آخرین وضعیت بازار لوازم خانگی؛ رکود ادامه دارد

بازار لوازم خانگی در روزهای ابتدایی فصل پاییز ۱۴۰۵، روزهای کم‌رمقی را سپری می‌کند. فروشندگان از کاهش قدرت خرید مشتریان می‌گویند و معتقدند مراجعه‌کننده در بازار کم نیست، اما بخش قابل توجهی از مشتریان پس از پرس‌وجوی قیمت، خرید را به آینده موکول می‌کنند. 

در بازار فعلی، دیگر فقط قیمت یک کالا تعیین‌کننده نیست؛ خانوار پیش از خرید باید مجموع هزینه تجهیز خانه را محاسبه کند. به همین دلیل خریدهای چندقلمی کاهش یافته و بسیاری از خانواده‌ها، به‌خصوص در خرید جهیزیه، کالاها را به‌صورت مرحله‌ای تهیه می‌کنند. 

قیمت لوازم خانگی به کجا رسیده است؟ 

بررسی میدانی از بازار نشان می‌دهد که یک یخچال فریزر سایدبای‌ساید ۳۲ فوت جی‌پلاس مدل GSS-R۷۶۳۸W حدود ۲۰۰ میلیون تومان قیمت داشته است. 

در بخش لباسشویی نیز مدل‌های ۸ تا ۹ کیلویی برندهای داخلی و خارجی در طیف گسترده‌ای عرضه می‌شوند؛ برای مدل‌های میان‌رده، قیمت‌ها عموماً در محدوده ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قرار دارد و مدل‌های خارجی و بالارده می‌توانند از این سطح نیز عبور کنند. 

در تلویزیون، بسته به اندازه صفحه، فناوری نمایشگر و برند، بازار فاصله قیمتی زیادی دارد؛ اما برای یک تلویزیون هوشمند میان‌رده، باید حدود ۳۰ تا ۷۰ میلیون تومان بودجه در نظر گرفت و مدل‌های بزرگ‌تر و رده‌بالا به‌مراتب گران‌تر هستند. 

ماشین ظرفشویی نیز در محدوده‌ای حدود ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان برای مدل‌های متعارف قرار گرفته و مدل‌های خارجی یا مجهزتر می‌توانند قیمت‌های بالاتری داشته باشند. 

در مورد اجاق گاز نیز اختلاف قیمت بسیار زیاد است؛ مدل‌های معمولی و اقتصادی از حدود ۲۰ میلیون تومان آغاز می‌شوند و مدل‌های مبله و مجهز می‌توانند به ۵۰ میلیون تومان و بیشتر برسند. 

قیمت مدل‌های متعارف جاروبرقی در دیجی‌کالا حدود ۱۵ تا ۳۰ میلیون تومان است و مدل‌های رده‌بالاتر می‌توانند قیمت بیشتری در حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیون تومان داشته باشند. 

بنابراین اگر بخواهیم برای کالاهای اصلی یک میانگین تقریبی در نظر بگیریم، یک یخچال در محدوده حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان، لباسشویی حدود ۶۰ تا ۱۱۴ میلیون تومان، تلویزیون حدود ۴۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان، ظرفشویی حدود ۵۰ تا ۱۱۰ میلیون تومان و اجاق گاز حدود ۳۰ تا ۷۰ میلیون تومان قرار می‌گیرد. 

مشتری هست، اما سبد خرید کوچک شده

مشاهدات بازار نشان می‌دهد رفتار مصرف‌کننده تغییر کرده است. مشتری هنوز برای خرید به بازار مراجعه می‌کند، اما بیشتر قیمت می‌گیرد، مدل‌ها را مقایسه می‌کند و درباره خرید قسطی می‌پرسد. 

در بسیاری از موارد، خرید به یک کالای ضروری محدود می‌شود. اگر لباسشویی خراب شود، خرید لباسشویی در اولویت قرار می‌گیرد، اما خرید تلویزیون یا تعویض یخچال قدیمی ممکن است ماه‌ها عقب بیفتد. 

همین مسئله باعث شده بازار از نظر عرضه با کمبود عمومی مواجه نباشد، اما در طرف تقاضا با مشکل جدی روبه‌رو شود. فروشنده کالا دارد، اما مشتری قدرت خرید کافی ندارد. 

در چنین شرایطی، تعمیر وسایل قدیمی نیز برای بخشی از خانوارها جذاب‌تر شده است. اگرچه هزینه قطعات و تعمیرات افزایش یافته، اما پرداخت چند میلیون تومان برای تعمیر یک وسیله همچنان برای خانواده‌ای که باید ده‌ها میلیون تومان برای خرید کالای جدید بپردازد، گزینه قابل‌تحمل‌تری است. 

مشکل فقط گرانی نیست

در کنار افزایش قیمت و افت تقاضا، یکی از نگرانی‌های جدی بازار، ورود کالا از مسیرهای غیررسمی و مسئله اصالت کالا است. 

یکی از فروشندگان بازار لوازم خانگی می‌گوید: «در برخی موارد، کالاهایی که حتی در داخل کشور تولید می‌شوند، به مناطق مرزی منتقل شده و پس از تغییر برند، بسته‌بندی و مشخصات ظاهری، دوباره به عنوان کالای خارجی وارد بازار داخلی می‌شوند؛ موضوعی که می‌تواند مصرف‌کننده را در تشخیص منشأ واقعی کالا دچار اشتباه کند. در چنین شرایطی، خریدار ممکن است تصور کند محصولی از یک برند معتبر و شناخته‌شده جهانی خریداری کرده، در حالی که واقعیت محصول با آنچه روی بسته‌بندی یا نام تجاری آن درج شده، متفاوت است.» 

این ماجرا البته تنها به تغییر نام و بسته‌بندی کالا ختم نمی‌شود و تبعات آن می‌تواند تا مدت‌ها پس از خرید گریبان مصرف‌کننده را بگیرد. به گفته او، زمانی که منشأ واقعی یک محصول مشخص نباشد، بررسی کیفیت ساخت، اصالت قطعات، استانداردهای تولید و حتی امکان دسترسی به قطعات یدکی در آینده برای خریدار دشوار خواهد شد. به بیان دیگر، مصرف‌کننده نه‌تنها ممکن است بابت کالایی با هویت نامشخص هزینه بیشتری پرداخت کند، بلکه در صورت بروز نقص یا خرابی، با ابهام درباره تأمین قطعه، تعمیر و خدمات فنی نیز مواجه می‌شود. 

در چنین بازاری، تشخیص کالای اصل از محصولی که صرفاً ظاهر و نام خارجی دارد، برای مصرف‌کننده عادی آسان نیست و همین مسئله ضرورت شفافیت در منشأ کالا، نظارت بر مسیر ورود محصولات و ارائه اطلاعات دقیق به خریداران را بیش از پیش پررنگ می‌کند. 

کالای ارزان‌تر، الزاماً خرید ارزان‌تر نیست

یکی دیگر از تبعات ورود غیررسمی کالا، نبود خدمات پس از فروش است. اگر مصرف‌کننده پس از خرید چنین کالایی با مشکل مواجه شود، خدمات پس از فروشی برای آن وجود ندارد یا دست‌کم شبکه رسمی و قابل‌پیگیری برای پاسخ‌گویی به مشتری در دسترس نیست. 

این موضوع در لوازم خانگی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا قیمت قطعاتی مانند برد، موتور، کمپرسور و سایر اجزای اصلی می‌تواند بالا باشد و تعمیر یک دستگاه بدون گارانتی، هزینه قابل توجهی به مصرف‌کننده تحمیل کند. 

در واقع، ممکن است یک کالای غیررسمی در لحظه خرید ارزان‌تر باشد، اما در صورت خرابی، هزینه تعمیر و تأمین قطعه می‌تواند اختلاف قیمت اولیه را از بین ببرد. 

مجموعه این مسائل، از تقلب و نبود اصالت کالا گرفته تا فقدان خدمات پس از فروش، در نهایت ریسک خرید را برای مصرف‌کننده بالا برده است. 

بازار در انتظار قدرت خرید

بازار لوازم خانگی بیش از هر چیز به تقویت قدرت خرید نیاز دارد. کالا در بازار وجود دارد، تنوع برند و مدل نیز بالاست، اما فاصله قیمت با توان مالی خانوار باعث شده تقاضای واقعی عقب‌نشینی کند. 

از سوی دیگر، تولیدکننده با افزایش هزینه تولید و تأمین قطعات مواجه است و فروشنده نیز نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن هزینه جایگزینی، کالا را با قیمت پایین عرضه کند. 

در این میان، شفافیت در واردات، امکان استعلام اصالت کالا، نظارت بر بازار و تضمین خدمات پس از فروش اهمیت دوچندان پیدا کرده است.