نتانیاهو در بن‌بست، آیزنکوت بر سر دوراهی/ سرنوشت انتخابات اسرائیل چه می‌شود؟

فرارو- روز چهارشنبه، با آشکار شدن اینکه بنیامین نتانیاهو اکثریت لازم برای اداره دولت را از دست داده است، آینده اسرائیل در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت. سرنوشت سیاسی او اکنون به این بستگی دارد که آیا احزاب یهودیِ مخالف، حاضرند با احزاب فلسطینی که در انتخابات روز سه‌شنبه با افزایش چشمگیر حمایت‌ها مواجه شدند جبهه‌ای مشترک تشکیل دهند یا خیر. 

به گزارش فرارو به نقل از گاردین، گادی آیزنکوت، ژنرال بازنشسته و رهبر بلوک مخالفان یهودی، شب گذشته با اعلام زودهنگام پیروزی برای آنچه «اکثریت صهیونیستی» نامید، به نظر می‌رسید تشکیل چنین ائتلاف گسترده‌ای را رد کرده باشد. 

هم‌زمان با ادامه شمارش آرا در روز چهارشنبه، پیش‌بینی‌های اولیه نظرسنجی‌های پای صندوق رأی که حاکی از پیشتازیِ ناچیزِ بلوک آیزنکوت نسبت به ائتلاف نتانیاهو بود با پیشی گرفتن بلوک نخست‌وزیر، بیش از پیش مورد تردید قرار گرفت؛ به‌ویژه آنکه هنوز آرای سربازان مستقر در یگان‌ها و سایر آرای غیابی که حدود ۱۴ درصد از کل رأی‌دهندگان را تشکیل می‌دهند به‌طور کامل شمارش نشده بود. 

با شمارش ۸۶ درصدِ باقی‌مانده آرا، به نظر می‌رسید هیچ‌یک از بلوک‌های یهودی نمی‌توانند به ۶۱ کرسیِ لازم در کنست برای تشکیل دولت اکثریت دست یابند. بدین ترتیب، آیزنکوت و متحدانش با انتخابی روشن روبرو شدند: یا ائتلاف با احزاب عرب که در مسیر کسب نتیجه‌ای بی‌سابقه (۱۶ تا ۱۹ کرسی) قرار داشتند و یا فراهم کردن فرصتی برای بقای سیاسی نتانیاهو، چه از طریق برگزاری انتخاباتی جدید و چه با تشکیل یک دولت وحدت ملی. 

چهارشنبه شب، نتانیاهو در واکنش به مشارکت بالای فلسطینیان و موفقیت احزاب عرب ، مدعی شد که آن‌ها «انتخابات را دزدیده‌اند». او مدرکی برای این ادعا ارائه نکرد، اما در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) نوشت که حزب متبوعش، «لیکود»، «صدها شهادت و مدرک» را به کمیته مرکزی انتخابات و سازمان امنیت داخلی (شین‌بت) ارسال کرده است. 

هر دو نهاد مذکور در دوران دولت نتانیاهو سیاسی شده‌اند. کمیته انتخابات پیش از برگزاری رأی‌گیری تلاش کرده بود احزاب عربِ فلسطینی را از شرکت در انتخابات منع کند، اما این تلاش برای حذف آن‌ها با حکم دیوان عالی کشور لغو شد. 

دونالد ترامپ عملکرد نتانیاهو را که تا اینجای کار بهتر از حد انتظار بوده، به نام خود ثبت کرد و مدعی شد که حمایت آشکار او در آستانه رأی‌گیری، عامل تعیین‌کننده بوده است. ترامپ ادعا: «وقتی آن حمایت اعلام شد، کمک زیادی به او کرد.» او افزود که به نظر می‌رسد نتیجه به سمت بن‌بست یا پیروزی نتانیاهو پیش می‌رود. 

یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها» (از جریان چپ میانه) که یکی از شرکای کوچک‌تر در «بلوک تغییر» به رهبری آیزنکوت است، از آیزنکوت خواست تا با دو حزب فلسطینی، یعنی «فهرست مشترک» و «رعم» (فهرست یکپارچه عربی)، وارد مذاکره شود. 

گولان در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «اگر دست از ترسیدن برنداریم و به نژادپرستی پایان ندهیم، آینده‌ای در اینجا نخواهیم داشت. ما دیگر نمی‌توانیم تفکیک نژادپرستانه نتانیاهو میان آرای یهودیان و اعراب را بپذیریم.» 

او افزود: «هر کس که تلاش کند آرای شهروندان عرب را نادیده بگیرد [یا حذف کند]، در واقع تسلیم نتانیاهو شده و از اسرائیل دست شسته است.» وی خاطرنشان کرد که نتانیاهو به احزاب یهودی «اولترا ارتدوکس» (حریدی) متکی است؛ احزابی که غیرصهیونیست هستند و با خدمت سربازی اجباری برای هواداران خود مخالف‌اند. 

نوآ لاندو، از نویسندگان روزنامه «هاآرتص»، استدلال کرد که آیزنکوت با تعیین «صهیونیسم» به عنوان معیاری برای تشکیل ائتلاف اقدامی که منجر به کنار گذاشتن شرکای احتمالی شد در واقع «در دامی افتاده است که نتانیاهو در طول کارزار انتخاباتی برای او پهن کرده بود». 

یوسف جبارین، از رهبران «فهرست مشترک»، اظهار داشت که عملکرد قوی این فهرست بدان معناست که «در هیچ سناریوی سیاسی‌ای نمی‌توان آن را نادیده گرفت». او گفت که دولت نتانیاهو، و به‌ویژه وزیر تندروی امنیت ملی آن، ایتامار بن‌گویر، «زندگی را برای تک‌تک شهروندان عرب تلخ کرده‌اند». 

جبارین گفت: «ما آماده خواهیم بود تا زمینه را برای برکناری دولت نتانیاهو، بن‌گویر و اسموتریچ فراهم کنیم و آن‌ها را به خانه‌هایشان بفرستیم.» یکی دیگر از مقامات «فهرست مشترک» (Joint List)، دوراهی پیشِ روی جناح مخالفِ یهودی را این‌گونه توصیف کرد: «برتری‌طلبی یا ایجاد دموکراسی». 

شمارش تمام آرا ممکن است چند روز دیگر طول بکشد؛ آرای غیابی (از جمله آرای سربازان در حال خدمت) آخرین بخش‌هایی هستند که شمرده می‌شوند. آرای ارتش معمولاً به سمت جناح راست متمایل است، اما این تصویر کلی ممکن است به دلیل حضور تعداد زیادی از نیروهای ذخیره (که مسن‌تر و میانه‌روتر هستند) در خدمت فعال، پیچیده‌تر شود. 

پس از شمارش تمام آرا، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، باید به یکی از رهبران احزاب شش هفته فرصت دهد تا دولت تشکیل دهد. اگر تلاش نفر اول ناکام بماند، این فرصت به رقیب او واگذار خواهد شد. در هفته‌های پیش رو که احتمالاً با کشمکش‌های سیاسی همراه خواهد بود، انتظار می‌رود هم نتانیاهو و هم آیزنکوت تلاش کنند تا افرادی را از اردوگاه رقیب به سمت خود جذب کنند. 

نتانیاهو تا زمان تشکیل یک اکثریت جدید، به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت (دولت انتقالی) در مقام خود باقی خواهد ماند. او ممکن است امیدوار باشد که اگر بن‌بست سیاسی به برگزاری دور دیگری از انتخابات منجر شود، به نفعش تمام شود؛ برای مثال، ده‌ها هزار اسرائیلیِ ساکن خارج که روز سه‌شنبه برای رأی دادن بازگشته بودند و عمدتاً مخالف ائتلاف حاکم بودند ممکن است برای رأی‌گیری مجدد بازنگردند. 

احزاب فلسطینی و جریان میانه‌چپ یهودی از اپوزیسیون خواسته‌اند تا بر یافتن اهداف مشترک در کنست، تغییر رئیس کنست، و پیشبرد قوانینی تمرکز کنند که مورد توافق جناح‌های مختلف باشد؛ قوانینی همچون تشکیل یک هیئت بررسی مستقل برای رسیدگی به ناکامی‌های امنیتی که منجر به حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ شد. 

روز چهارشنبه، هرتزوگ از تمامی احزاب خواست تا در مسیر تشکیل یک ائتلاف دولتی جدید، با «ذهنی باز» عمل کنند.