ای از گزینه‌های بالقوه را در موقعیت‌های حساس قرار دهد و عملکرد آنها را زیر نظر بگیرد. در این چارچوب، مقام‌های متولد سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۵ از گزینه‌های واقع‌بینانه‌تر برای رهبری چین در دهه ۲۰۳۰ به شمار می‌روند. اگر انتقال قدرت در حدود سال ۲۰۳۷ رخ دهد، این افراد بین ۶۵ تا ۷۰ سال خواهند داشت؛ سنی که از نظر نویسنده می‌تواند برای رهبری چین مناسب باشد.
