نقد مستند «شکافتن صخره‌ها»؛ داستان زنی که برای تغییر تلاش می‌کند
مستند «شکافتن صخره‌ها» داستان زنی است که با ورود به شورای روستای محل زندگی‌اش، برای حل مشکلات تلاش می‌کند.
فرارو- مستند سینمایی «شکافتن صخره‌ها» (Cutting Through Rocks) به کارگردانی سارا خاکی و محمدرضا عینی، به‌عنوان نخستین مستند بلند ایرانی در تاریخ جوایز اسکار، به جمع پنج نامزد نهایی بخش بهترین مستند بلند نودوهشتمین دوره این جوایز راه پیدا کرده بود.
به گزارش فرارو، این فیلم داستان سارا شاهوردی، نخستین زنی را روایت می‌کند که به عضویت شورای روستای محل زندگی خود انتخاب شده و تصمیم دارد برخی از قواعد سنتی و مردسالارانه حاکم بر زندگی زنان را تغییر دهد.
داستان مستند «شکافتن صخره‌ها»
شاهوردی در روستایی دورافتاده در ایران زندگی می‌کند و در انتخابات شورا پیروز می‌شود اما این همه ماجرا نیست. او با مشکلاتی روبرو می‌شود که به مرور می‌فهمد باید حل برخی از مشکلات از عهده‌اش خارج است اما به تلاش ادامه می‌دهد.
مقابله با ازدواج کودکان، فراهم کردن امکان تحصیل دختران از چالش‌های سارا در این روستای کوچک است. در کنار این مطالبات، حل مشکلات زیرساختی روستا از جمله دسترسی به گاز نیز در برنامه‌های او قرار دارد.
یکی از بخش‌های متفاوت زندگی شاهوردی، تلاش او برای آموزش موتورسواری به دختران نوجوان روستاست. اقدامی که در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد اما فضای روستا خود به عاملی برای سخت‌تر شدن ماجرا تبدیل می‌شود.
سارا خاکی و محمدرضا عینی برای ساخت این مستند، هشت سال زندگی شاهوردی را دنبال کرده‌اند. دوربین فقط موفقیت‌های او را ثبت نمی‌کند؛ بلکه به مقاومت‌ها، بدگمانی‌ها و اتهام‌هایی هم می‌پردازد که در ادامه فعالیت‌هایش با آن‌ها روبه‌رو می‌شود. حتی انگیزه او برای کمک به دختران نیز از سوی برخی افراد زیر سؤال می‌رود و همین موضوع زندگی شخصی و هویت اجتماعی‌اش را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
چرا «شکافتن صخره‌ها» فراتر از یک روایت انگیزشی است؟
نقطه قوت مستند این است که تغییر را به یک داستان ساده درباره یک زن شجاع تقلیل نمی‌دهد. فیلم همچنین نشان می‌دهد هزینه ایستادن در برابر این مناسبات فقط به مخالفت دیگران محدود نیست و می‌تواند زندگی شخصی فرد را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، «شکافتن صخره‌ها» علاوه بر پرداختن به مسئله زندگی زنان، تصویری متفاوت از شرایط جامعه ارائه می‌دهد.
این مستند در جشنواره ساندنس ۲۰۲۵ جایزه بزرگ هیئت داوران بخش مستند سینمای جهان را دریافت کرد و سپس در نودوهشتمین دوره جوایز اسکار نامزد بهترین مستند بلند شد. هرچند جایزه اسکار به فیلم نرسید، نامزدی آن در کنار چهار مستند دیگر، اتفاقی مهم برای سینمای مستند ایران بود.
«شکافتن صخره‌ها» بیش از آنکه درباره تغییر یک روستا باشد، درباره تلاش برای از بین بردن مشکلاتی است به سادگی قابل تغییر نیستند.
