محموله‌هایی که غیب شدند

فرارو-  توافق دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین برای انتقال گازوئیل روسیه به آمریکا، در نخستین مرحله اجرایی خود با شکست جدی مواجه شده است؛ به‌گونه‌ای که دست‌کم سه نفتکش حامل سوخت روسیه که مقصد اولیه آنها سواحل آمریکا اعلام شده بود، مسیر حرکت خود را تغییر داده‌اند و هنوز حتی یک محموله گازوئیل روسی به آمریکا نرسیده است.

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که قیمت گازوئیل در آمریکا پس از آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران تقریباً دو برابر شده و دولت ترامپ به‌شدت تحت فشار افکار عمومی برای مهار هزینه‌های انرژی قرار دارد. 

روسیه پس از توافق ماه اکتبر میان ترامپ و پوتین، در مجموع چهار نفتکش حامل گازوئیل را برای عرضه به بازارهای آمریکا و جهان به حرکت درآورده است؛ اما تغییر مسیر سه نفتکش، تردیدهای جدی درباره عملیاتی شدن این توافق ایجاد کرده است.

سه نفتکش در مسیرهای جایگزین؛ آمریکا همچنان در انتظار سوخت روسیه

دو نفتکش روسی با نام‌های «تالیسمن» و «لروئو» که با پرچم سیرالئون حرکت می‌کند، ماه گذشته بندر پریمورسک در دریای بالتیک را با مقصد اعلام‌شده سواحل شرقی آمریکا ترک کردند. با این حال، اطلاعات شرکت تحلیل حمل‌ونقل دریایی کلپر و سامانه ردیابی کشتی‌هانشان می‌دهد که نفتکش نخست مسیر خود را به سمت برزیل تغییر داده و دیگری وارد مسیر مدیترانه شده است. نفتکش سوم نیز که همچنان در اقیانوس اطلس شمالی قرار دارد، مقصد خود را از نیویورک به عبارت «در انتظار دستور» تغییر داده است؛ عبارتی که نشان می‌دهد محل نهایی تخلیه محموله هنوز مشخص نیست.

در همین حال، روزنامه فایننشال تایمز گزارش داده است که نفتکش چهارم با نام «بیست»، متعلق به یک شرکت ثبت‌شده در سیشل و مشمول تحریم‌ها، پس از بارگیری در بندر پریمورسک در اواخر اکتبر، به سمت آمریکا حرکت کرده و مقصد خود را در سامانه ردیابی دریایی «اقیانوس اطلس» اعلام کرده است.

توافق ۱.۸ میلیون تنی ترامپ و پوتین؛ وعده‌ای بزرگ با جزئیات مبهم

ترامپ پس از گفت‌وگوی تلفنی نهم اکتبر با رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد که مسکو موافقت کرده است بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل را به‌صورت فوری در اختیار بازار آمریکا و بازارهای جهانی قرار دهد. بر اساس اعلام رئیس‌جمهور آمریکا، قرار بود ۵۰۰ هزار تن دیگر در ماه نوامبر و سپس یک میلیون تن دیگر نیز در مرحله بعد عرضه شود.

به این ترتیب، مجموع حجم سوخت وعده‌داده‌شده به حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن می‌رسید؛ رقمی که در صورت تحقق می‌توانست بخشی از فشار بازار انرژی را کاهش دهد.

بر اساس این توافق، فروش، انتقال، تخلیه و واردات گازوئیل روسیه تا هفتم آوریل مجاز اعلام شده است. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که ترامپ اوکراین را به دلیل حمله به تأسیسات انرژی روسیه و ایجاد اختلال در عرضه سوخت مقصر دانست.

با این حال، جزئیات اساسی توافق همچنان محرمانه یا نامشخص است. نه کاخ سفید و نه کرملین توضیح نداده‌اند که توافق به‌صورت مکتوب تنظیم شده یا خیر؛ همچنین قیمت محموله‌ها، شرایط پرداخت و شرکت‌های تجاری طرف قرارداد معرفی نشده‌اند.

تناقض تحریمی در واشنگتن؛ کنگره در برابر تصمیم ترامپ ایستاد

مهم‌ترین مانع اجرای توافق، اختلاف حقوقی و سیاسی در داخل آمریکا است. پس از اعلام توافق، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) معافیتی موقت برای برخی معاملات مربوط به گازوئیل روسیه صادر کرد؛ تصمیمی که عملاً امکان انجام معاملاتی را فراهم می‌کرد که در شرایط عادی مشمول تحریم‌های آمریکا بودند. اما مشکل اینجاست که ممنوعیت قانونی واردات انرژی روسیه که پس از حمله نظامی مسکو به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ برقرار شد، همچنان پابرجاست.

به همین دلیل، گروهی از قانون‌گذاران دو حزب در کنگره نسبت به اقدام دولت ترامپ اعتراض کرده‌اند و معتقدند دولت نمی‌تواند با یک معافیت اجرایی، ممنوعیت قانونی واردات انرژی روسیه را کنار بگذارد. در همین راستا، میکی شرل، فرماندار نیوجرسی در نامه‌ای به مدیران بنادر و پایانه‌های سوخت این ایالت هشدار داده است که از پذیرش کشتی‌های حامل سوخت روسیه خودداری کنند. او تأکید کرده است که هرگونه تلاش برای کسب سود از تجارت غیرقانونی سوخت روسیه با مجازات‌های سنگین مواجه خواهد شد.

این اختلاف، ریسک حقوقی معامله را برای بانک‌ها، شرکت‌های حمل‌ونقل، توزیع‌کنندگان سوخت و مدیران پایانه‌های بندری افزایش داده است؛ به‌گونه‌ای که احتمال مسئولیت مدنی یا کیفری و حتی تحقیقات آینده کنگره، بسیاری از فعالان بازار را از مشارکت در این معاملات منصرف کرده است.

گازوئیل روسیه؛ نجات‌بخش بازار آمریکا یا محموله‌ای ناچیز؟

حتی در صورت ورود محموله‌های روسی به آمریکا، میزان تأثیر آنها بر بازار داخلی چندان قابل توجه نخواهد بود. آراثی کریشنان، مدیرعامل شرکت راکشا اینتلیجنس به الجزیره گفته است نخستین محموله ارسالی روسیه تقریباً معادل دو ساعت مصرف فرآورده‌های میان‌تقطیر در آمریکا است.

مت اسمیت، تحلیلگر شرکت کلپر نیز تأکید کرده است که نگرانی‌های حقوقی و تحریمی می‌تواند مانع تخلیه این محموله‌ها در سواحل شرقی آمریکا شود. بر اساس اطلاعات منتشرشده، قیمت خرده‌فروشی گازوئیل در آمریکا در ماه سپتامبر از شش دلار به‌ازای هر گالن عبور کرده بود؛ سطحی که تقریباً دو برابر قیمت پیش از آغاز جنگ ایران است.

با وجود تغییر مسیر نفتکش‌ها، کرملین تلاش کرده است نگرانی‌ها درباره شکست توافق را کم‌اهمیت جلوه دهد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین اعلام کرده است که تمام گازوئیل روسیه خریداران خود را پیدا خواهد کرد. کریل دمیتریف، نماینده ویژه پوتین نیز گزارش‌های مربوط به تغییر مسیر نفتکش‌ها را جعلی خوانده و مدعی شده است کشتی‌های عازم آمریکا همچنان در مسیر تعیین‌شده حرکت می‌کنند. با این حال، داده‌های شرکت‌های ردیابی دریایی نشان می‌دهد که دست‌کم سه نفتکش از مقصد اولیه خود فاصله گرفته‌اند.

شکست یک معامله در میانه بحران انرژی و تنش سیاسی

تحولات اخیر نشان می‌دهد که توافق ترامپ و پوتین، دست‌کم در مرحله اجرا، با موانعی فراتر از مسائل فنی و تجاری روبه‌رو شده است. از یک سو، دولت آمریکا برای کنترل قیمت انرژی به عرضه سوخت روسیه نیاز دارد و از سوی دیگر، تحریم‌های قانونی و مخالفت کنگره، هزینه همکاری با مسکو را برای شرکت‌های تجاری افزایش داده است.

در واقع، دولت ترامپ با تناقضی راهبردی مواجه شده است: برای کاهش فشار اقتصادی ناشی از جنگ ایران به سوخت روسیه روی آورده، اما نمی‌تواند به‌آسانی از چارچوب تحریم‌هایی عبور کند که خود واشنگتن طی سال‌های گذشته علیه مسکو ایجاد کرده است.

اکنون پرسش اصلی این است که آیا کاخ سفید می‌تواند اختلافات حقوقی داخلی را حل کند و نفتکش‌های روسی را به مقصد آمریکا بازگرداند، یا اینکه مسکو محموله‌های خود را به بازارهای جایگزین از جمله برزیل و کشورهای حوزه مدیترانه خواهد فروخت.

آنچه تاکنون روشن شده، این است که وعده بزرگ ترامپ برای استفاده از گازوئیل روسیه به‌منظور کاهش فشار بازار سوخت آمریکا، هنوز به نتیجه عملی نرسیده و بحران انرژی همچنان یکی از نقاط آسیب‌پذیر سیاست داخلی و خارجی دولت او باقی مانده است.