احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در گفتگو با فرارو:
ترامپ نگران است توسط ایران ترور شود / هیچ تضمینی برای محدود ماندن جنگ بعدی نیست / میانجی‌ها قدرت ندارند
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس معتقد است میانجی‌ها قدرت کافی ندارند. برای مثال، قطر و عمان تلاش می‌کنند، اما کشورهایی مانند عربستان و امارات عملاً در مسیر این تلاش‌ها مانع ایجاد می‌کنند؛ چراکه برای آنها دشوار است ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای ظهور کند.از سوی دیگر، آمریکا نیز با یک نگرانی جدی مواجه است.
فرارو- در شرایطی که کانال‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا از مسیرهای مختلف و با حضور بازیگران متعددی دنبال می‌شود، مسئله اصلی فقط تعداد میانجی‌ها نیست، بلکه میزان اثرگذاری آنها بر تصمیمات تهران و واشنگتن است. قطر و عمان در کنار پاکستان، چین و حتی ترکیه در مقاطع مختلف تلاش کرده‌اند به نوعی میان دو طرف نقش‌آفرینی کنند، اما تعدد این کانال‌ها الزاماً به معنای نزدیک شدن دو طرف به یک توافق نیست.
به گزارش فرارو، احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس و تحلیلگر ارشد سیاست خارجی، معتقد است ضعف میانجی‌ها، ملاحظات کشورهای منطقه و نگرانی آمریکا از نحوه مواجهه با ایران، مجموعه‌ای از موانع را در مسیر دستیابی به تفاهم ایجاد کرده است.
میانجی‌ها قدرت کافی برای پیشبرد مذاکرات ندارند
احمد بخشایش اردستانی، با اشاره به نقش میانجی‌ها در حل مناقشه ایران و آمریکا گفت: «میانجی‌ها قدرت کافی ندارند. برای مثال، قطر و عمان تلاش می‌کنند، اما کشورهایی مانند عربستان و امارات عملاً در مسیر این تلاش‌ها مانع ایجاد می‌کنند؛ چراکه برای آنها دشوار است ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای ظهور کند. از سوی دیگر، آمریکا نیز با یک نگرانی جدی مواجه است. مسئله این است که آمریکا نمی‌داند چگونه باید با ایران به تفاهم برسد، چگونه با ایران تفاهمنامه امضا کند و اساساً چگونه مسئله ایران را حل‌وفصل کند. این دو مسئله، بخشی از مشکلات موجود در مسیر توافق است.»
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ادامه داد: «اگر ایران حاضر باشد مقداری امتیاز بدهد، آمریکایی‌ها نیز می‌توانند پای تفاهم بیایند. بنابراین دو مشکل وجود دارد؛ یکی اینکه آمریکا از نحوه مواجهه با ایران نگرانی دارد و دیگر اینکه مشخص نیست چگونه باید این مسئله را مدیریت کند. بخشی از مواضع و اظهارات ترامپ نیز ناشی از همین نگرانی است.»
او افزود: «مسئله این است که اگر آمریکا به ایران حمله کند، چه نتیجه‌ای به دست خواهد آورد؟ آمریکا پیش از این نیز حمله کرده و نتیجه مورد انتظارش را نگرفته است. اگر بار دیگر زیرساخت‌های ایران را هدف قرار دهد، ایران نیز زیرساخت‌های آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد. این مسئله حتی از سوی مقامات اسرائیلی نیز مطرح شده است. آنها گفته‌اند قصد داشتند زیرساخت‌های ایران را هدف قرار دهند، اما متوجه شدند ایران نیز می‌تواند زیرساخت‌های آنها در منطقه و کشورهای منطقه را هدف قرار دهد و در نتیجه برای جهان غرب مشکل ایجاد شود.»
واشنگتن به دنبال توافقی با دست بالاتر است
این تحلیلگر سیاست خارجی در خصوص توافق مطلوب آمریکا گفت: «آمریکا می‌خواهد توافقی امضا شود که در آن پیروز میدان باشد و کشورهای عرب منطقه نیز به نوعی بگویند ایران در جنگ با آمریکا شکست خورده و دیگر نمی‌تواند با آنها از موضع قدرت برخورد کند. در حال حاضر ایران با کشورهای عربی با ادبیاتی صحبت می‌کند که خودش ترجیح می‌دهد.»
او ادامه داد: «بنابراین آنها نیز علاقه‌مندند نتیجه مذاکرات به شکلی باشد که این وضعیت تغییر کند. در مقطعی هیئت ایرانی برای رسیدن به تفاهم و مذاکره رفته بود و مذاکرات نیز تقریباً در حال به ثمر رسیدن بود. اکنون نیز تا حدودی محتوای مذاکرات و ترتیبات مورد بحث میان دو طرف مشخص است، اما در نحوه اجرای آن اختلاف وجود دارد.»
وی با اشاره به مسئله تنگه هرمز گفت: «یک دیدگاه این بود که ابتدا تنگه هرمز باز شود و در مقابل، محاصره دریایی برداشته شود، نفت امکان فروش پیدا کند و بخشی از تحریم‌ها کاهش یابد تا تنگه هرمز باز شود و سپس یک هفته بعد، مذاکرات درباره مسئله هسته‌ای آغاز شود. طرف مقابل می‌گوید مسئله هسته‌ای و تنگه هرمز باید همزمان در دستور کار قرار گیرد. همین مسئله موجب ایجاد تنش در روند مذاکرات شده است.»
ایران دیگر آمریکا را با همان ابهت گذشته نمی‌بیند
بخشایش اردستانی درباره فضای سیاسی آمریکا و احتمال اقدام نظامی علیه ایران گفت: «تا انتخابات، آمریکا به دلیل فضای انتخاباتی ملاحظاتی دارد. البته ترامپ نیز اظهارات خود را مطرح می‌کند و در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نیز سیگنال‌هایی داده می‌شد که نشان می‌داد ایران در حال آرام کردن فضاست، در حالی که در مقاطعی صحبت از حمله به ایران مطرح بود.»
این نماینده مجلس گفت: «اکنون نیز ترامپ مرتب می‌گوید بعد از انتخابات ایران را می‌زند. شاید یک حمله کوتاه‌مدت در پیش باشد؛ نوعی فریب که بخواهند به ایران وارد کنند. با این حال، ایران آمادگی دارد و ترس ایران نیز تا حدودی ریخته است. برخی فرماندهان ما قبل از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، آمریکا را با ابهت نگاه می‌کردند و می‌گفتند آمریکا قوی است، اما اکنون این نگاه تغییر کرده است. آنها متوجه شده‌اند آمریکایی‌ها چه برنامه‌ای دارند و خود ایران نیز تا حدودی می‌داند چگونه فرماندهی کند و چگونه برنامه‌ریزی داشته باشد.»
وی افزود: «فضای فرسایشی ممکن است حتی بعد از ترامپ و پس از انتخابات نیز ادامه پیدا کند. در این میان، سناریوهای مختلفی مطرح می‌شود؛ برخی بحث هسته‌ای را مطرح می‌کنند، برخی مسئله هرمز را و برخی نیز معتقدند ترامپ از احتمال ترور خود توسط ایران نگران است و به همین دلیل می‌خواهد جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد تا کسی باقی نماند که او را ترور کند.»
نمی‌توان از محدود ماندن جنگ احتمالی صحبت کرد
این نماینده مجلس در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد جنگ محدودی میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، این جنگ چه منافعی برای طرفین خواهد داشت، گفت: «من نمی‌توان بگویم که حتماً جنگ کوچکی رخ خواهد داد. صحبت من مربوط به فضای پیش از جنگ ۱۲ روزه است؛ در آن مقطع نوعی آرامش به طرف مقابل داده می‌شد و این تصور وجود داشت که جنگی رخ نخواهد داد، اما ناگهان جنگ آغاز شد. اکنون نیز فضاسازی‌هایی در سطح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شکل گرفته است.»
او افزود: «اگر جنگی آغاز شود، احتمال دارد از سطوح مختلف تسلیحاتی استفاده شود و هر سطحی که آمریکایی‌ها به کار بگیرند، ایران نیز در همان سطح پاسخ دهد. حتی اگر صحبت از یک جنگ محدود باشد، با توجه به شرایط منطقه، وضعیت نفت و حضور بازیاگران مختلف، نمی‌توان از پیش درباره محدود ماندن ابعاد آن با اطمینان صحبت کرد.»
